Eetschrijven

Het is zo ver!

2012-02-03T09:27:00.004+01:00

Volgens mijn berekeningen van eerder deze week is precies op dit moment de mijlpaal van de 750.000 unieke bezoekers een feit. Ik trek een fles champagne open en ga voor de volgende mijlpaal. Maar ú, eetlezer, gaat nu werk maken van één van die twee mooie culiprijzen:

- maak een schermafdruk van deze bijdrage op eetschrijven.nl
- plak de schermafdruk in een mailtje
- stuur de mail compleet met uw naam en volledig adres naar driekwartmiljoen(appeltaartje)eetschrijven(punt)nl

Dat is alles. De eetlezer wiens mailtje als allereerste in de mailbox ligt, wint het prachtige culipakket (zie hieronder). De 25e inzender wint een compleet diner voor twee in Het Geheim van Edam, inclusief wijnarrangement. Ten laatste maandagmorgen 6 februari laat ik hier weten wie de gelukkigen zijn. Zij krijgen ook persoonlijk per e-mail bericht.

Dus... foto, plakken, inzenden. Succes! En wat mij betreft: of u nu wint of niet, ik dank u in elk geval oprecht en hartelijk voor het eetlezen. Ik bent mij daarvoor zonder uitzondering zeer lief. Ga er vooral mee door!

Het culipakket bestaat uit:
- een Calphalon 20 cm sauteerpan met glazen deksel van Potten & Pannen
- een exemplaar van het Keukentafelboek van ZTRDG
- een cadeaubon twv €15,-- van Caulils Delicatessen in Amsterdam
- een fles Cidre Brut van Ferré van Pomme d'Or Cider
- een fles Braunewell Grauburgunder van Mark van de Wijn
- een trio Spaans paprikapoeder en een tapas steelpannetje van Made in Spain
- een historisch verantwoorde pepernotenmix van de Spinazieacademie
- een kruidenrub, een ambachtelijk brood en een vanillelikeur van Es' Factory
- een cadeaubon twv €10,-- van OKvlees.nl
- De boeken "Keet Smakelijk" en "Keet Smakelijk Peuter Soepboek" van Keet Smakelijk
- Twee prachtige Picanha steaks van Aberdeen Angus rund van de Ambachtelijke Slager in Dommelen
- Een boerenkruidenkaasje van Uit Eigen Streek
- Een royaal assortiment Gijs streekproducten van Streekselecties
- Een cadeaucheque twv €10,- van Kookadoshop in Huissen
- Een fles mirtillo azijn (bosbes) van House of Taste
- Een proefpakket hertensalami van Peek en Van Beurden in Utrecht
- Een liter van het enige echte margaritaijs van Eetschrijver zelf.

Een avondje TV kijken

2012-02-02T13:20:00.004+01:00

Gisteren deed ik iets bijzonders: ik keek naar meer dan één tv-programma. Dat was lang geleden, want meestal kijk ik helemaal niet. Maar gisteren liet ik me aansteken door Twitter. Twitter zat naar De Wilde Keuken te kijken en twitterde erover. Van het een kwam het ander, en kijk eens aan: er waren zowaar voor een kritische eetschrijver liefst twee pretmomenten te beleven.

Om te beginnen was er de flauwekuldiagnose van Klootwijk. Hij had een heel programma gemaakt rond het Texelse schaap en tot slot wilde hij nog één ding weten: hoe zat het nou met dat begrip pré salé? Hij vroeg het aan Nick Trachet, alom gerespecteerd culinair publicist in Brussel (kijk vanaf ca. minuut 20). Toen gebeurde er iets bijzonders. Trachet gaf een correct antwoord, maar Klootwijk legde hem iets in de mond: dat dat hele begrip pré salé flauwekul was. En dát zei Trachet niet. Het is ook niet waar.

De verwarring zit hem in het Franse begrip. Veel mensen denken dat dit "voorgezouten" betekent. De schapen zouden, door op zoute grond te grazen, hun eigen vlees als het ware voorzouten. Ja, dat is inderdaad kolder, want een dierlijk lichaam is altijd even zout. Maar pré salé betekent helemaal niet "voorgezouten" (dat zou présalé zijn, in één woord). Het betekent "zoute weide". Schorre dus. Daar groeien planten zoals lamsoor en zeekraal, die een eigen specifieke smaak hebben, veel markanter dan gras. En omdat dieren smaken naar wat ze eten, hebben dieren die daar grazen een specifieke smaak waar met name de Fransen dol op zijn. Niks flauwekul aan. Maar ja: moeilijke taal, Frans.

Hier wordt het uitstekend uitgelegd. Ik kan het niet beter.

Aan het eind van de avond kwam Edith Schippers nog langs, onze minister van volksgezondheid. Zij mocht bij Pauw & Witteman iets zeggen over de schrikbarende toename van obesitas bij kinderen. Schaatstrainer Jac Orie, die ook aan tafel zat, vroeg de minister of het geen goed idee was als de overheid eens meer zou kijken naar wat fabrikanten eigenlijk "gezond" mogen noemen. Ha, maar dat hoefde niet, want daar waren al strenge regels voor--in Europees verband nog wel. (kijk vanaf 5:30 voor het hele obesitas-item, vanaf 16:10 voor de vraag van Orie en vanaf het begin als u wilt horen dat Jeroen Pauw het woord "obesitas" niet kan uitspreken)

Was het maar waar. Hier heeft toch de minister de klok horen luiden zonder precies te weten waar de klepel hangt. Het is waar dat er in Europees verband strikte regels gelden over gezondheidsclaims. Het gaat daarbij echter om specifieke claims, u weet wel: eet product X en u krijgt weer haar op uw hoofd, drink drankje Y en u kunt weer onbeperkt van bil. Dat mag niet. Maar je spul "gezond" noemen? Mag! Wat niet gezond is, vindt de Voedsel- en Warenautoriteit namelijk, mag niet verkocht worden. En dan zwijgen we nog maar over die labeltjes die consumenten wijsmaken dat hij bewust of verantwoord kiest--bijvoorbeeld op ijstaarten waarvan je niet na tien maanden, maar pas na een jaar uit je broek knapt als je er elke week een flinke punt van eet. Zó bewust en verantwoord.

De heren Pauw en Witteman lieten het overigens ook lelijk liggen. Geen enkele kritische vraag over het schrappen van de diëtist uit het basispakket. Wat dat betreft wordt zo'n sessie bij Pauw en Witteman toch ook steeds meer een avondje lekker je eigen versie van je eigen verhaal brengen.

Maar goed, wel verhelderend dus. Het is toch ook geen wonder dat we steeds minder over ons eten begrijpen, hoeveel we ook voor de kijkbuis zitten. O tempora, o mores.

Prijzen winnen!

2012-02-01T13:49:00.014+01:00

Jawel! Het wijzertje kruipt naar de 750.000 en dat gaat zelfs sneller dan ik had verwacht. Vorige week rond deze tijd had ik uitgerekend dat we de kaap zondag of maandag zouden ronden. Inmiddels is wel duidelijk dat de mijlpaal eerder wordt gehaald, waarschijnlijk al vóór het weekend.

Nu worden we allemaal wijs door ervaring, dus een situatie zoals bij het half miljoen, waarbij er ineens binnen enkele seconden honderden unieke bezoekers bij kwamen, is er niet meer bij. Natuurlijk kan het nog steeds, maar het zal het wedstrijdverloop niet beïnvloeden. Ik heb namelijk op basis van het bezoek in de afgelopen dagen precies uitgerekend wanneer de driekwart miljoenste een feit is. En dat wordt het moment waarop de prijzen te winnen zijn.

Hoe nu in de praktijk? In de komende dagen zal hier een bericht verschijnen dat het zo ver is. Dát is het moment om er snel bij te zijn: maak een schermafdruk van dat bericht, plak die in een mail en stuur die, met complete naam en adres, naar driekwartmiljoen(appeltaartje)eetschrijven(punt)nl. De allereerste wiens schermafdruk in de mailbox ploft, wint het pakket met prachtige culiprijzen*. De 25e inzender wint het diner voor twee bij Het Geheim van Edam inclusief wijnarrangement.

Zo simpel dus. Dan ga ik nu even een fles champagne kopen, voor als het zo ver is. Voor mezelf.

* bestaande uit:
- een Calphalon 20 cm sauteerpan met glazen deksel van Potten & Pannen
- een exemplaar van het Keukentafelboek van ZTRDG
- een cadeaubon twv €15,-- van Caulils Delicatessen in Amsterdam
- een fles Cidre Brut van Ferré van Pomme d'Or Cider
- een fles Braunewell Grauburgunder van Mark van de Wijn
- een trio Spaans paprikapoeder en een tapas steelpannetje van Made in Spain
- een historisch verantwoorde pepernotenmix van de Spinazieacademie
- een kruidenrub, een ambachtelijk brood en een vanillelikeur van Es' Factory
- een cadeaubon twv €10,-- van OKvlees.nl
- De boeken "Keet Smakelijk" en "Keet Smakelijk Peuter Soepboek" van Keet Smakelijk
- Twee prachtige Picanha steaks van Aberdeen Angus rund van de Ambachtelijke Slager in Dommelen
- Een boerenkruidenkaasje van Uit Eigen Streek
- Een royaal assortiment Gijs streekproducten van Streekselecties
- Een cadeaucheque twv €10,- van Kookadoshop in Huissen
- Een fles mirtillo azijn (bosbes) van House of Taste
- Een proefpakket hertensalami van Peek en Van Beurden in Utrecht
- Een liter van het enige echte margaritaijs van Eetschrijver zelf.

Een feestje

2012-01-31T14:16:00.007+01:00

Het lijkt nog maar zo kort geleden dat Eetschrijven een feestje te vieren had: laat in november 2010 werd de kaap van het half miljoen unieke bezoekers gerond. Vijftien maanden later alweer staat de teller op driekwart miljoen: de 750.000e verwacht ik in de komende dagen.

Wat u zegt, eetlezer: reden voor een feestje. Opnieuw maakte uw Eetschrijver een rondje langs zijn culivrienden en het resultaat mag er wezen. Een greep uit wat er tot nu toe schaamteloos bij elkaar is gebedeld:

- een diner voor twee inclusief wijnarrangement bij Het Geheim van Edam
- een Calphalon 20 cm sauteerpan met glazen deksel van Potten & Pannen
- een exemplaar van het Keukentafelboek van ZTRDG
- een cadeaubon twv €15,-- van Caulils Delicatessen in Amsterdam
- een fles Cidre Brut van Ferré van Pomme d'Or Cider
- een fles Braunewell Grauburgunder van Mark van de Wijn
- een trio Spaans paprikapoeder en een tapas steelpannetje van Made in Spain
- een historisch verantwoorde pepernotenmix van de Spinazieacademie
- een kruidenrub van Es' Factory
- een cadeaubon twv €10,-- van OKvlees.nl
- De boeken "Keet Smakelijk" en "Keet Smakelijk Peuter Soepboek" van Keet Smakelijk

Geef toe, dat is wel even wat anders dan die prijs waar ik gisteren net naast zat. Dat zijn dingen die u wilt winnen! Hoe? Dat vertel ik morgen op deze plek!

(foto free-photos.biz)

Eetschrijver wint een prijs

2012-01-30T16:10:00.005+01:00

Nooit win ik iets, maar nu dus wel. In de ~~chantageloterij~~ Postcodeloterij. En niet zó maar een flutprijs van een paar lullige, anonieme bankbiljetjes, nee, een prijs met substantie. Eten!

In een super waar ik nooit kom mocht ik ze zó maar gaan afhalen: een overheerlijke zak Biologische soep en een Boeren Scharrelrookworst van Unox. Of het niet op kon.

Tja.

Ik maak altijd mijn eigen niet-zakkige soep en van die Unox rookworsten opgewonden raken lukt ook maar niet. Ik proef af en toe wel eens, hoor, als er een nieuwe is. Maar ook deze Boeren Scharrelrookworst doet weinig met mij.

Maar ja, wat dan? Mijn geliefde G. had een goed idee. We gingen de soep en de worst halen en gaven ze aan de voedselbank. Een fijn plan, zeg. Eetschrijver glunderde alsof hij het zelf bedacht had.

Maar het hoeft al niet meer. Ik keek vanmorgen eens op de cadeaubon en zag dat ik het smulpakket tot en met gisteren had mogen afhalen. Meneer De Greef van de plaatselijke PLUS heeft vandaag niets meer voor mij.

Ik blijf eigenlijk nog maar met één vraag zitten: heb ik me nu schuldig gemaakt aan voedselverspilling? Of juist niet?

Even zeuren over vroeger

2012-01-27T15:59:00.005+01:00

Obesitas bij kinderen is dezer dagen weer behoorlijk hot. Sinds deze week is er een nieuwe officiële richtlijn om overgewicht in een vroeger stadium aan te pakken. Ongetwijfeld mede hierdoor is er enige ophef ontstaan over de "obesibus" van vervoerder Connexxion: een bus met daarin een automaat waaruit candybars kunnen worden betrokken, met daarbij de stipulatie dat het de hongere reiziger verboden blijft in de bus zijn eigen banaan of volkorenboterham op te eten; de Raider of Snickers uit de automaat mag wel. Het zal mij benieuwen of het nog tot februari duurt voor het toch wel stevig geschrokken vervoerbedrijf op deze oekaze terugkomt.

En dan is Inger Boxsem er nog. Zij schreef samen met Wout Jan Balhuizen het boek Vet! Kinderen over obesitas: hoe kom je eraan en kom je er vanaf? Het boek is nog niet verschenen en ik heb het dus ook nog niet gelezen, maar gisteren kwam Inger in het Radio 1-programma Met het oog op morgen aan het woord: samen met kinderarts Gert Jan van der Burg mocht zij uitleggen hoe het toch komt dat kinderen steeds dikker worden (luister vanaf 30:15).

Nou kijk, begon zij: de wereld is in vergelijking met dertig jaar geleden heel erg veranderd en we leren niet meer van onze moeders hoe je dat eigenlijk doet, gezond eten en gezond bewegen. Onlangs had Inger nog een moeder gesproken die vertelde dat ze haar kind liever worst en kaas gaf, want dat leek haar beter dan zoet op brood. Helemaal fout, want worst en kaas zit vol met vet. En nog verkeerd vet ook.

Nee, dan vroeger. Toen was alles beter. Zo ben ik persoonlijk, weliswaar nog iets meer dan dertig jaar geleden, opgevoed door een moeder die het allemaal nog wél goed wist. "Eerst een boterham met kaas, dan een boterham met worst en als je dan nog trek hebt pas een boterham met zoet", hield zij mij en mijn broertje steevast voor. Sterker, de moeders van al mijn klasgenootjes deden precies hetzelfde.

Dat een groot deel van de voedingsvoorlichters anno 2012 gevraagd naar een oorzaak voor het hand over hand toenemende overgewicht in koor over vet begint te gillen is natuurlijk niet nieuw. Sterker: dat deden ze dertig jaar geleden ook al, zo ongeveer rond de tijd dat je het begin van de huidige obesitas-epidemie kunt situeren. Wat mij vooral verbaast is dat ze zo weinig blijken te weten over de werkelijke eetgewoonten van vóór die tijd.

Een paar jaar geleden had ik het al over prof. Seidell en het beeld dat hij in een interview met de Volkskrant schetste van de tijd waarin ik opgroeide: "Als je ziet hoe mensen in de jaren vijftig en zestig aten en hoe ze dat nu doen, is er veel veranderd--ten goede. Vroeger waren er geen koelkasten, voedsel werd gepekeld en mensen aten dus veel meer zout. Groenten en fruit? In de winter wás er nauwelijks groente en fruit. Reuzel, dat aten mensen. Roomboter".

Nou ben ik bepaald niet in een rijk gezin opgegroeid, maar de hier geschetste Russische toestanden herinner ik me toch totaal niet. Wat me wel opvalt, is dat de uitlatingen van de professor diametraal staan tegenover die van mevrouw Boxsem, die meende dat we het vroeger allemaal toch wel héél goed wisten. En wat vooral in het oog springt is dat beiden er geen graten in zien stevig de hand te lichten met de geschiedenis. Want ze kletsen allebei uit hun nek.

Waarom doen we dat eigenlijk niet, eens met een eerlijk oog kijken naar de jaren waarin nog geen kwart van de kinderen rondliep met vetlellen om het lijf? Er zijn nog genoeg mensen, ook medici en voedingsdeskundigen, die over die tijd uit de eerste hand kunnen vertellen. En als we eens kijken wat er ten opzichte van toen werkelijk veranderd is, zullen we daar vermoedelijk ons voordeel mee kunnen doen.

Een paar dingetjes? Frisdrank was een uitzonderingsproduct, iets waarvan een modaal huisgezin per week één, hooguit twee liter van in huis haalde. In het weekend dronk iedereen daar dan één glaasje van, hooguit twee. Zo'n zak chips waarvan je er op dit moment schoolkinderen in elke pauze één ziet leegvreten is ongeveer tweemaal zo groot als de zakken chips die in de jaren '60 in huis werden gehaald en waar een heel gezin twee weekenden mee deed (nadat de helft eruit was geschud in een bakje op de salontafel, werd de zak met een wasknijper dichtgemaakt zodat de aardappelschijfjes de volgende week nog lekker waren).

En dan is er nog het globale verschijnsel van het snacken. Als je momenteel de discussie hoort, zou je denken dat de enige keuze erin bestaat ongezonde en onverantwoorde dan wel gezonde en verantwoorde tussendoortjes te nuttigen. Dat er nog een derde optie is, namelijk géén tussendoortjes eten of hooguit bij hoge uitzondering eens aan de lekkere trek toegeven, lijkt geheel uit beeld te zijn verdwenen.

Nee, ik wil niet roepen dat vroeger alles beter was. Sterker, een heleboel dingen zijn nu véél beter dan toen ik op school zat. Zo hebben we nu allemaal een koelkast en hebben we ook heel gemakkelijk toegang tot bijna onbeperkte bronnen van informatie. Maar als je wilt weten hoe het komt dat kinderen tegenwoordig zoveel dikker zijn dan toen, is het bovenstaande misschien een aardig beginnetje. En geloof me, er liggen nog tientallen andere potentiële oorzaken voor het opscheppen.

Gewoon even luisteren, even écht onderzoek doen in plaats van te fantaseren. En vooral niet zo graag vriendjes willen blijven met de voedingsindustrie die ons al die winstgevende snacks door de strot wil rammen. Misschien moesten we dát eens proberen.

Hoezo vijandschap?

2012-01-26T15:34:00.006+01:00

Mail! Gerard wil weten of ik nog steeds zo'n vreselijke vijand ben van de combi vlees & plantaardige bestanddelen gezien de proeverij van gisteren waaruit duidelijk bleek dat kenners die smakelijker vinden dan 100% vleesproducten. Het wordt allemaal gedebiteerd op een toon alsof ik hier allemaal vast niet van terug heb.

Nou--adem in, adem uit.

Ja, eetlezers, de misverstandelijke molens malen langzaam maar zeer krachtig en als een misvatting éénmaal heeft postgevat, week je die kennelijk niet zó maar een twee drie weer los. Op Twitter mocht ik al menige--gewoonlijk zijdelingse--sneer incasseren en ook dodebomencolumnist Willem Koert van Eisma Voedings Middelen Industrie wist precies wat er in mijn denkwereld allemaal mis was. Ik sta kennelijk alom te boek als een rabiaat tegenstander van vlees met plantaardige bestanddelen. En dat ben ik dus zeer nadrukkelijk niet.

Ik vind namelijk óók dat de modale consument in Nederland te veel vlees eet. Ik zie de groei in het aantal vleesverminderaars dan ook met een welwillend oog gebeuren en ben ervan overtuigd dat het bestaan van niet-van-echt-te-onderscheiden vleesvervangers en vlees met een forse component aan plantaardige bestanddelen daartoe een belangrijke bijdrage kunnen leveren.

Waar ik dan weer géén voorstander van ben, is misleidende etikettering. Een product dat voor eenderde uit plantaardige bestanddelen bestaat verkopen als "extra mager vlees" is in strijd met de warenwet--en die warenwet hebben we niet voor niets. Het gaat er daarbij niet om of het product al dan niet lekkerder of beter is dan the real thing: consumenten lezen in overgrote meerderheid geen kleine lettertjes en als mensen met bv. een intolerantie voor gluten een dergelijk product gaan eten in de overtuiging dat het is wat er in grote letters op staat, heb je--om maar eens te solliciteren naar een vermelding in Verhaspeling--de rapen aan het dansen.

Dáár ging het me dus om. Nu de verpakking van het betreffende product is aangepast--en het verbaast me nog steeds dat het Voedingscentrum een product bekroonde dat was geëtiketteerd op een wijze die niet met de wet strookte en daarbij nota bene specifiek een pluim uitdeelde voor de "duidelijke etikettering"--heb ik er geen enkel bezwaar meer tegen. Dat dat Gerard, Willem en anderen hierbij voor eens en voor altijd duidelijk mag zijn.

Overigens is één ding mij ook duidelijk: hoewel er bij AH geen sprake meer is van bedrog, lijkt zijn bekroonde product nog steeds niet te hachelen. Want hoewel de "hybride" producten het globaal gesproken duidelijk wonnen van de 100% vleesproducten, eindigen die van de grootgrutter uit de Zaanstreek zo te lezen in het staartpeloton. Dat dan weer wel.

Andermans nostalgie

2012-01-25T14:58:00.003+01:00

Ik weet niet waaraan het ligt, maar er zijn mensen die denken dat ik alles van eten weet. Daarnaast zijn er overigens ook mensen die denken dat ik denk dat ik alles van eten weet. Ze hebben het allebei mis. Ik weet niet alles van eten en ik denk ook niet dat dit ooit het geval zal zijn. Ik weet er in verhouding natuurlijk best veel van, anders betaalde niemand mij om erover te schrijven. Maar dat is nog altijd maar een fractie van wat er te weten valt. Gelukkig weet je elke dag weer iets méér, en zo weet ik nu wat er in het hiernaast afgebeelde potje zit en hoe het smaakt.

Als u, eetlezer, nog nooit van meloja had gehoord, dan hoeft u zich daar niet voor te schamen, want tot voor kort gold dat ook voor mij. Maar onlangs kreeg ik het opgestuurd met de vraag of ik eens wilde proeven. Kijk, dat wilde ik wel. Zo begint kennis bij een eetschrijver vaak.

Meloja is een traditioneel Spaans product dat in een aantal streken in Andalusië (met name Jerez de la Frontera en Aracena) ongeveer dezelfde status heeft als hete bliksem bij ons: het is iets uit grootmoeders keuken. Wie er even in het Spaans op googelt, stuit dan ook al snel op nostalgische verhalen waarin Spanjaarden lyrisch vertellen over de verrukkelijke meloja die hun oma altijd maakte. Het gaat om fruit of fruitgroenten in honing; de meloja die ik opgestuurd kreeg is gemaakt met citrusvruchten, maar ook pompoen schijnt regelmatig te worden gebruikt. Het lijkt qua structuur enigszins op marmelade (zij het veel grover en met grote stukken in de honing gekonfijt fruit), maar smaakt toch duidelijk anders. Waarnaar? Naar meloja, dus.

En daarmee wist ik twee dingen die ik voorheen niet wist: wat het was en hoe het smaakte. Maar één ding wist ik nog niet: wat ermee te doen. Ik belegde er op zondagmorgen een toastje mee en dat was lekker. Ik serveerde het op woensdag bij pannekoeken en dat was óók erg lekker, maar zo bleef ik natuurlijk op veilig terrein. Een week later besloot ik dus maar eens twee kippenbouten in hete boter aan te braden en die vervolgens op 80 graden in de oven te stoven met wat bouillon, wat witte wijn, een paar eetlepels meloja, wat tuinkruiden en wat chilivlokken. Dat was eigenlijk heel lekker en het smaakt naar meer. Maar wat?

Eigenlijk, eetlezer, vind ik dat u maar 's zo'n potje in huis moet halen en er ook maar eens wat mee moet experimenteren. Daar lijkt dit me nu typisch een product voor. Het is erg lekker, maar hoe is het allemaal lekker? En iets tot nog toe vrijwel onbekends uit andermans nostalgie nu eens helemaal hip maken, hebt u dat nou ook niet altijd al eens willen doen?

Meloja is in Nederland te koop bij de leuke internetwinkel spaansewinkel.nl, waar ze overigens nog veel meer heerlijke (en over het algemeen bekendere) producten uit Spanje hebben. Als u ermee aan de slag gaat, hoor ik graag wat u ervan vond.

Inhoudsloos

2012-01-24T16:44:00.006+01:00

Wat u zegt: de moderne mens weet van zijn gezond niet meer af. En als hij ervan af wil weten, dan stelt hij dikwijls de verkeerde vragen. Elke dag weer zie ik in de statistieken achter dit blog zoektermen als "haring gezond?", "tomaat gezond?", "komkommer gezond?", "hamburger gezond?", "kaas gezond?", "kroketten gezond?" of gewoon "broodje gezond gezond?" langskomen--en dat is nog maar een heel kleine greep.

Natuurlijk vinden deze zoekenden hier niet het antwoord op deze en andere vragen van het type levensmiddel-gezond-vraagteken. U als vaste lezers weet wel beter: of iets wat je op een willekeurig moment eet gezond is, hangt van vele factoren af, in de eerste plaats van je globale eetpatroon. Zelfs water is ongezond als je er binnen een kwartier tien liter van drinkt. Dan ga je namelijk vrijwel zeker dood, omdat de elektrolytenbalans in je hersenen dan grondig om zeep is.

Groot was dan ook mijn verbazing toen ik de vraag op het eerbiedwaardige foodlog.nl, onmiskenbaar primus inter pares, gesteld zag en er vervolgens nog een heel wetenschapelijk betoog op volgde. Onder het kopje "Is chocolade gezond?" volgde een doorwrocht verhaal van Jurgen Seppen, gepokt en gemazeld biomedisch onderzoeker met voedsel als grote hobby.

Niet dat er met het betoog zelf veel mis was. Dat zat goed doortimmerd in elkaar en er werd op wetenschappelijk zeer verantwoorde wijze ingegaan op het verband tussen gezondheid en chocoladeconsumptie. Statistische gegevens, vraagtekens bij causale verbanden, meta-analyses: weinig op aan te merken. En zelfs bij de drie conclusies kan ik me van harte aansluiten.

En toch sta ik verbaasd. Omdat het juiste antwoord op de vraag eigenlijk achterwege blijft en ook in de elf reacties niet aan bod komt. Dat juiste antwoord lijkt een dooddoener en ik ben zelfs eens erg boos geworden toen ik het van de nVWA kreeg op mijn vraag of een producent van een zuiveldrank met minuscule sporen van vruchtensap en vooral veel suiker zo maar op de verpakking van zijn product mocht beweren dat het "gezond" is.

Dat antwoord luidde: "dat mag, want als het niet gezond was, mocht het niet verkocht worden".

En dat is, hoe gekmakend ook, het enige juiste antwoord. Alles wat in de Nederlandse winkels verkocht wordt, is in principe (mits goed vervoerd en bewaard en niet over de TGT-datum) gezond. Je wordt er namelijk niet acuut ziek van en gaat er ook niet van dood. Nee, ook niet van die tray bronwater. Tenzij je die binnen een kwartier leegdrinkt, dus.

Het punt is namelijk dat "gezond" om te beginnen een bijzonder rekbaar en dus inhoudsloos begrip is. Het kan zowel betekenen dat je er niet ziek van wordt als dat je er gezonder van wordt, wat twee nogal verschillende dingen zijn. Noch het eerste noch het tweede kan overigens gegarandeerd worden: daarvoor zijn er te veel variabelen. Je eigen fysieke toestand om te beginnen (iemand met gevaarlijk hoge bloeddruk doet er vrijwel zeker niet goed aan achter elkaar een pond dubbelzoute drop naar binnen te werken), de omstandigheden, de interactie met ander voedsel en je globale leefstijl.

Wat chocolade betreft: word je er ziek van? Onder normale omstandigheden niet, dus is het gezond. Is het een geneesmiddel? Nee. Dus in die optiek is het niet gezond. Die laatste vraag is trouwens de vraag die op Foodlog beantwoord werd.

De vraag die derhalve ten onrechte boven de bijdrage van Seppen stond is--hoewel ik hem in mijn webstatistieken wel tot in lengten van dagen dagelijks meermaals zal zien opduiken--inhoudsloos en onzinnig. En dat is jammer van het prima verhaal.

P.S. Ik kreeg vandaag een boek toegestuurd dat iedereen die een liefhebber is van mijn stukjes eigenlijk zou moeten lezen. Het is namelijk van de hand van een trouwe lezer van dit blog en verdomd: dat is er op diverse punten aan te zien. Smullen!

Zonder een korreltje zout

2012-01-23T14:29:00.007+01:00

En zo ploft er alweer een leuk boek op mijn deurmat. Een héél leuk boekje zelfs: een vervolg op het bekroonde "Keet Smakelijk" uit 2009. Deze keer louter over soep. Een fijn idee, want soep is een prima manier om ongemerkt gezondigheid bij een peuter naar binnen te smokkelen.

Peuters hebben, tot gekmakens toe, een voorkeur voor het woordje "nee". De verleiding is dan groot om maar toe te geven, of toch op zijn minst het gezonde bordje eten te camoufleren met een flinke kwak appelmoes. Ook niet zo'n piekfijn idee, want daar zit meestal flink wat suiker in. Dit boekje wil dáár nu juist mee afrekenen en breken met die gewoonte om de kleintjes veel te veel suiker én zout te voeren.

Hoe er dan wel komaf wordt gemaakt met dat "nee"? Door een andere favoriet naar voren te schuiven: "zelluf doen". Het boekje geeft deze en nog veel andere tips en stimuleert de creativiteit van junior met hartveroverende plaatjes waarbij eendjes, koetjes, zebra's en nog allerlei andere leuke elementen worden betrokken bij speelse soepjes met smaken en structuren die kinderen geweldig vinden. En ze eten hun bordje leeg, want ze hebben het immers "zelluf uitgekozen" en "zelluf gemaakt"?

Het boekje zit slim in elkaar. Zo wordt er bij een aantal recepten verteld hoe de soep voor de ouders een wat volwassener smaakje kunnen krijgen. Maar vooral de bladzijden vol overzichtelijke tips zijn geweldig. Twee hele bladzijden over zoutreductie, een pagina over ijzer, een dubbele pagina over etiketten die mij grotendeels uit het hart gegrepen is (met hooguit de bedenking dat er over een aantal zaken--zoals de effecten van kleurstoffen en kunstmatige zoetstoffen--wat stelliger wordt gedaan dan de wetenschap billijkt), een verhaal over vezels, een verhaal over het creëren van de juiste sfeer aan tafel en nog veel meer.

Dat wordt allemaal serieus maar vlot verteld. En daar tussenin staan dan die recepten met de leuke rijmpjes en de vrolijke foto's. Een aap die in een bootje volgeladen met stukjes peer rondroeit in de soep, met bomen van bleekselderij aan de kant. Of een bouwvakker die stoer in een bord soep staat terwijl hij met een kiepwagen grote blokken lekkere en gezonde ingrediënten in de soep laat lopen. Je kunt je niet voorstellen dat een peuter er niet warm voor loopt.

Ik ben blij met dit boekje. En als alle ouders het nou gewoon even kopen, heb ik over twintig jaar nog steeds een grote groep enthousiaste lezers. Zo egoïstisch ben ik dan ook wel weer.

Bestellen bij bol.com (Eetschrijven ontvangt een kleine commissie):

Keet smakelijk peuter soepboek
Laura Emmelkamp en Scato van Opstall
Uitgeverij Keet Smakelijk vof
48 bladzijden
Adviesprijs €9,95
ISBN 978-90-7991-911-6

De middenklasse

2012-01-20T15:27:00.004+01:00

We kunnen inmiddels in Nederland qua aantal Michelinsterren wedijveren met de Belgen. Goed, zij doen dat met minder mankracht dan wij, maar het begin is er en de jaren van de dieprode schaamte zijn wel voorbij. En toch wil het maar niet echt vlotten met het culinair bewustzijn in Nederland. Werp een blik in het gemiddelde AH-winkelwagentje en doe daarna hetzelfde met een Delhaize-wagentje en u weet wat ik bedoel.

Hoe komt dat nou toch? Daar blijft het gissen naar. Net als je je moet afvragen waarom, hoewel de top op restaurantgebied heel goed kan meekomen, er in de ruimte onder die top nog steeds zo'n gapend gat valt. Met de restaurants die in de Lekker staan, zit het wel goed. Maar buiten dat topsegment wordt het landschap nog steeds gedomineerd door etablissementen die wekelijks bij de Sligro emmers saus gaan halen.

En toch wordt het beter, langzaam maar zeker. Collega Marjan Ippel jubelde vandaag via Twitter over het hoofdstedelijke restaurant Rijsel, waar zij voor een buitengewoon prettige prijs uitstekend had gegeten. Maar dat is de hoofdstad, waar dingen altijd sneller gaan. Ik besloot van de week eens te gaan eten in Het Geheim van Edam. Waarom? Eigenlijk vooral omdat de eigenaar mij, gehoord verzuchtingen als hierboven, had gesuggereerd dat toch vooral eens te komen proberen.

Edam is een prettig stadje en, anders dan in de hoofdstad, valt er probleemloos en zonder kosten te parkeren. Dat was tenminste zo op de doordeweekse januari-avond die wij hadden uitgekozen. Het Geheim van Edam zit aan het Spui, in het fraaid historische hart van het stadje dat ook voor menige Nederlander nog een geheim is. Qua locatie is het dus "A1".

Het restaurant is smaakvol en sober van inrichting, maar heeft onmiskenbaar stijl. De ontvangst is prettig, het voorgestelde aperitief (een Argentijnse rosébubbel waarvan de naam mij--ook ik ben maar een mens--ontschoten is) smakelijk. Een trio amuses is wat wisselvallig en eigenlijk ook net iets te machtig, maar scoort als geheel wel een ruime voldoende.

We laten ons een verrassingsmenu voorschotelen na voorzichtig naar de vis te hebben geïnformeerd, waar G. wat moeilijk over is. Heilbot? Geen probleem! Laat maar komen dus, dat menu. Wel wat vervelend als het eerste gerecht dan meteen bestaat uit gerookte zalm. Oeps! Snel komt er een alternatief in de vorm van een huisgemaakte loempia met als voornaamste smaakmakers gepofte paprika en infusie van oregano. Erg lekker. De zalm ook trouwens.

Vervolgens wordt een dal opgediend. Deze Indiase soep van rode linzen en curry wordt vanuit flesjes in een loeihete kom geschonken, waarna er wat citroencrème wordt toegevoegd. Die laatste is lekker fris, de dal heerlijk geurig. Wel is er naar onze smaak wat te veel op veilig gespeeld. Indiase soep hoort pittig; wil je dat niet, serveer dan geen Indiase soep, is ons idee.

De heilbot ligt op twee kleuren quinoa: een erg mooi opgemaakt bord (sorry, eetlezer, al mijn foto's zijn gemaakt met mijn telefoon en doen de gerechten geen recht). De vis is fantastisch gegaard: knapperig vel en smeuïg, sappig visvlees. Het gerecht verdient dan ook een zeer ruime voldoende, maar zou nog hoger scoren als de saus iets meer smaak had om de weliswaar smakelijke maar toch ook wat saaie quinoa een ruggesteuntje te geven.

Tussen vis en vlees krijgen we een tussenamuse: een hoorntje met een klein bolletje ijs gemaakt van Amsterdamse ui. Een prachtige vondst: lekker fris en bomvol smaak. Daar zou ik, als enthousiast ijsmaker, het recept wel van willen hebben!

De plat de résistance bestaat uit maïshoen met paddestoelen en risotto. Het bord is mooi opgemaakt maar toch oogt het gerecht wat bleek en weinig opwindend, en dat blijkt zich in de smaken en structuren door te zetten. Het kipvlees is smeuïg en smakelijk maar van binnen even zacht als van buiten en ook de risotto is, hoewel heel lekker, te gaar (iets wat overigens het verdriet van Nederland is: serveer de risotto zoals hij hoort en klanten klagen dat hij niet gaar is). Gelukkig geven de champignons, bereid in rode wijn, wat kleur, bite en smaak.

Het dessert bestaat--ietwat verrassend voor januari--uit een kersentaartje met kersenijs. Het taartje is lekker zonder meer, de nootjes die over het bord gestrooid zijn overbodig, het ijs dan weer ronduit geweldig: heerlijk romig, perfect van structuur en vol van smaak. De blokjes gelei van Cherry Coke zijn geinig, maar voegen qua smaak niet gek veel toe.

Eigenlijk hebben we heel goed en prettig gegeten, en de prijs van €35,-- waarvoor dit menu van vijf kleine gerechten op de kaart staat, is zonder meer vriendelijk (ronduit idioot dat veel mensen toch nog schijnen te klagen dat het wel goedkoper mag). De borden zijn over het algemeen ook mooi opgemaakt, je zit prettig en de bediening is, op een enkel foutje na, heel goed en voorkomend.

Toch hinkt Het Geheim van Edam nog net een beetje te veel op twee gedachten: je voelt dat er wordt getracht het zowel de zoeker naar culinair avontuur als de liefhebber van ossehaaspuntjes en saté met stokbrood naar de zin te maken en dat werkt niet. Door te terughoudend te zijn in het smaakpalet doe je afstand van de wow-factor waarmee je nou juist het culinaire middenveld geboeid zou kunnen houden. Voor degenen die daarop afhaken, is er nog meer dan genoeg eetplezier te vinden. Die keuze moet duidelijker gemaakt worden.

Desondanks verdient Het Geheim van Edam applaus. Sterker, als er in ons eigen Almere een restaurant was dat voor dit geld maaltijden van dit kaliber serveerde, waren wij daar regelmatig te vinden. Doorgaan en durven, luidt dan ook onze aanmoedigingskreet.

Het Geheim van Edam
Spui 5, 1135 BA Edam, 0299 371 070
Openingstijden: 7 dagen per week, 19:00-22:00.

Troost

2012-01-19T15:51:00.006+01:00

Ja, eetlezers, dat was me even een duik in de narigheid in de twee afgelopen dagen. En ja, wat u zegt, daar kómt u niet voor. Natuurlijk. En geloof me, ik zou ook veel liever zien dat het niet nodig was. Want hoewel ik niet kan doorgaan met openbaar kniezen, ben ik er nog steeds verdrietig van, dat er gejat wordt alleen maar omdat het kan. Ik wil best met mijn tijd meegaan, maar aan dit modernisme kan en wil ik niet wennen. Kortom, ik ben best even aan wat troost toe. En dat treft, want de postbode bracht mij een boek boordevol heerlijk troostvoer.

Janneke Vreugdenhil behoeft hier natuurlijk geen enkele introductie meer. Ik moet het eerste boek van haar nog in handen krijgen waar ik niet vrolijk van word, en dit nieuwste is geen uitzondering. Sterker, ik word van dit boek zo mogelijk nog vrolijker dan van de voorgaande die ik hier besprak. Want wat mij betreft is er geen troostender troost dan eten.

En zo ga ik mijn derde alinea in zonder de thematiek van dit boek te noemen bij de naam die de auteur eraan gaf: Comfort Food. Waarom dat Engels, daar kan ik alleen maar naar gissen. Misschien omdat comfort breder is dan troost, waar natuurlijk iets in zit--troosteten is ook slechts één van de hoofdstukken. Volgens de flaptekst gaat het in dit boek om voeden, verwarmen, verwennen en om het leven vieren, ook als het even tegenzit. Janneke zelf maakt in haar inleiding duidelijk dat het ook nog gaat om de voldoening van het bereiden: het schillen, snijden, raspen en roeren om daarna een pan dampende soep op tafel te zetten, zodat je jezelf én anderen blij maakt. Kijk, dan heb je begrepen waar het om gaat. Dat wat uit pakjes, bakjes en zakjes komt, geen geluk is. Of hooguit droefstemmend surrogaatgeluk.

Janneke Vreugdenhil kan het goed, geluk brengen met voedsel. Ze begint bij het ontbijt met geurige kaneel, romige roereieren en Thaise hitte, ze laat ons smelten met chocola (compleet met de chocolademousse van Oma Kroketje), ze gaat terug in de tijd met hete bliksem, retromacaroni (gelukkig zonder blokjes Smac) en drie-in-de-pan, kookt hartverwarmende soepen voor ons, maakt troosteten (ah! linzen met rookspek!), geeft geluk voor de toekomst in de vorm van jams, ingemaakte lekkernijen en zelfs eigengemaakte nutella, verwarmt lijf, maag en hart met heerlijkheden uit de oven, maakt zoetigheid waarmee we het kind in onszelf kunnen koesteren en sluit af met een dik dozijn recepten voor culinaire zelfbevrediging waarmee ook een avondje alleen een plezier wordt.

Zal ik u een geheim verklappen? Ik heb uit dit boekje nog niets gekookt, ik heb het alleen van flap tot flap gelezen en zelfs daarvan voelde ik me van binnen intens warm worden. Ik heb er overigens ook trek van gekregen, dus ik ga beslist binnenkort eens een regenachtige avond heerlijk knus cocoonend met dit verrukkelijke boek invullen.

Dus, eetlezer, als u zich nog afvroeg waarom dit stukje zo mild is na al die boosheid: dát doet Comfort Food. Ik zou 't kopen. Voor als u nog eens boos wordt. Of wanneer u gewoon alleen maar wilt genieten van eenvoudig, warm geluk.

Comfort Food
Janneke Vreugdenhil
Uitgeverijg Nieuw Amsterdam
288 bladzijden
Adviesprijs € 24,95
ISBN 978-90-4681-144-3 NUR 440

(als u dit boek via deze link bij bol.com bestelt, ontvangt Eetschrijven een kleine commissie)

Op zwart

2012-01-18T14:21:00.002+01:00

Er gaan vandaag de nodige websites "op zwart" uit protest tegen nieuwe wetgeving die het auteurs van gestolen content makkelijker moet maken de websites die zich aan jatwerk te buiten gaan uit de lucht te laten halen. Die wetgeving gaat veel te ver, zo vindt men.

Dat laatste mag zo zijn, maar Eetschrijven gaat vandaag op zwart om u te laten zien hoe informatieve blogs eruit zouden kunnen gaan zien wanneer hun materiaal op deze schaal blijft worden doorgeplaatst door bedrijven die daar, zonder de auteurs te betalen, grof geld aan verdienen. Zoals ik gisteren schreef, móet dat stoppen. En als dat niet kan stoppen, dan is het simpel. Dan stop IK.

De spuigaten

2012-01-17T16:58:00.005+01:00

Sorry, ik heb het er al meermaals over gehad, maar vanzelf gaat het niet over: het verwerven van gratis content door het jatwerk uit te besteden aan goedwillende mensen die zich er meestal niet van bewust zijn dat wat ze doen diefstal is.

Vandaag is mijn fijne collega Lizet in alle staten omdat één van haar boeken, voor het samenstellen en schrijven waarvan ze naar ik weet maandenlang in bibliotheken heeft moeten spitten, gewoon door iemand integraal op Smulweb was gezet. Nou ja, da's fijn scoren. Of auteurs soms aan het eind van de maand géén hypotheek te betalen hebben.

Ook mijn eigen werk is minstens in honderdvoud terug te vinden op sites als Smulweb of in de kookschriften van AH, de manier die onze grootgrutter bedacht heeft om gratis (en dikwijls gestolen) content op zijn sites te krijgen. Dat heeft een naam: het heet heling. Wanneer u of ik op Marktplaats voor honderd euro een fiets kopen die eruit ziet alsof hij minstens het vijfvoudige waard moet zijn, dan riskeren we forse problemen met justitie, want we hadden op onze klompen moeten aanvoelen dat er iets niet in de haak was. Maar voor websites die hun advertentie- en andere inkomsten genereren via user generated content gelden kennelijk andere regels. Of in elk geval vinden zij dat zelf.

Smulweb zag in elk geval het probleem niet zo. Ze deden eerst badinerend over de kwaliteit van het gestolene en vervolgens wasten ze hun handen in onschuld. Hé, wij weten van niks. Wij zijn alleen maar doorgeefluik.

Alleen maar doorgeefluik? Dat valt nog te bezien. In Nederland heeft onlangs de rechter bepaald dat Nederlandse providers The Pirate Bay dienden te blokkeren, dit op straffe van forse dwangsommen. Ook die providers zijn alleen maar doorgeefluik. Maar het recht van auteurs om gevrijwaard te blijven van diefstal van hun intellectueel eigendom bleek toch zwaarder te wegen. Wat dat betreft staan sites als Smulweb en ook AH zwak als auteurs besluiten gerechtelijke stappen te zetten. Vooral omdat zij overduidelijk in gebreke blijven om duidelijke regels te stellen aan het geplaatste materiaal, laat staan dat ze controleren en in voorkomend geval maatregelen nemen. Ze zouden wel gek zijn: zo lang hun neus bloedt, hebben zij gratis kwaliteitscontent. Dan ben je toch wel gek als je, zoals gedrukte media en nieuwssites, auteurs gaat betalen? En ach, als iemand klaagt, halen we 't--na duidelijk te hebben laten merken wat we van dat soort ouderwetse kinderachtigheid vinden--gewoon weg en we zijn er weer vanaf.

Die situatie heeft mij in elk geval lang genoeg geduurd: ik heb namelijk óók elke maand een hypotheek te betalen en wat mij betreft is de maat dan ook nu wel vol. Ik ben van plan wat materiaal te verzamelen (niet moeilijk want het jatwerk ligt metershoog voor het opscheppen) en--liefst in het gezelschap van andere gedupeerde auteurs--naar de rechter te stappen. Dan mag die zeggen of bedrijven die tonnen verdienen aan door lezers vergaarde content inderdaad geen enkele verplichting hebben om daar controle op uit te oefenen. Of ze gewoon breeduit de gelegenheid mogen scheppen die zoveel dieven maakt.

Wie doet mee? Hoe meer zielen, hoe meer vreugd!

O en lezer, wilt u lief zijn en het materiaal dat u hier vindt niet doorplaatsen op sites van bedrijven die er--zonder u of mij een cent te betalen--grof geld aan verdienen, ook niet met bronvermelding? Daar maakt u mij namelijk écht niet blij mee. Nog leuker zou ik het trouwens vinden als u op dat soort webstekken gewoon wegbleef, maar dat moet u zelf weten.

De ideale super

2012-01-16T11:25:00.003+01:00

Nou kijk, die zou om te beginnen dus niet zo vol staan met dit soort triest prefabvoedsel. Maar waarom zou ik dat Unilever aan de neus hangen? Ik ben er eigenlijk wel zo ongeveer klaar mee, met de super. 't Is dat het nog steeds niet anders kan, soms. Maar ook dat wordt beter, is mijn overtuiging.

Strekenmarkt

2012-01-13T10:44:00.004+01:00

Nee, daar bedoel ik niets lelijks mee. Alleen is het een iets correctere term, want op een streekmarkt in Hilversum zou ik producten uit het Gooi verwachten, en zo mooi is het helaas nog niet in Nederland (aan de andere kant was ik eens op een Amerikaanse boerenmarkt waar regional products werden aangeboden en bleek daar een straal van 150 km te worden gehanteerd, waar heel Nederland dus ongeveer in past--zo is alles relatief).

Maar goed, een markt met streekproducten dus op een NS-station. Een primeur in Nederland. Vooralsnog op bescheiden schaal, dat wel: 6 à 7 kramen, maar wel met heel leuk spul: de Waalwijkse bakker Edwin Klaasen staat er, Henk Riezenbos van gebroeders De Roller, Sipke Nieuwenhuizen met zijn kruidenboter... allemaal namen die de doorgewinterde culi bekend in de oren zullen klinken.

Er kan ook flink geproefd worden: spruitjes, boerenkaas... enfin, allerlei producten waarmee het overkoepelende label voor Nederlandse streekproducten GIJS steeds meer aan de weg timmert. Sympathiek! En veel leuker voor de weekendboodschappen dan de super. Als ik nog tijd over heb vanmiddag tussen vier en zeven ga ik ook even kijken. Het hoeft niet eens droog te zijn, want ze staan in de tunnel. Hoe goed wil je 't hebben?

Zucht

2012-01-12T15:57:00.003+01:00

De ene dag zit je met een verrukkelijk optimistisch boek in je handen en geloof je dat het allemaal wel goed komt. De volgende dag zie je hoe Dirk ("er kan er maar één de goedkoopste zijn") levend wezen verkoopt voor 300 euro per 70 kg en vraag je je af waar je het allemaal nou toch voor doet en of het eigenlijk wel een moer uitmaakt.

Sorry, eetlezer, ik weet wel dat ú dit soort dingen niet koopt. Maar het grijpt me even bij de keel. Is morgen vast weer over.

Elke dag ZTRDG

2012-01-11T16:03:00.003+01:00

ZTRDG heet ZTRDG omdat zaterdag de leukste dag van de week is. Wat mij betreft goed en herkenbaar genoeg. Maar het allerleukste van ZTRDG is dat ze van elke dag een zaterdag weten te maken. De in foodfotografie gespecialiseerde fotostudio die zoveel méér werd dan een fotostudio door op een ludieke manier zijn nek uit te steken voor Het Betere Eten in Nederland geeft dat zaterdaggevoel nu een nieuwe dimensie met zijn eerste ZTRDG Keukentafelboek.

Nou ja, nieuw... niet echt, want eigenlijk kwam het boek al eind november vorig jaar uit. Op de één of andere manier slaagde ik erin het toen geheel en al te missen en ook daarna kwam het er maar niet van. Dat kwam voornamelijk doordat ik het zelf niet in mijn handen had gehad en dus niet wist hóe ontzettend leuk dit keukentafelboek wel is. Daar kwam pas half december verandering in. En toen móest ik er ook één hebben. En erover schrijven. Nu dus.

Want wát, beste eetlezers, is dit een leuk, watertandend, vrolijk, mooi, inspirerend en optimistisch boek. Ik kan me weinig of geen boeken heugen waarvan ik meer wenste dat ik ze zélf had geschreven of samengesteld. Prachtige foto's, verrukkelijke recepten en ontroerende verhalen over de mensen die uiteindelijk zorgen dat bij u en mij smakelijk en voedzaam eten op tafel komt. Nee, niet de überlollige supermarktmanager uit de Appie-reclame, maar die tientallen bevlogen boeren die Nederland godlof nog steeds heeft: mensen die geloven in de waarde van hun product en die bereid zijn dag in dag uit tegen de stroom in te roeien om te zorgen dat wij daarvan kunnen genieten. Dat die mensen--de helden, noemt ZTRDG ze zelf en daar is wat mij betreft niets overdreven aan--in dit boek een gezicht krijgen is misschien wel de grootste verdienste ervan.

Maar ze krijgen niet alleen een gezicht, ze krijgen ook een adres. En dat is leuk, want op die manier kunnen we ze zelf gaan opzoeken. Bij velen van hen heb ik dat al eens gedaan en geloof me, dat is de moeite waard. Vooral als je er ook nog deze fijne en heerlijk maakbare recepten bij krijgt.

En zo is dit boek zowel een kookboek als een koopboek. Een boek waarvan de recepten, de foto's én de verhalen allemaal ontzettende zin geven om die lekkere spullen in huis te halen en ervan te genieten. En zeker niet alleen op zaterdag.

ZTRDG keukentafelboek nr. 1
Willem Groeneveld e.v.a.
Uitgeverij ztrdg.nl (daar te bestellen)
306 blz.
Prijs € 25,-- (excl. € 5,-- verzendkosten)
ISBN 978-90-818247-0-5

Kindermenu's: kan dat ook anders?

2012-01-10T14:32:00.006+01:00

Nog terwijl ik mijn stukje van gisteren aan het schrijven was, ontspon zich voor de zoveelste keer een leuke discussie op Twitter, deze keer over het kindermenu. Die discussies op Twitter zijn overigens net strovuurtjes: als je even niet kijkt, zijn ze alweer weg. Maar deze kon ik gelukkig even volgen.

Wat is dat toch eigenlijk met die kindermenu's? Ze zijn echt in 98% van de restaurants hetzelfde. Kinderen worden steevast geacht plat te gaan voor pannekoeken, poffertjes, frietjes, kroketten, kipkorn en knakworstjes, en áls er al eens iets groente-achtigs bij zit, is dat in 99,97% van de gevallen appelmoes. U weet wel, dat dikwijls stevig gesuikerde spul uit een potje dat menige moeder in ruime hoeveelheden op het bord van junior schept in de hoop dat het niet te snel zal opvallen dat er gezond eten onder zit.

Het is een wisselwerking tussen vele factoren natuurlijk. Om te beginnen willen de ouders niet dat de kinderen in het eethuis luidkeels gaan brullen dat ze het allemaal niet lusten, een wens die ze overigens delen met de restaurateur, om nog maar te zwijgen van de overige klanten. Omdat de meeste kinderen vitaminen als een straf en krokante, zoute en zoete kost als een feest beschouwen, mogen ze voor dat ene keertje iets eten wat voor hen een traktatie is. Een traktatie die vooral lekker goedkoop moet zijn overigens, want we blijven tenslotte zuunig hier in Nederland.

Jaja, ik weet het. Een gezin met een modaal inkomen en drie kinderen moet óók af en toe met de kleintjes uit eten kunnen gaan, en dat dat wel kunnen betalen. Zucht. Hiervoor geldt hetzelfde als wat ik ter zake ook al eens over groente en fruit uit de super opmerkte: echt eten is, in tegenstelling tot de indruk die links en rechts gewekt wordt, véél goedkoper in inkoop dan al dat gefrituurde spul; het pluspunt zit louter in het gemak. Restaurateurs hebben gewoon geen zin om zich moe te maken voor iets waarvan ze klakkeloos aannemen dat de kinderen het toch niet blieven. En ach, wat is goedkoop? Voor de restaurateur, ja. Want zeven euro voor een bordje patat met een kroketje, dat gaat dus echt een keer of zeven over de kop als je 't bij de Sligro inkoopt. De "bereiding" kun je desnoods aan de leerlingbordenwasser overlaten.

Nou zijn er best hier en daar wel ouders--en gelukkig steeds meer, is mijn indruk--die hun kinderen al vroeg wennen aan veel verschillende smaken in plaats van te kiezen voor de trilogie zoet-zout-krokant die de weg van de minste weerstand vormt. Kinderen zijn bij uitstek gewoontedieren: wen ze aan rommel en ze lusten ook louter rommel. Waar kunnen ouders die wel aan "smaakopvoeding" doen eigenlijk heen?

Wat mij betreft is het simpel: vraag bij reservering of bij binnenkomst of de mogelijkheid bestaat om van de gerechten op de gewone kaart kinderporties te serveren, uiteraard tegen een kinderprijs. Bij een beetje restaurant (nee, niet alleen bij de zaken met Michelinster) kan dat en zo nee, ga dan ergens anders heen. Een bordje pasta met een paar mooie ingrediënten moet altijd kunnen. Minder kosten, iets meer moeite en je stelt als restaurant een toekomstige kwaliteitsbewuste klant veilig. Dat zou elke restaurateur met een beetje beroepstrots moeten aanspreken.

Wie weet kunnen we zelfs toe naar een deursticker "hier krijgen kinderen écht eten"? Dat zou toch mooi zijn.

Dank @cookstr2009, @RozeMarijn_eet, @itsanuke e.a.

Gelukkig nieuwjaar

2012-01-09T13:36:00.003+01:00

Daar, beste eetlezer, hebt u even op moeten wachten: mijn eerste echte stukje van 2012. Ik had het dan ook niet zo weinig te pakken, al meteen op de avond van de eerste dag van dit jaar. Nee, niets verkeerds gegeten, dat weet ik zeker, en zeker geen AH-kalkoen. Maar ja, je zoent wat af, zo rond de feestdagen. En vóór je het weet, ben je dan de klos.

Maar goed: ik ben weer beter. Ik had ernaar uitgekeken, en vooral dan om hier weer te schrijven. Ik had de hele week lang van alles gevonden om me, als ik weer beter was, op mijn kenmerkende welsprekende wijze kwaad over te maken. Dat alles had ik in open venstertjes bewaard, om het meteen bij de hand te hebben. Helaas: vanmorgen crashte mijn computer twee keer achtereen. Na één keer crashen kun je alles wat je open had staan terughalen. Na twee keer niet meer, zoals ik sinds kort weet.

En dus weet ik niet meer wat ik allemaal gevonden had en vooral wáár ik het gevonden had. Dat verhaal over die hersenen die zouden krimpen van het eten van fastfood, bijvoorbeeld, waar vervolgens iemand anders over kwam vertellen dat dat onzin was, want onze hersenen krimpen al sinds het neolithicum. Typisch weer zo'n twitterhype, heette het, waarbij iedereen elkaar napraat.

Nou zou dat laatste alleen onzin zijn geweest als de betreffende onderzoekers de hersenen van een moderne fastfoodetende mens hadden vergeleken met die van een cro-magnon, maar dat deden ze niet. Ze vergeleken de hersenen van eigentijdse fastfoodeters met die van eigentijdse niet-fastfoodeters en het resultaat is dus valide. Ja, Twitter is een leuk medium maar het polariseert wel, en degenen die de hype vervloeken zijn niet zelden degenen die het zelf bij het verkeerde eind hebben. Daar is ongetwijfeld die limiet van 140 tekens debet aan. Moordend voor de nuance is die. Meteen de reden waarom ik weliswaar frequent Twitter maar nog steeds het liefst blog en klachten over mijn lange teksten voor lief neem.

Enfin, van die dingen dus. Gelukkig zijn er elke dag interessante zaken te signaleren. En is het overigens ook nog eens zo dat de grootste hersenen die ooit bij een moderne mens werden aangetroffen, die van een zwakzinnige waren. Waarmee ik overigens beslist geen lans wil breken voor fastfood, dat om te beginnen over het algemeen al niet te hachelen is.

Maar dat en al die andere onderwerpen ben ik dus kwijt, en naar kwijt moet je niet omkijken. Geen nood: ik heb hier twee leuke eetboeken liggen waar ik van de week iets over wil vertellen. En verder dienen de onderwerpen zich vanzelf aan en wou ik sowieso maar niet te veel veranderen aan de teneur van dit blog. Ik heb aardig wat signalen dat u het leuk vindt wat ik zoal schrijf.

Wat me nog even op het onderwerp van de nieuwjaarswensen brengt. Zojuist heb ik via (alweer) Twitter zó maar iemand zó maar een getal tussen 1 en 100 laten roepen. Dat werd 67. Met dat getal ben ik gaan aftellen. Dan kom ik uit op de reactie van Mary. Als Mary even haar adresgegevens wil mailen naar eetschrijven (appeltaartje) gmail (punt) com, dan stuur ik haar per omgaande het exemplaar van de Lekker Gids 2012 op.

Geen goed begin

2012-01-02T15:58:00.001+01:00

Dingen zoals daar zijn

2011-12-30T17:34:00.005+01:00

Het is altijd de vraag: wat ga je doen in zo'n laatste bijdrage van het jaar? Ga je terugblikken of vooruitkijken? Het is allebei ietwat navelstaarderig, en dat is deze mijmering natuurlijk op zichzelf ook al. Maar ja, dat doet zo'n ontdekking als vandaag, wanneer je erachter komt dat je kennelijk blij mag zijn dat je nog leeft.

Nee, wat u zegt: die Amerikanen kunnen ook nooit normaal doen. Als ze zich niet volstoppen met fastfood, gaan ze wel spastisch doen over het voedsel waarop we welvarend zijn geworden. Room! Kokosmelk! Boter! Rood vlees! Je gaat er allemaal volgens deze opgewonden lieden helemaal en totaal doohoohood van.

Wij zijn daar zelf niet ver meer vanaf. Die vettax gaat er heel snel komen, daar kun je donder op zeggen als een regering die wanhopig op zoek is naar inkomsten de kreten van voorlichters met tunnelvisie als excuus kan gebruiken. Nog even en u wordt beboet omdat u uw boterham liever met een natuurproduct besmeert dan met een knutselwerkje uit de scheikundedozen van Unilever. Harde tijden worden dat. Maar ach: wij liefhebbers van een goed bord eten betalen ons voedsel toch al duurder dan de modale gemakszakkenklant. Het kan er wel bij.

Dat zal mij er niet van weerhouden tegen deze en andere uitwassen van pervers gezondheidsdenken flink van leer te trekken. Kennelijk verwacht u dat ook van mij, want u kwam afgelopen jaar--ik hield het bijna niet voor mogelijk--in nóg grotere aantallen hierheen. In november 2010 verwelkomde ik hier de halfmiljoenste unieke bezoeker en het scheelde niet veel of ik kon de 750.000e dit jaar noteren. Ik kom er bij wijze van spreken maar een handjevol voor te kort.

Wat ik maar wil zeggen: het mogen dan sombere tijden zijn en mogelijk nog somberder tijden worden, maar dat alles is niets meer of minder dan een goudmijn voor een kritisch eetschrijver. Ik heb in elk geval allerlei prachtige plannen voor komend jaar, waaraan ik dan ook popel te beginnen. Ik geloof niet dat dat helemaal puntgaaf Nederlands is, maar op zo'n allerlaatste dag van het jaar moet dat voor een keertje kunnen.

Dank in elk geval voor uw regelmatig eelezen dit jaar, en ik hoop dat u hier ook in 2012 weer onderhoudend leesvoer zult treffen. Fijne jaarwisseling!

O, wacht. Laat ik het jaar extra feestelijk uitluiden en nog even wat weggeven. Plaats als commentaar op dit bericht uw nieuwjaarswens voor eetschrijven of zijn eetschrijver en ik trek, volkomen willekeurig, een eetlezer aan wie ik vervolgens de Lekker Gids 2012 opstuur. Gewoon omdat ik denk dat u dat misschien wel leuk vindt.

Zo. En nu ga ik oliebollen bakken.

Priktax voor de Bühne

2011-12-29T15:38:00.002+01:00

Het is me van meer dan één kant gevraagd: ik was zeker wel blij dat de Franse regering had besloten een suikertax in te voeren? Ik ben immers een verklaard tegenstander van de invoering van een vettax en zeg altijd dat toegevoegde suikers vermoedelijk een veel belangrijker oorzaak zijn van overgewicht. Klopt allemaal. Waarom sta ik dan niet te juichen?

Om te beginnen moesten we door wat verwarring heen. De Telegraaf had het nieuws gisteren snel en had het over een belasting op suikerhoudende frisdrank. Al snel heette het op Twitter een "suikertax", maar vanmorgen meldde Stephan Peters van het Voedingscentrum via dat medium dat ook light-drankjes onder de nieuwe heffing vielen. The Inquirer had het dan weer over een "soda tax".

De redactie van De Telegraaf blijkt vroeger tijdens de Franse les het best te hebben opgelet, want France Soir meldt in zoveel woorden dat vruchtensappen zonder toegevoegde suikers, mineraalwater en frisdranken met kunstmatige zoetstoffen vooralsnog aan de heffing ontsnappen. Maar waar gaat het nou eigenlijk om?

Het gaat, zo blijkt uit de Franse media, om een maatregel in het kader van algemene bezuinigingsmaatregel--kortom, het gaat in de eerste plaats om het spekken van de staatskas. Met dat oogmerk wordt de BTW op suikerhoudende dranken, geconcentreerd vruchtensap en nectars op hetzelfde niveau als dat van wijn gebracht, waarmee 120 miljoen extra voor de sociale zekerheid kan worden binnengehaald. Als welkom neveneffect hoopt de Franse regering op een gunstig effect op het nationale overgewicht.

Dat laatste klinkt alvast als een praatje voor de Bühne. Een blikje fris gaat in de praktijk één cent meer kosten dan het nu doet. Ik weet niet hoe het met u is, eetlezer, maar ik zie nog geen enorme drommen jongeren hun blikje cola laten staan omdat die ene cent ze anders aan de bedelstaf dreigt te brengen. Het is in feite weer hetzelfde verhaal als wat ik inbracht tegen het betoog van Evelien Tonkens: "ongezonde" spullen zijn helemaal niet goedkoper dan "gezonde". Ze zijn over het algemeen een stuk duurder, en dat lijkt weinigen tegen te houden om zich er flink mee vol te stoppen. Ik bedoel maar: al eens de prijs van Coca-Cola met die van kraanwater vergeleken?

Wat we dus krijgen? Eigenlijk dezelfde situatie als met tabak. Onder het mom van een flinke prijsverhoging om consumptie te ontmoedigen, is de staat van plan een flinke grijpstuiver mee te pikken van de omzet van allerlei goed verkopende producten. Allemaal met het oog op de volksgezondheid, zo heet het. Het zal niets, maar dan ook niets uithalen. Eén cent? Laat me niet lachen.

Ik juich dus niet. De Nederlandse voedingsvoorlichters en opiniemakers wel, net als een aantal kennelijk optimistische actualiteitsconsumenten. Maar die wil ik over een jaar of tien nog wel eens spreken. Ik verwed er zestien miljoen cent onder dat a) er niet minder maar elk jaar weer meer frisdrank zal zijn gekocht en b) het gemiddelde gewicht van de zestienjarigen opnieuw fors zal zijn toegenomen. Wie?

Een nuancering

2011-12-28T18:17:00.006+01:00

Ik zeg regelmatig dat er--met uitzondering van besmetting met salmonella of listeria--bijzonder weinig kans is op ziekte door het eten van bedorven vlees. Vlees dat zo bedorven is dat je er ziek van zou kunnen worden, verspreidt zo'n misselijkmakende geur dat niemand met een greintje reukzin het ook maar in zijn hoofd zou halen er de tanden in te zetten. Vlees dagje over de datum? Ruiken! Ruikt goed? Gewoon doen.

Maar vandaag vallen mij de schellen van de ogen, want er bestaan dus daadwerkelijk mensen die andere zaken meer vertrouwen dan hun eigen neus, zelfs als die niet mis te verstane signalen geeft. Dat blijkt tenminste uit de diverse verslagen rond turkeygate van Albert Heijn, dat menigeen met de kerst een grondig bedorven kalkoen in de maag blijkt te hebben gesplitst.

Erg genoeg, zo'n bedorven kalkoen, want je zit mooi te kijken natuurlijk. Maar als zoiets werkelijk de koelkast uit meurt dan weet een normaal mens toch beter dan op de TGT-datum te kijken, te constateren dat-ie goed moet zijn tot een dag na kerst en hem vrolijk te vullen en te braden, met wat extra peper en zout om de stank te verhullen? Onbegrijpelijk. Net zoals al die jolige disgenoten die vrolijk de tanden in het dier zetten. En dat niet in één enkel huisgezin, maar bij vele tientallen kerstkalkoenkopers.

Mijn oma was een wijze vrouw. Zij is helaas al vele jaren niet meer onder ons, maar zij zou het wel geweten hebben: "Zeg, heb jij geen neus gekregen van onzelieveheer?".

Zoiets.

(geen) Nieuws

2011-12-27T14:01:00.004+01:00

Jawel! Het laatste bastion van La Bakker, dieetgoeroe in ruste, wankelt. De eierkoek staat ter discussie. Niemand minder dan dieetgoeroe der Laatste Dagen Dr. Frank heeft het gezegd: de oliebol is gezonder dan de eierkoek. De Telegraaf vond het belangrijk genoeg om een artikel aan te wijden en heel Twitter gonsde ervan. Producenten van eierkoeken kunnen hun productie terugbrengen naar 20e-eeuwse niveaus. Leve de bol!

Ja, eetlezer, daar word ik nou wel eens moedeloos van. Niet omdat ik vind dat eierkoeken integendeel beter zijn dan oliebollen, wel omdat dieetgoeroes het kennelijk nog steeds niet kunnen laten de competitie tussen het ene en het andere voedingsmiddel op gang te trekken. Laat X staan en eet in plaats daarvan Y, want dat is beter (gezonder, dunmakender).

Kijk, ik kan nu wel weer gaan zeggen dat het allemaal onzin is. Dat het niet zo is dat één product gezond is en een ander ongezond. Dat het niet gaat om individuele voedingsmiddelen maar om het geheel van je dieet. Dat je vooral evenwichtig moet eten en vooral niet te veel steeds maar hetzelfde. En als ik dat doe, dan krijg ik weer de reacties over me heen. Of ik soms denk dat dat nieuw is. Of ik soms veronderstel dat mijn lezers dat allemaal niet allang weten.

Nee, dat is niet nieuw. En ja, ongetwijfeld weten de meesten van u dat allang. Maar daar staat tegenover dat ik me niet kan voorstellen dat Dr. Frank (van Berkum) dat niet weet. En dan toch weer datzelfde oude verhaal waarvan dieetgoeroes zich maar blijven bedienen: het verhaal van "wég met de oude afgod, hier is uw nieuwe". In dit geval de oliebol. Zodat we straks weer een boom krijgen van oliebollenverkopen en hele volksstammen zich dáár weer aan gaan overeten, want het is immers zo gezond? En wat dan over een jaar of over twee jaar? De pepernoot? Het zou me niet verbazen.

Nee, het is niet nieuw en ja, we weten het allang. En toch gaat het met onze collectieve eetgewoonten niet meer goed komen zo lang allerlei deskundigen die beter weten of in elk geval zouden moeten weten zich te buiten blijven gaan aan het kweken van fobieën tegen het ene levenmiddel (of contingent levensmiddelen) en het verafgoden van het andere. Dan blijven we van slechte eetgewoonte naar nieuwe slechte eetgewoonte achter de muziek aan lopen.

Dieetgoeroes aller landen, kom tot inkeer. Hou hier nu eindelijk eens mee op. Ja, jullie ook, daar bij het Voedingscentrum. Allemaal. Nú!

Ik heb het overigens--en dat heb ik niet met Dr. Frank zo afgesproken en evenmin ben ik helderziend; het is gewoon weer die week van het jaar--vandaag in mijn wekelijkse column op trendtree.nl over oliebollen. Nee, ik vertel niet dat u zich er systematisch ongans aan moet gaan eten ten koste van uw eierkoeken. Ik vertel u wel hoe u de lekkerste maakt. Want even voor de duidelijkheid: lekkere oliebollen moet je vooral af en toe eten, bij voorkeur op oudejaarsavond. En de volgende dag dan weer wat anders. ~~Da's gezonder dan~~ Da's gezond.

Over kroketten gesproken...

2011-12-23T17:19:00.002+01:00

... die ga ik ook maken, voor mijn nieuwjaarsmenu. En ik ben er vandaag al mee begonnen. De rechter van deze twee truffels heb ik zojuist in een potje gedaan dat ik gevuld heb met calvados. Daar mag hij een week in blijven staan.

Hoe gaat dat nu dan verder? Op oudejaarsdag maak ik kipkroketten, met kippendijen van onberispelijke herkomst. Is de ragout bijna afgekoeld, dan roer ik er de calvados en de fijngehakte truffel door. Dan vorm ik de kroketjes en geef ze hun jasje. De volgende dag bij het frituren worden truffel en calvados voor het eerst verwarmd. Geloof me: wat er dan gebeurt als je zo'n kroketje opensnijdt is sensationeel.

Die andere truffel krijgt trouwens een al even prettige bestemming. Die gaat in dunne plakjes onder het vel van een patrijsje dat ik hier heb en dat ik op Tweede Kerstdag samen met G. soldaat ga maken. Er komt gekaramelliseerd witloof bij en verder niets.

Aangezien dit een truffeltje is van 20 gram, wil ik ook een beetje gebruiken voor een roereitje bij de kerstbrunch. U wist toch dat zodra u een lekkere truffel hebt, u die in een weckpot moet doen met zoveel verse eitjes als erin passen en eventueel nog wat risottorijst? Er is echt niets dat zo goed smaken opneemt als verse eitjes. Zelfs zonder truffel erbij hebt u nog steeds verrukkelijk truffelroerei. Nee, niet koken die eitjes, want daar is dat truffelaroma niet tegen opgewassen.

Maar goed, kroketjes dus. Gezond? Reken maar. Van deze kroketjes word je namelijk ronduit gelukkig. En er is niets gezonder dan gelukkig zijn. Fijne kerst!

Verstandig en zo

2011-12-22T17:58:00.003+01:00

Veel reacties op mijn bijdrage van gisteren, vooral via de mail en via Twitter. Kennelijk ben ik niet de enige die een vettaks een onzalig plan vindt. Dat verwachtte ik ook niet. Mensen die hier komen eetlezen--u dus--zijn over het algemeen gezegend met een gezonde en nuchtere kijk op voedsel en voeding.

Wel wilde iemand vandaag van mij weten wat ik eigenlijk tegen de kroket had, en of die nou wel zo ongezond was. Professor Katan, die hier regelmatig voorbij komt, vindt in elk geval van niet, of in elk geval vindt hij een broodje kaas ongezonder. En ik?

Ik zal u misschien niet eens verbazen met de mededeling dat ik een appel niet gezonder vind dan een kroket. Ik vind een kroket trouwens ook niet gezonder dan een appel, en evenmin vind ik een broodje kaas gezonder of ongezonder dan één van de twee. Van dat soort denken moeten we namelijk naar mijn overtuiging heel dringend af: het opknippen van onze voeding in losse elementen die we dan al naar gelang de waan van de dag als het summum of de baarlijke duivel betitelen. Appels leveren vitaminen en vezels, maar ook suikers. Die suikers en vooral ook de zuren zijn trouwens de pest voor je gebit; daarvoor is kaas weer een stuk beter. Wie alleen maar appels eet, eet beslist niet gezond. Wie alleen maar kroketten of broodjes kaas eet ook niet. Wat dan wel gezond is? Variatie!

Mogelijk is dit niet nieuw voor u; regelmatige eetlezers hebben deze verzuchting van mij al diverse malen in verschillende contexten voorbij zien komen. Helaas blijken ook vakmensen nog altijd niet voldoende van deze elementaire waarheid doordrongen--of in elk geval communiceren ze zo dat consumenten die informatie er niet uithalen. En dat is en blijft jammer, vooral daar kennelijk ook de nodige zelfkritiek op dit vlak ontbreekt.

Nog één ding. Een kroket is geen junkfood. Een kroket, mits zorgzaam en met ingrediënten van goede kwaliteit toebereid, is een zegen voor de culinaire wereld. Een knapperig korstje met daarin een smeuïge, warme ragout: u mag me ervoor wakker maken. Voor een écht lekkere appel trouwens ook. Liefst in het seizoen.

Evelien telt niet tot tien

2011-12-21T17:21:00.004+01:00

Goed, het is een heel flauw woordgrapje, maar Evelien (Tonkens) vraagt er ook wel een beetje om als ze boven haar column in de Volkskrant de kop plaatst "Maak je dik om de vettaks". Nou doe ik dat ook, zowel hier als elders, maar zij bedoelt er iets anders mee: dat die vettaks er beslist moet komen.

Het is natuurlijk prima en ieders goed recht om daar een lans voor te breken, maar als je daarvoor gaat argumenteren op basis van feiten is het natuurlijk wel fijn als die feiten ook kloppen. En dat doen ze niet, of in elk geval niet allemaal. En in elk geval niet op het vlak van het hoofdargument.

Dat hoofdargument luidt namelijk dat er een einde moet komen aan de huidige situatie waarin de goedkoopste keuze ook de ongezondste is. Een kroket, stelt Tonkens, is goedkoper dan een appel. En dat is eenvoudig niet waar. Een modale appel kost momenteel bij de super nog geen twintig cent; voor zelfs een democratische kroket moet nog altijd circa het dubbele worden neergeteld. Een aardappel, een prima groente die vol zit met waardevolle bouwstoffen, kost in de schil een fractie van wat zo'n knol verwerkt tot supermarktfriet moet kosten, en dan hebben we het nog niet over de kiloprijs van snackbarfriet die ten opzichte van de ongejaste pieper wel een keer of tien over de kop gaat, als het niet meer is.

Dat het voedsel waarop de vettaks mikt goedkoper zou zijn dan "gezond" voedsel (ik zet het begrip opzettelijk tussen aanhalingstekens want bijvoorbeeld frieten zijn per definitie helemaal niet ongezond: veel hangt af van grondstoffen en bereidingswijze) is dan ook niets anders dan een fabeltje. Er is een heel andere reden dat dergelijk voedsel zo populair is, en dat is dezelfde reden als die waaraan de super zijn populariteit dankt: gemak.

Een appel eten is eenvoudig meer werk dan het leegeten van een zak chips. Die laatste prop je gedachteloos in je mond omdat elke hap van de eerste tot de laatste precies hetzelfde is; een appel moet je wassen of schillen en daarna moet je om een klokhuis heen eten, waarbij je ook nog eens flink moet kauwen. Frietjes mik je zó in de frituurpan of anders vanuit de snackbarzak in je mond; aardappelen moet je schillen, wassen en bereiden. Dat kost tijd en het vraagt enige gewenning cq. moeite. Juist daartoe zijn velen niet in staat of bereid. En dat is, zoals iedereen met een greintje boerenverstand zal inzien, de werkelijke reden dat mensen kiezen voor gemaksvoedsel--dat immers niet voor niets zo wordt genoemd.

Het oplossen van een probleem begint met de juiste diagnose. En de diagnose in deze zaak rammelt, niet alleen op het bovenstaande punt, maar ook op tal van andere. En daarom doen we er goed aan om ons flink dik te maken over al die plannen voor een vettaks. Die moet er namelijk vooral niet komen. Omdat hij niets, maar dan ook niets, zal oplossen.

Te mooi om niet mee te geven

2011-12-20T19:29:00.004+01:00

Ik weet het, waarde eetlezer, ik heb op deze plek regelmatig geroepen dat ik beslist géén digitaal doorgeefluik wilde zijn. Collecties loze linkjes vindt u al genoeg op dozijnen andere plekken. Hier komt u voor oorspronkelijkheid. Jaja. Maar wie zulke dingen schrijft moet zich ervan bewust zijn dat er dagen kunnen komen waarop de vermoeidheid de creativiteit in de weg staat. Soms wel twee achter elkaar. En dan?

Dan eet je dus als eetschrijver deemoedig genadebrood. Vandaag vertel ik u dus op deze plek alleen maar--zij het met mijn gebruikelijke omhaal van woorden--dat ik u persoonlijk vandaag niets vertel. In plaats daarvan wil ik een stukje in uw warme belangstelling aanbevelen. Ik wil u, kortom, veel leesplezier wensen met de Dode Dieet Goeroe Galerij, een productie van de door mij zeer bewonderde Melchior Meijer. Wij spreken elkaar morgen weer.

Zwoegend aan het aanrecht

2011-12-16T20:05:00.005+01:00

... ben ik u desondanks niet vergeten, al is het dan knap lastig typen met vingers die duidelijke sporen vertonen van het eggnog-ijs dat ze de hele dag hebben staan vervaardigen, als het geen kletskoppen waren. Maar dan ben je met je hoofd dus bij die Underground Boeren Kerst Nacht Markt en dan krijg je zo'n link doorgespeeld.

Ik weet niet hoe het met u is, maar ik denk meteen: zoiets moeten wij ook hebben. Lokale ruilbeurzen voor eigengemaakte goodies. Want zo'n paar dozijn aanrechtboeren die hun eigen spullen verkopen, dat is leuk--wat zeg ik, érg leuk--en het is bovendien een mooi statement, maar dit lijkt me de logische volgende stap.

Benieuwd wanneer we de eerste lokale ruilbeurs in Nederland gaan zien.

Niet schrijven maar zelfijzen

2011-12-15T16:37:00.004+01:00

Er zijn van die dagen dat een eetschrijver vrijwel niets eetschrijft. Gelukkig is dat vrijwel altijd omdat hij ofwel eet, ofwel ergens over eten praat, ofwel iets te eten maakt. En wie weet dat overmorgen "ergens in Amsterdam" een speciale Underground Boeren Kerst Nacht Markt oftewel undergroundboerenkerstnachtmarkt wordt gehouden, snapt meteen welk van bovenstaande het geval is. En wie dat nog niet wist, snapt het nu ook.

Juist: er wordt ijs gemaakt. Geen margaritaijs deze keer, maar een speciaal ijsje voor het kerstseizoen, gemaakt van de traditionele Amerikaanse kerst- en nieuwsjaarsdrank eggnog*. De eerste partij van 7 liter mix staat hier nu af te koelen, nadat ik vier versies van het ijsje heb proefgedraaid. Ik kan u dus met grote zekerheid vertellen: dit is een verrukkelijk ijsje. of liever: wordt, want het lekkers wordt overmorgen voor uw ogen vers gedraaid.

Nu wilt u als potentiële undergroundboerenkerstnachtmarktganger nog twee dingen van mij weten. Ten eerste: waar is het precies? Het zal u verbazen, maar dat weet ik ook nog niet. De locatie ("goed bereikbaar per openbaar vervoer") wordt namelijk pas zaterdag in de loop van de dag via twitter bekendgemaakt, via de hashtag #UBKNM. Nog even geduld dus...

De tweede vraag die menigeen blijkt bezig te houden is: wat is er waar van het gerucht dat er behalve eggnog-ijs ook margaritaijs te verkrijgen zou zijn, weliswaar onder de toonbank, zoals op de site van organisator Talkin' Food worgdt gesuggereerd? Het antwoord op die vraag luidt: officieel is er beslist géén margaritaijs te krijgen op de #UBKNM. En aangezien u allemaal weet wat een legendarisch volgzaam type u bent. weet u nu meer dan genoeg.

* Nee, eggnog is niet hetzelfde als advocaat. En ja, in advocaat gaat óók ei. Als dat het criterium is, ga ik in het vervolg ook mayonaise advocaat noemen. Hieruit mag u afleiden dat ik het echt even gehad heb met eigengereide types die mij in de afgelopen dagen bij dozijnen van mijn vermeende ongelijk poogden te overtuigen. Derhalve geen discussie meer: ik noem het eggnog, en u noemt het zoals u wilt. Dat lijkt me een mooie afspraak.

Gezond

2011-12-14T18:41:00.005+01:00

Vandaag, eetlezer, wil ik u graag laten zien wat ik afgelopen weekend op een kerstmarkt kocht. Een gigantische bus die laat zien hoe gemakkelijk het leven toen was. Liefst 454 gram healthy potato chips hadden er ooit, ergens in de jaren '20 vermoedelijk, in deze bus gezeten--nog wel even wat anders dan die eigentijdse gezinszakken waarvan naar mijn indruk de schooljeugd er per pauze per persoon één leegeet. De fabrikant legt ook uit waarom de chips nu precies zo gezond zijn: ze bevatten immers veel zuiveringszout. Jazeker: Feast Without Fear!

Kerstmenu gang 4: broodpuddingsoufflé

2011-12-13T19:10:00.003+01:00

Dit verrukkelijke dessert is het slot van mijn crisiskerstmenu op het thema shabby-maar-chic. De ingrediënten voor deze soufflé kosten, met uitzondering van de Drambuie waar u dan weer de rest van het jaar plezier van hebt, hooguit een paar stuivers, maar het effect is buitengewoon, vooral als je niet de fout maakt om zoals ik wel deed de Drambuie over de hete soufflé te gieten (de tweede fout die ik maakte was dat te doen vóór de foto genomen werd, want eigenlijk zakt mijn soufflé, mits niet blootgesteld aan koude vloeistof, nooit in en die van u dus ook niet).

Een broodpuddingsoufflé maken was een buitengewone uitdaging. Mark Soetman meende zelfs via Twitter dat het onmogelijk was, wat over het algemeen alles is wat ik nodig heb om iets koste wat het kost toch tot stand te brengen. Uiteindelijk bleek de oplossing niet zo moeilijk.

Soufflé van broodpudding met Drambuie

Nodig voor 4:

Broodpudding:

- 1 ei
- 100 g witte basterdsuiker
- 1,5 dl volle melk
- 25 g + 10 g boter
- 1/3 oud brood, ongesneden
- 1/2 vanillestokje (of zakje vanillesuiker)
- 1/2 theelepel geraspte nootmuskaat
- 1 /2 theelepel kaneel
- 1 borrelglaasje Drambuie

Soufflé:

- 2 eierdooiers
- 4 eiwitten
- 140 g witte basterdsuiker
- 1 oude boterham zonder korst (van hetzelfde brood als de broodpudding)
- 1/4 theelepel geraspte nootmuskaat
- 1/4 theelepel kaneel
- 2 eetlepels Drambuie
- boter

Maak eerst de broodpudding: verwarm de oven voor op 175 graden. Snijd of breek het brood in stukken. Smelt de boter op laag vuur en draai het gas uit zodra de boter voor 3/4 vloeibaar is. Klop de eieren ca. 4 minuten met de mixer op de hoogste stand tot ze mooi schuimig zijn. Voeg de suiker, de nootmuskaat, de kaneel en het merg uit het vanillestokje (of de vanillesuiker) toe, gevolgd door de gesmolten boter. Mix nogmaals op de hoogste stand tot alle ingrediënten goed gemengd zijn. Zet de mixer op de laagste stand en voeg de melk toe..

Vet een ondiepe ovenschaal in met boter en stort er de stukken brood in. Giet er het eiermengsel bij en schep om tot al het brood doorweekt is. Laat het geheel vervolgens een uur staan tot er vrijwel geen vloestof meer te zien is; u kunt eventueel het brood af en toe wat aandrukken. Zet de broodvorm in de oven, draai die onmiddellijk naar 150 graden en laat de broodpudding drie kwartier garen. Draai de temperatuur nu naar 220 graden en laat de pudding in een goed kwartier mooi bruin bakken. Laat iets afkoelen en steek er vier rondjes uit ter grootte van uw soufflébakjes. De rest van de broodpudding is de volgende dag bij de brunch nog lekker.

Nu de soufflé: rooster de boterham en maal hem in de keukenmachine zo fijn mogelijk. Doe het kruim in een bakje en roer er de kaneel en de nootmuskaat door. Klop de eierdooiers met 70 g suiker tot ze gaan schuimen en licht kleuren en roer er het broodkruim met de specerijen en de Drambuie door. Wacht met de rest tot tijdens het diner.

De oven verwarmt u ruim vóór u de vorige gang opdiende al voor op 250 graden boven- en onderwarmte, want het duurt best even vóór hij zo heet is. Klop na die gang in een brandschone schaal de eiwitten met 40 g suiker tot ze licht beginnen te binden. Voeg nu nog eens 30 g suiker toe en klop tot niet al te stijve sneeuw. Roer hiervan eenderde door het dooiermengsel en spatel er de rest heel voorzichtig door. Het is de bedoeling dat u een gelijkmatig mengsel krijgt waar zo veel mogelijk luchtbellen in blijven.

Leg de vier rondjes broodpudding op de bodem van de soufflévormpjes. Kwast ze zorgvuldig met boter in en verdeel er het eiermengsel over. Zet de soufflés 10 minuten in de oven, plaats ze op borden en serveer direct.

Kerstmenu gang 3: boerenkool en truffel

2011-12-12T19:23:00.003+01:00

Dit vonden wij vorig jaar een heel fijn gerecht: simple meets chic. Overigens is het idee niet eens zo origineel, want in de Italiaanse keuken is de combinatie verza e tartufo een heel bekende. Kool doet het immers fantastisch met truffel. Hetzelfde geldt trouwens voor aardappel en worst.

Natuurlijk gebruiken we voor dit gerecht alleen eersteklas spul. De boerenkool is mooi vers en we snijden hem zelf. De aardappeltjes zijn van het ras Roseval. En de worst, tot slot, is de beste braadworst die u kunt vinden. Zelf had ik bij mijn scharrelslager een worst van Ibericovarken gekocht die ik zelf nog even heel licht gerookt heb. Mocht u nog niet hebben geïnvesteerd in een relatie met een goede slager, dan is dit een ideaal moment om daarmee te beginnen: zeg hem dat u het beste van het beste nodig hebt; als hij echt een slager met hart voor zijn vak is, kunt u hem geen groter plezier doen. De truffel is uiteraard een vers wintertruffeltje uit de Périgord of Umbrië en vooral geen zomertruffel uit een potje. Haal er één bij de betere groentenspecialist of delicatessenzaak (even van te voren bellen is verstandig) en gebruik vooral uw neus. Goede truffel heeft een overweldigende geur die met niets anders te vergelijken is.

Boerenkool met worst en truffel

Nodig voor 4:

- 600 g boerenkoolblad
- 400 g Roseval-aardappeltjes
- 4 braadworstjes van onberispelijke komaf
- 20-30 g zwarte wintertruffel
- 100 g boter
- 100 g ganzenvet
- peper, zout

Doe de truffeltjes in een afsluitbare pot en leg daarin ook op een stuk aluminiumfolie de boter. Zet de pot een dag of twee op een koele plek in uw keuken waar geen zonlicht valt. De boter neemt hierdoor de smaak van de truffel op.

Maak de boerenkool schoon en snijd er de grove nerven uit. Hak de rest grof. Boen de aardappeltjes schoon en snijd ze in niet te dunne schijfjes. Verhit de helft van het ganzenvet in een gietijzeren braadpan en de andere helft in een koekenpan. Leg de aardappelschijfjes in de koekenpan en laat ze op matig vuur aan beide kanten in een minuut of twintig goudbruin bakken. Laat de boerenkool op halfhoog vuur al omscheppend een minuutje of drie in het ganzenvet aanzweten, draai het gas laag en laatr de kool met het deksel op de pan 15-20 minuten smoren.

Braad de worstjes in een gietijzeren braadpan in de helft van de boter op vrij hoog vuur aan tot ze rondom bruin zijn, doe het deksel op de pan en laat ze op laag vuur in ca. 15 minuten gaar worden. Snijd intussen een stukje van het truffeltje (5-7 gram) en hak dit fijn.

Zijn de worstjes gaar, neem ze dan uit de pan en houd ze warm. Klop nu de rest van de boter door het braadvocht tot u een gebonden saus hebt en roer hier het gehakte truffeltje door. Nog even samen laten doorwarmen.

Leg de boerenkool op voorverwarmde borden, leg hierop plakjes aardappel, schep er de jus over en leg het worstje ernaast. Schaaf er aan tafel de rest van de truffel over.

Kerstdiner gang 2: buikspek en biet

2011-12-09T14:31:00.005+01:00

Het vervelende van fotograferen tijdens wat dus ook voor mij een écht kerstdiner is, is dat het eten op tafel lekker staat te zijn en niet koud mag worden, vooral niet omdat de disgenoten watertandend zitten te wachten tot die eetschrijver nou eindelijk eens klaar is met fotograferen. In de praktijk druk je dus een keer of vier snel af in de hoop dat er wat bij zit. Dat wil met sterk contrasterende kleuren (donkerrood en donkerbruin op hagelwit bijvoorbeeld) wel eens tegenvallen. Ik heb getwijfeld of ik deze foto wel zou gebruiken. Wat zeg ik? Ik twijfel nog steeds. Maar in Huize Eetschrijver blijft niets verborgen en het feit dat ik 's lands op één na slechtste fotograaf ben (ik moet hierin slechts Vincent Bijlo vóór laten gaan) zal inmiddels genoegzaam bekend zijn.

Hoe dan ook: voor de tweede gang gaan we niet alleen modieus slowcooken onder een zoutkorst, we gaan ook nog roken. Als u geen rookoventje hebt (voor de prijs hoeft u het niet te laten want een aardige rookdoos--bv. van Behr--is voor een paar tientjes te krijgen en eventueel kunt u er zelf één in elkaar knutselen, iets waarvoor op internet en bijvoorbeeld ook in het onvolprezen Handboek voor de Vinexjager tientallen handleidingen te vinden zijn), dan kunt u eventueel een pan met goed afsluitend deksel gebruiken. Zet dan wel uw afzuigkap op de hoogste stand en haal vooral buiten het deksel van de pan, want anders wordt het niet echt een leuk kerstdiner, vooral niet als u een open keuken hebt.

Langzaam gegaard buikspek in zoutkorst en gerookte biet

Nodig voor 4:

- 1 kg buikspek
- ca. 2 kg grof zeezout
- 2 eetlepels venkelzaad
- 4 niet te kleine rode bieten, rauw en in de schil.
- houtmot, bijvoorbeeld eiken of ahorn

Een dag van te voren: verwarm de oven voor op 110 graden. Neem een vuurvaste schaal of braadslee waar het spek mooi in past en strooi op de bodem het venkelzaad. Leg hierop het buikspek en bedek het geheel met het zout. Plaats in de oven en laat zo 24 uur garen.

De dag zelf: kook de bieten in de schil gaar; dat duurt met winterbiet afhankelijk van de grootte 40-50 minuten. Pel de bieten en rook ze warm gedurende ca. 4 minuten (niet langer anders wordt de rooksmaak echt te dominant). Doe ze eventueel in een met aluminiumfolie afgedekte kom en zet ze nog even bij het spek in de oven, dan blijven ze zonder verder te garen goed op temperatuur.

Opdienen: tik de zoutkorst los en verwijder hem. Neem het spek voorzichtig uit de schaal of braadslee, haal het zwoerd eraf en haal venkelzaad dat aan het spek blijft zitten voorzichtig weg. Portioneer spek en zwoerd en ook de bieten en dien op.

Allerhaspel

2011-12-08T16:21:00.004+01:00

Vroeger wilde voor de medewerkers van een rubriek lezersvragen deskundigheid nog wel eens een vereiste zijn. Bij de redactie van AH's huisblaadje heeft men echter van Alles horen luiden zonder te weten waar de Handen hangen. Wat zou je je daarbij trouwens moeten voorstellen, "ten minste gebruiken tot"? Dat je voor het gekochte tot de datum op het etiket een permanente toepassing moet zien te vinden? Lijkt me nog knap lastig jongleren als je veel kerstinkopen doet.

Hoe het wel zit met TGT en THT heb ik hier al eens uitgelegd. Het zal wel te veel gevraagd zijn als ik suggereer dat de mensen van AllerHande hier af en toe ook eens komen kijken.

Daar is het dan: kerstmenu 2011, deel 1

2011-12-07T18:23:00.007+01:00

U zult het niet geloven, maar de kerstmenu's die u hier vindt zijn altijd minimaal een jaar oud. Ik wil ze immers niet alleen bedenken, maar ook koken, proeven en fotograferen. Omdat ik in tegenstelling tot wat u misschien denkt daarin niet ruimhartig door allerlei gretige afnemers word gefinancierd (al zou mij dat in het geheel niet onwelkom zijn), heb ik maar één mogelijkheid om één en ander zijn beslag te laten krijgen: door één jaar op u vooruit te lopen waar het het nuttigen van hetzelfde kerstmenu betreft.

Vanmiddag nog zag ik allerlei mensen op de buis beweren dat niemand de huidige crisis in zijn volle omvang kon zien aankomen. Ik vermoed dat ik bovengemiddeld slim ben, want mijn kerstmenu van vorig jaar was gebaseerd op eenvoudige en goedkope ingrediënten met slechts hier en daar een luxueuze twist. Het is dus allemaal buitengewoon betaalbaar wat u wat mij betreft dit jaar op tafel zet, en dat is in onzekere tijden toch nooit weg. Trouwens, lekker hoeft--in tegenstelling tot wat ik u gisteren mogelijk deed geloven--helemaal niet duur te zijn.

Pompoen en pastinaak zijn twee vergeten groenten. Nu is dat bij sommige legumes mogelijk geheel terecht, maar bij dit duo niet. Ze smaken heerlijk vol en aards en zoet en houden bovendien zielsveel van elkaar. Bovendien kleuren ze ook nog mooi in een soepje. De anijsachtige smaak van pastinaak komt terug in de frisse kervel, ook al zoiets vergetens dat u nimmer in de schappen van de AH zult zien. Naar de groentenspecialist dus!

Soep van pompoen en pastinaak met kervel

Nodig voor 4 personen

- 1 niet te klein oranje pompoentje
- 1 grote of 2 kleine pastinaken
- 2 sjalotten
- 2 dl goede witte wijn
- ca. 1 liter goede kippen- of kalfsbouillon, liefst zelf getrokken
- bos kervel
- 2 dl room
- 100 g boter
- zout, peper, cayennepeper

Schil pompoen en pastinaak, verwijder uit de pompoen de zaadlijsten en snijd de groente in blokjes. Pel en snipper de sjalotten. Verhit in een braadpan de boter, draai het vuur halfhoog en rooster in de boter de blokjes groente gedurende een minuut of vijf onder regelmatig omscheppen aan. Voeg de gesnipperde sjalot toe en laat nog eens twee minuten fruiten.

Voeg de wijn toe, draai het vuur hoog en laat tot ca. een kwart inkoken. Voeg nu zoveel bouillon toe dat de groente onder staat, breng aan de kook, draai het vuur laag, doe het deksel op de pan en laat alles een half uurtje pruttelen tot de groenten zacht zijn geworden. Hak intussen de blaadjes van de kervel.

Doe de groenten over in een mengbeker, voeg een kleine hoeveelheid bouillon toe en pureer met de staafmixer tot een gladde puree. Roer deze weer bij de bouillon, meng er de helft van de room door en breng de soep op smaak met zout, peper en cayennepeper--hij mag een subtiel nabrandertje geven. Voeg eventueel nog wat extra bouillon toe als de soep te dik is; hij moet mooi fluwelig van structuur zijn.

Schep de soep in voorverwarmde borden, trek in elk bord een rondje room en strooi er de kervel over.

Aftrapje: risotto met witte truffel

2011-12-06T17:58:00.008+01:00

Heel langzaam aan raken we in kerstsfeer. Het schijnt dat menigeen van die eenvoudige woorden totaal over de rooie gaat, maar dat is nergens voor nodig. Wie niet van koken houdt, gaat uit eten, kletst zich ergens binnen of laat de traiteur komen. En anders hebben we altijd nog het kerstmenu van Eetschrijven.

Dat ga ik vanaf morgen gang voor gang op deze site zetten. Het wordt een toepasselijk menu dit jaar, zoals ieder die even op bovenstaande link heeft geklikt al weet. Maar vandaag wou ik een aftrapje doen van een heel andere aard. Inderdaad, u had ook de titel al gelezen en vóór u het weet is er niets nieuws meer onder de zon. Dat was me overigens wat, met die witte truffel. Ik had dat ding en elke keer dat ik de weckpot opende waar hij samen met een bergje carnarolirijst en twee kakelverse eitjes in zag, verspreidde hij gekmakend verrukkelijke geuren. Dat werd nog erger toen ik mijn 48-uursbouillon ging maken. Ik deed daarvan de wereld kond via Twitter en prompt wilden allerlei mensen het recept. Ergens wel begrijpelijk. Welnu: hier is het. Wees wel snel, want het seizoen voor de witte truffel uit Piemonte, de lekkerste en duurste ter wereld, loopt op zijn einde.

Risotto met witte truffel

Nodig voor 2 (!) personen:

- 1 witte truffel van 10 gram of zo groot als u kunt betalen
- 140 g carnaroli (geen andere rijst, vooral niet uit de super)
- 1 runder- of kalfsschenkel en 2 mergpijpjes van hetzelfde dier
- 10 g gedroogde porcini of eekhoorntjesbrood (wat hetzelfde is)
- takje salie, takje tijm, takje oregano
- 1 ui
- 1 dl goede (!) witte wijn
- 100 g boter
- 30 g uitstekende parmigiano reggiano
- zout

Haal de truffel 48 uur van te voren in huis en doe hem met de rijst en twee verse eieren in een goed afgesloten pot. De eitjes doen niet mee in het recept, maar u zult bij het ontbijt de volgende dag nog nooit zulke lekkere spiegeleitjes hebben gegeten. Bind de takjes kruiden samen en doe ze samen met het vlees, de mergpijpjes en de porcini in een grote pan. Voeg hieraan twee liter water toe en breng aan de kook. Zet de pan daarna op een kleine gaspit en laat hem tegen de kook aan staan ('s nachts en als u van huis moet wel het gas uitdraaien en niet vergeten daarna weer aan te doen). Na 48 uur is de bouillon mooi ingekookt. Giet hem door een zeef over in een ander pannetje en breng op smaak met zout. Druk het merg uit alle pijpjes, verwijder de hard geworden randjes en snijd klein.

Verwarm borden voor. Rasp de kaas. Snijd de ui in dunne kwart ringen. Laat de helft van de boter heet worden in een koekenpan met anti-aanbaklaag en fruit hierin de uien op halfhoog vur; vooral niet laten kleuren. Voeg de rijst toe en laat deze op laag vuur even meeroosteren tot hij mooi glanst. Voeg de wijn toe, draai het vuur weer hoog en laat tot een kwart inkoken. Draai nu het vuur weer halfhoog, schep twee pollepels van de bouillon bij de rijst, roer en laat de bouillon door de rijst opnemen. Voeg op dit moment het merg toe en opnieuw bouillon; zorg dat de rijst nat blijft en blijf voorzichtig roeren. Ga hiermee door tot de rijst mooi beetgaar is. Draai nu het vuur uit en roer de kaas door de risotto. Voeg de boter toe en schud de pan tot die is opgenomen (de mantecatura).

Schep de risotto op de voorverwarmde borden en schaaf er aan tafel de truffel over. Meteen opeten, liefst begeleid door een kanjer van een Barolo.

Culinair martelaarschap

2011-12-05T15:52:00.005+01:00

De laatste keer dat er zich iets van McDonald's in mijn mondholte had bevonden dateerde alweer van 1995. Toen troonde een stel vrienden in Canada me mee naar zo'n tent. Het was een hete dag en ik bestelde een milkshake, in de overtuiging dat daar niet veel aan te verramponeren viel. Ha!

Maar afgelopen vrijdag gingen mijn geliefde G. en ik in het Arnhemse Gelredome kijken en luisteren naar een kwintet brontosaurussen. Daar zijn wij al enigszins ervaren in, in brontosaurussen kijken in het Gelredome, dus wij hadden besloten die dag lekker vroeg van huis te gaan. Je parkeert dan altijd bij Burgers Zoo om vervolgens met de pendelbus vervoerd te worden. In de buurt van de dierentuin kun je prima een hapje eten en zo ben je in het verkeer mooi de drukte voor.

Maar deze brontosaurussen waren niet prominent genoeg voor zo'n pendeldienst. Burgers wist van niets en zo stonden wij tegen zessen geheel onverwacht op het parkeerterrein van het nog potdichte Gelredome, te voet met niets eetbaars in de onmiddellijke omgeving behalve een tent met een beperkt assortiment evenementenvoer en een McDonalds. Aangezien de eerste gelegenheid niet voorzien van was sanitair, was goede raad duur. Of eigenlijk niet: we moesten er overduidelijk aan geloven.

Een milkshake heb ik niet genomen deze keer. In plaats daarvan bestelde ik een McKroket, in de hoop op iets enigszins Febo-achtigs. Frietjes erbij die, naar mij nog onlangs door een perswoordvoerster van het bedrijf werd verzekerd, van échte Nederlandse aardappelen worden gemaakt. En koffie. G. koos een portie Chicken McNuggets en eveneens zo'n portie frietjes, die ondanks hun Nederlandse herkomst door de keten barbaristisch "Frans" worden genoemd.

Die foto hierboven is dus die McKroket, en ik bezweer u dat het plaatje geheel en al onbewerkt is. Wat ik bedoel is dat het ding er zó overtuigend als plastic uitziet, dat ik er even van overtuigd was dat men per ongeluk een etalagemodel in mijn doosje had gestopt. Maar nee: het was the real McCoy, om maar in de terminologie van het bedrijf te blijven.

Ik kan er verder kort over zijn: de McKroket smaakte naar onbestemde kroket (rund? kalf? kip? vegetarisch? het was niet thuis te brengen) met daarop een mosterdsaus die mij hevig deed verlangen naar zo'n zakje van Gouda's Glorie en een broodje dat weliswaar de maag vulde, maar overweldigend smaakte naar stopverf. Dat laatste gold ook voor de frietjes. De koffie smaakte dan weer naar Moccona, een instantproduct waarvan ik vurig hoop dat het niet meer bestaat en dat ik voor het laatst meen te hebben gedronken bij mijn grootmoeder thuis, die het goedje uit besparingsoverwegingen in huis haalde.

Het kon nog erger. Een geproefde Chicken McNugget smaakte naar zulke totale onbestemde nietsigheid, er daarbij in slagend het verhemelte zó doeltreffend uniform te coaten met een laag buitengewoon onaangename plakkerigheid dat ik blij was nog een halve beker van het koffiebrouwsel te hebben om ze mee weg te spoelen, wat ik persoonlijk een hele prestatie van die Nugget vond.

Na een kwartier stonden we weer buiten, waar het koud was en nog steeds ledig, terwijl we het brontosaurium nog steeds niet in mochten, maar de lucht rook er tenminste fris. Bovendien voelden we ons althans in die zin een stuk beter dat we in elk geval even naar het McToilet hadden kunnen gaan, dat overigens bijzonder schoon was. Als ze daar nou misschien een dame met een schoteltje zouden willen neerzetten, had ik misschien een volgende keer (in 2027 of daaromtrent) het idee dat ik gewoon voor het gebruik betaalde. Dat ik me dan dus niet verplicht voel uit eerlijkheid iets te bestellen, dus.

Gevaarlijke beschuit?

2011-12-02T10:50:00.005+01:00

Even goed kijken waar we hier precies voor worden gewaarschuwd: "eet deze beschuit niet tenzij u niet allergisch bent voor kippenei". Ja, dat is het ongeveer. Nogal een bizarre waarschuwing, inderdaad. Menigeen maakte zich er via Twitter vrolijk over. In beschuit hoort toch ei? Haha, die malloten bij C1000 toch.

't Lijkt ook een malle toestand. Maar als er al sprake is van idioterie, zit die niet bij C1000. Wat de meeste mensen niet weten, is dat de Voedsel- en Warenautoriteit bedrijven tot dit soort advertenties verplicht. Dat wil zeggen: de VWa besluit dat er een advertentie met een waarschuwing in de media moet worden geplaatst. Dat doet zij naar eigen inzicht en op kosten van het bedrijf, tenzij het bedrijf zelf de vereiste actie onderneemt. De meeste bedrijven kiezen--pun not intended--eieren voor hun geld.

Het lijkt natuurlijk waanzinnig om een product terug te halen wegens de aanwezigheid van iets doodnormaals als kippenei. Dat is dan ook niet de reden; wel dat een waarschuwing daarvoor op het etiket ontbrak. Dat zijn namelijk de regels: kippenei is één van de veel voorkomende allergenen waarvoor de EU een waarschuwing op het etiket verplicht stelt. Noten vormen een andere, vandaar ook de bekende waarschuwing "gemaakt in een fabriek waar ook noten worden verwerkt". Tja, wie ooit eens iemand bijna heeft zien doodgaan doordat er per ongeluk een allergeen in zijn eten zat, snapt wel waarom.

Dus nu niet meer lachen, hoor.

EDIT: van bronnen binnen C1000 verneem ik dat de recall inderdaad plaatsvond omdat er een verkeerd recept was gebruikt door de leverancier van de beschuit, dat alleen op ei afweek. Overigens blijft het natuurlijk zo dat dit geen probleem zou zijn ware het niet dat de etikettering niet meer klopte--namelijk zonder ei in de ingrediëntendeclaratie en zonder de verplichte allergie-informatie.

De lange arm van de margarinelobby

2011-12-01T16:59:00.003+01:00

(uit De Telegraaf. Dank Arno!)

Nieuwe streken

2011-11-30T16:56:00.003+01:00

Jawel, het gaat beter. Langzaam aan gaat het beter. En dan bedoel ik dat er steeds meer realistische, haalbare alternatieven opduiken voor het nogal nondescripte en dikwijls ronduit treurige assortiment uit de super. Want al zijn er af en toe de nodige teleurstellingen (ik denk dat ik voorlopig mijn brood maar zelf ga bakken en moet dus snel eens zo'n cursus gaan volgen bij Levine), er ontdekken toch steeds meer producenten dat internet een véél grotere winkel is dan alle Albert Heijnen van het land bij elkaar.

De jongste loot aan de stam heet Uit eigen streek, een initiatief van zelfverklaard foodie Pauline Weuring dat een even simpele als duidelijke belofte doet: de streek naar u toe brengen*. Wie op zoek is naar meel gemalen door een echte molenaar, boerenkaas uit het Groene Hart, jam uit de Betuwe, gerookte knoflook of echte Zeeuwse boterbabbelaars kan bij deze jongste eetwebwinkel terecht om de beste producten van Nederland bij elkaar te vinden en in elke gewenste combinatie thuis te laten bezorgen.

Goed, ook het persbericht is ambachtelijk. Het rammelt hier en daar wat en de clichés vliegen je bij dozijnen om de oren, wat soms meer aan AH Puur en Eerlijk (vooral duur en zelden heerlijk) doet denken dan de bedoeling zal zijn geweest. Daar sta ik dus maar niet te lang bij stil. Ik laat de website gewoon zijn eigen verhaal vertellen en vind daar best leuke dingen: bier van Jopen uit Haarlem, frambozensiroop van Raspberry Maxx uit Meijel, theebeschuitjes van Kuipers uit de Achterhoek, Hoekse chips uit het Westland, roggebloem van De Zandhaas uit Santpoort en zo nog heel wat meer, inclusief een aantal leuke cadeaucombinaties voor uiteenlopende budgetten.

't Is allemaal nog kleinschalig en ik hoop natuurlijk dat de keuze straks nog wat groter wordt (alle meel komt nu bijvoorbeeld van één producent en Zeeuwse bloem--toch een streekproduct dat brede bekendheid verdient--zit er nog niet tussen), maar het is alweer een loffelijk streven en een veelbelovend begin. Nog even en het grootste boodschappengemak wordt niet meer belichaamd door de Blauwe Reus met zijn treurnis. Dan is lekkers van producenten die bij de super geen poot aan de grond krijgen allemaal te bestellen vanuit de luie stoel. En laten de supers dan hun borst maar nat maken.

* Toegegeven: in het persbericht staat "bij jou thuis". Ik geef toe, eetlezer, dat vandaag weer eens zo'n dag is dat ik twijfel aan mijn vaste gewoonte u met "u" aan te spreken, iets waarmee ik op dit moment politiek gezien in gezelschap verkeer waar ik helemaal niet mee geassocieerd wil worden. Het zij zo. U bent het nu éénmaal zo van mij gewend.

Ambachtelijk

2011-11-29T14:53:00.005+01:00

Er loopt op de tv een heel irritant reclamespotje voor Lu. In een bakkerij staat een bakker trots de lekkerste koekjes te verkopen. Hij doet of hij ze zelf heeft gemaakt ("van goudgeel graan") maar in werkelijkheid staat hij achterin de zaak niets anders te doen dan industriële koekjes van Lu uit de verpakking halen. De boodschap is duidelijk: je hoeft niet naar de ambachtelijke bakker, want die kan het tóch niet zo lekker als Lu. Natuurlijk zijn er voor de rest nog een paar ondertonen, maar dat is uiteraard per ongeluk.

Van zulke spotjes word ik best boos. Er zijn in Nederland heus niet meer zo gek veel vakmensen die eerlijke spullen leveren en die hebben het al moeilijk genoeg in een tijd waarin een groot deel van ons volk tijd noch geld wenst te besteden aan het in huis halen van behoorlijke waar.

Maar vandaag liep ik binnen bij mijn lokale vestiging van Harrie van Looijengoed, ambachtelijk bakker en lid van een organisatie die zich Het Gilde noemt: "Het Gilde zorgt ervoor dat haar (sic!) leden aan de hoogste kwaliteitseisen voldoen (...) Alle Echte Bakkers hebben een eigen bakkerij waar de producten zelf gemaakt worden". Harrie heeft best lekker brood overigens.

En wat zag ik bij de echte ambachtelijke bakker Harrie van Looijengoed achter de toonbank staan? Een kartonnen doos van die andere industriële koekenbakker Bolletje van waaruit de fabriekspepernoten kennelijk rechtstreeks in daartoe klaarliggende echte ambachtelijke zakjes werden geschept.

Ik zweer het u, eetlezers: waar moet het heen met de wereld? En minstens even belangrijk: waar moet ik nu heen voor mijn brood?

Het is tijd voor pepernotenrevolutie, want behalve het feit dat de pepernoten ons tegen de tijd dat het 5 december is onderhand de strot uitkomen (pepernoten niet vóór Sinterklaas het land in!) zijn ze sowieso al niet meer te hachelen. Zooi is het met laffe industriële smaakjes. Terwijl pepernoten niet voor niets zo heten: ze horen naar peper te smaken!

Gelukkig is Lizet Kruyff er nog. Zij ging op zoek naar het vrijwel in de mist der tijd verloren recept voor échte pepernoten en ijvert nu voor een heuse pepernotenrevolutie. Met een pepernoot waarin staartpeper gaat, een Afrikaanse zwarte pepersoort die minder scherp maar wel veel spannender smaakt dan de Oostaziatische peper die we allemaal kennen. Geen wonder dus dat je je er een slag in de rondte naar zoekt, want wat lekker is, is in Nederland nauwelijks te krijgen. Lizet verwijst ons naar Cava d'Or in Hoevelaken of Vanilla Venture in Amsterdam.

Pepernotenrevolutie, ik ben ervoor. Het woord is trouwens voorgedragen voor de publieksprijs foodlingo van het jaar, waarvoor u--mits u in het bezit bent van een Twitteraccount--nú kunt stemmen. Bij de twaalf nominaties zijn overigens dit jaar niet minder dan drie begrippen die aan mijn eigen creatieve brein zijn ontsproten, iets waarop ik stiekem (nou, vooruit, openlijk) best wel heel trots ben, vooral omdat twee ervan het erg goed doen in de tussenstand. Nee, ik ga u niet zeggen welke het zijn. Dat mag u zelf proberen uit te maken. Maar ik vind het wél leuk als u erop stemt natuurlijk.

Treurtoetjes (een alternatief voor)

2011-11-28T14:32:00.007+01:00

Kinderen houden van zoet, dat is bekend. Dus geef je ze af en toe een toetje, en natuurlijk zeker op kinderfeest nummer één. Maar die toetjes in de super: wat een treurnis allemaal. Ja, kinderen vinden ze lekker omdat ze bomvol suiker zitten. Maar ook zoet kan véél lekkerder dan dat saaie nepzoet van die verpakte toetjes met hun goedkope ingrediënten en hun e-nummers. Echt.

Wat ik maar wil zeggen: toen antipakjeskoningin Karin mij vroeg of ik ook dit jaar weer een recept wilde bijdragen aan haar loffelijke antipakjesavond, als makkelijk maakbaar alternatief voor iets dat in doorgaans volslagen smakeloze (of, erger nog, wansmakelijke) vorm in de super ligt, was ik er meteen vóór. Wat maken we? Een toetje. Eén waar echt vers fruit in gaat en waar groot en klein dol op zijn. En, niet te versmaden, klaar binnen drie minuten als u een keukenmachine hebt. Hebt u die niet, dan bent u misschien zes minuten kwijt.

Romig bananendessert

Nodig voor 4:

- 2 bananen
- 1 bakje (250 g) mascarpone
- eetlepel citroensap
- 1 à 2 eetlepels honing (naar smaak)
- nootmuskaat
- mespuntje zout

Pureer de bananen in de keukenmachine of prak ze fijn. Voeg het citroensap en het zout toe en daarna de mascarpone. Laat draaien of meng tot u een gelijkmatige maar niet al te gladde massa hebt. Zet die een uur koud weg. Schep in bakjes, laat er met een eetlepel wat honing op lopen en rasp er tot slot wat nootmuskaat over.

Als we dan toch gaan verbieden

2011-11-25T15:09:00.006+01:00

Nee, zo idioot als in dit alweer bijna twee jaar oude betoog lees je het gelukkig ook niet vaak. Dan weet ik er nog wel een paar. Overigens: in Wisconsin bestaat een wet die het verbiedt gedetineerden botersurrogaat te eten te geven. Dat is óók Amerika, dat u het maar weet.

Maar eigenlijk is de aanleiding voor dit stukje dat Annemieke, die van het buitengewoon lezenswaardige kookblog RozeMarijn, tevens fotograaf van mijn portret hiernaast, mij laatst meldde wel eens te willen linken naar dat stukje van mij over boter en margarine. Toen ik haar vroeg welk van de 42, wilde ze graag dat stukje met de argumenten tegen margarine. Had ik zoiets er al bij? Ik weet het eigenlijk niet. Bovendien heb ik aan één argument tegen margarine meer dan genoeg: het is gewoon niet te hachelen. Maar ja, dat is natuurlijk niet wetenschappelijk, hoewel ik dan ook wel weer vind dat eten vooral niet té wetenschappelijk moet worden.

Margarine, we zijn er in Nederland dol op en zijn zelfs het enige land waar je, als je om boter vraagt, veelal margarine krijgt overhandigd (als je op de plaatjeszoeker van Google "boter" intikt, is al de vijfde afbeelding er één van een kuipje Becel). Dat hebben de margarinemengers alvast goed voor elkaar.

Goed, wat is er tegen margarine? Om te beginnen dat het een overbodig product is. Wetenschappers--de minsten niet--betogen regelmatig dat je margarine moet eten omdat het vitamine D bevat. Geleuter. Ja, het zit er wel in, maar het is erin gestopt. Met van die druppeltjes. Als je die in jam druppelt, wordt jam ineens een verplicht nummer. Overigens: boter is één van de weinige voedingsstoffen waar vitamine D van nature in voorkomt, maar dat terzijde.

Verder zit er in margarine ook nog linolzuur en alfa-linoleenzuur, twee onverzadigde vetten die we nodig hebben en die meestal worden aangeduid met omega-6 en omega-3. Ook die zitten er niet "van nature" in, want margarine is een kunstproduct waar alleen inzit wat erin is gestopt. In dit geval gaat het om vetten die in de natuur in allerlei planten voorkomen. Ze zitten trouwens ook in vette vis, wat overigens dan weer komt doordat die vis die planten eet, dan wel andere vissen die die planten eten. Zo werkt het namelijk in de natuur. Dat heet een voedselketen. Wie evenwichtig eet, heeft die kunstmatige toevoegingen helemaal niet nodig. Helaas doen weinigen dat.

Blue Band heeft ooit eens een reclamespot de lucht in gestuurd waarin een wat triest ogende familie ging picknicken. Achter zich aan zeulden ze pallets vol eieren, avocado's en noten, behalve het zoontje, want dat had alleen een vis van anderhalve meter bij zich. In het bos aangekomen begon het gehele gezin zich ongans te eten aan deze belachelijke hoeveelheden voedingswaren. Een stukje verderop, in de zon en aan een gezellig watertje, zat een gezin dat precies hetzelfde effect bereikte met één minuscuul likje Blue Band. Van dat soort bedrog bedient Unilever zich om u wijs te maken dat margarine een wondermiddel is dat u een klein vrachtwagentje uitspaart bij het boodschappen doen. Vóór ik mijn mailtje aan de Reclame Code Commissie klaar had, was het spotje helaas alweer van de buis. Zó overbodig is margarine.

Margarine is daarnaast gevaarlijk--nou ja, laat ik het riskant noemen. Het is in elk geval ooit gevaarlijk geweest, en het is niet uitgesloten dat het dat nog steeds is. Laat ik dat uitleggen: tot een jaar of twintig geleden waren we nog niet zo ver dat we de meervoudig onverzadigde vetzuren in voeding opsplitsten in omega-3, omega-6 en omega-9. We waren alleen op de hoogte van omega-6 en dat zat dan ook in Becel en later ook in andere botersurrogaten.

Inmiddels is bekend dat omega-3 en omega-6 concurrenten van elkaar zijn. We hebben ze allebei nodig, maar wie te veel omega-6 binnenkrijgt, kan geen omega-3 meer metaboliseren (en omgekeerd). Door ons gigantische hoeveelheden kunstmatig toegevoegd omega-6 te voeren, heeft Becel gezorgd dat we decennialang aan omega-3 deficiëntie hebben geleden. Dat is, samen met het feit dat ons ook jarenlang transvetten zijn gevoerd die achteraf buitengewoon schadelijk voor onze gezondheid blijken--foutje, bedankt--overigens ook de reden dat Becel bij zijn jubileum van de Reclame Code Commissie geen reclame meer mocht maken met "al 50 jaar goed voor hart en bloedvaten".

En wat dat risico betreft, heel eenvoudig dit. We weten inmiddels méér, maar nog lang niet alles. Net zoals Becel ons geruime tijd door gebrek aan kennis in feite ondervoed en vergiftigd heeft, is het heel goed mogelijk dat ook de huidige samenstelling door nieuwe inzichten ineens blijkt nadelig te zijn in ons voedingspatroon. Dat is nu éénmaal inherent aan volgens de wetenschappelijke inzichten van dit moment samengestelde voedingsproducten, dit in tegenstelling tot de voeding die we al van oudsher eten en op basis waarvan we geëvolueerd zijn. Dat is namelijk eten waaraan ons lichaam is aangepast. Niet omgekeerd.

Met een grote snuit

2011-11-24T17:04:00.003+01:00

Wat op deze plek besproken wordt is niet zelden betrekkelijk obscuur nieuws. Het haalt dikwijls de kranten niet, laat staan het journaal. Ontwikkelingen rondom ons eten staan nu éénmaal niet zo op de radar bij de grote media. Maar heel soms kan ook de mainstream niet om ons voedsel heen. Bijvoorbeeld als super nummer 3 super nummer 2 opslokt.

Het is tekenend voor de krachtsverhoudingen onder de grootgrutters dat Jumbo, de relatieve nieuwkomer onder de Nederlandse supers, daarmee niet in één klap de grootste wordt. Daarvoor is het verschil tussen de Blauwe Reus en de rest te groot. Wel is AH niet langer ruim tweemaal zo groot als de nummer twee, die met deze overname een marktaandeel van 23% heeft, tegen 34% voor 's lands grootste kruidenier.

De reacties zijn over het algemeen positief. Jumbo heeft kennelijk qua imago de wind in de rug en staat bij consumenten kennelijk beter aangeschreven dan C1000 en AH. Ook bij een aantal marktpartijen konden tevreden reacties worden opgetekend. Groente- en fruitspecialisten nieuwe stijl Willem en Drees twitterden "Jumbo en C1000 samen, dat is goed nieuws voor lokaal-voor-lokaal eten!". Ook de Consumentenbond ziet de zaken zonnig in.

Uit andere hoeken kwamen somberder reacties. Dan wordt er gesproken van een oligopolie: een situatie waarin een product of dienst in handen is van een extreem klein aantal partijen. Dan heerst er ook onbegrip dat deze overname kennelijk genade kan vinden in de ogen van de NMa, hoewel ze ertoe leidt dat de grootste twee marktpartijen samen 57% van de markt in handen hebben.

Dat laatste vind ik persoonlijk ook zorgelijk. Zelfs vóór deze geruchtmakende overname was het al zo dat in geen enkel westers land zo'n groot aandeel van de voedselmarkt in handen was van zo'n klein aantal partijen: in de praktijk had een half dozijn grootinkopers ruim 90% van de markt in handen. Dat zijn er nu zelfs nog maar vijf.

Ik vrees niet zozeer voor wantoestanden op het gebied van de prijs. Een grotere Jumbo zal AH nóg beter partij kunnen geven en de twee zullen elkaar wel scherp houden. Dat vind ik eerlijk gezegd nog aanzienlijk zorgwekkender. Als 57% van het voedsel gaat worden verkocht aan slechts twee marktpartijen, ligt het in de verwachting dat producenten onder nóg grotere prijsdruk zullen komen te staan dan nu al het geval is--en die prijsdruk is gezien het kleine aantal partijen momenteel al extreem hoog. Daar komt nog bij dat Jumbo zijn positie vooral heeft weten te verwerven door zich op te werpen als prijsvechter. Dat lijkt op korte termijn goed nieuws voor de consument, maar die ondervindt er op lange termijn alleen maar nadeel van wanneer de leefbaarheid voor de producent niet gewaarborgd is.

Als bijna 60% van de markt in handen komt van slechts twee partijen, moeten we bovendien gaan vrezen voor een nog verdere verarming van het eetlandschap. Als er veel partijen zijn, is er veel onderscheidend vermogen nodig dat voor een groot deel voor rekening komt van de diversiteit in het aanbod. Met deze dominantie zal daar vermoedelijk nog minder sprake van zijn dan in de huidige situatie--en dat was eerlijk gezegd al niet best.

Mogelijk zie ik dat laatste te pessimistisch in: het is zeker een feit dat Jumbo in zijn versproducten meer diversiteit heeft dan AH. Het is niet helemaal uitgesloten dat de laatste in de nieuwe dreiging grond zal zien om het eigen aanbod eens onder de loupe te nemen en mogelijk ook iets meer aan lokaal aanbod te gaan doen. Dat zou geen slechte zaak zijn.

Blijven de kleine middenstanders, die steeds meer uit het straatbeeld verdwijnen. Het lijkt wel zeker dat het verschijnen van een tweede superspeler in die situatie meer kwaad dan goed zal doen.

Orgalogisch en bionisch eten

2011-11-23T12:30:00.002+01:00

Ha, het is weer eens zo ver. Voor de zoveelste maal komt iemand mij iets vertellen over "organisch voedsel". In de tijd dat ik nog regelmatig in kringen van vertalers verkeerde, werd zoiets wel aangeduid met de amusante term "word book translation". Dat geeft op zichzelf net zo min een goed resultaat als zinnetjes in een vertaalwebsite invoeren: het werkt alleen als de vertaler van de klok en de klepel weet. Hoe dan ook: hier wordt weer eens "biologisch voedsel" bedoeld. Je zou denken dat de publicerende mens dat na al die jaren wel eens zou mogen weten.

Aan de andere kant is de ene term natuurlijk eigenlijk niet onzinniger of minder onzinnig dan de andere. "Organisch" betekent dat iets van (al dan niet voormalig) levend materiaal is gemaakt, materiaal dus dat vanzelf gegroeid is. "Biologisch" betekent dat iets ~~behoord~~ behoort (dank mevr. Zandvoort) tot het domein van de levensleer. In feite dus een geval van same difference.

Nou wil ik alleen nog één ding weten: hoe stellen wij ons eigenlijk voedsel voor dat niet uit levend materiaal bestaat dan wel behoort tot het domein van de levensleer? Die vraag stel ik me nou eerlijk gezegd al best lang.

Seizoensmenu

2011-11-22T16:07:00.005+01:00

Dit, beste eetlezers, is een bericht geschreven in een staat van dronkenschap. Nee, niet veroorzaakt door overmatig gebruik van alcoholische versnaperingen, want ik was met de auto en ik ben op dat punt een verantwoordelijk mens. Gewoon, van geluk. Geluk dat al totaal was vóór ik van het hier afgebeelde ook maar één hap had genomen. Het feit dat ik in Roberto's, het restaurant van het Amsterdam Hilton, op twee meter zat van de plek waar deze risotto werd bereid en de vuistgrote witte truffels lagen uitgestald, hielp daarbij. Die geuren!

Ja, dat Hilton. Toen ik als tienjarig knaapje in Oud-West woonde reden we er dikwijls langs, op weg naar een tante die in Oost woonde. Mijn moeder vertelde me dan dat dat een plek was waar heel rijke mensen aten en sliepen. Ik nam me onmiddellijk voor ooit ook zo'n rijk mens te worden en er dan te gaan eten en slapen. Het laatste is er nog niet van gekomen, het eerste al meermaals. Maar zo subliem als vandaag was het nog nooit. Nou ja, dat ziet u eigenlijk wel. In feite had ik het rustig bij de foto kunnen laten, met mogelijk nog de aanbeveling "eet hier". Want daar komt dit stukje wel op neer, vrees ik.

Dat zit zo. Roberto's serveert vanaf vandaag een menu onder de noemer "puur genieten": Tartufo e Barolo. Ik kan u verzekeren, eetlezer, veel puurder kan niet en veel lekkerder zal ook moeilijk worden. Witte truffel uit Piemonte: wie het nog nooit geproefd heeft, moet daar zo snel mogelijk verandering in brengen en wie het al wel kent, heeft geen enkele aansporing meer nodig. Deze geurigste, smakelijkste en exclusiefste aller truffels speelt de hoofdrol in dit menu. Roberto Payer, die in het restaurant de scepter zwaait, heeft het over "volmaakt eetgeluk". En dat is in de Italiaanse keuken jaloersmakend eenvoudig, zij het dat deze risotto perfect is toebereid. Zo krijg je hem maar zelden, en--jammer genoeg--zeker niet in Nederland.

De risotto, besprenkeld met een fantastische Abris Blanc, Borgo San Daniele I.G.T. 2008, was nog maar het begin van mijn geluk. Het werd gevolgd door een gebraad van Wagyu-rund met een jus van salie, polenta "bianco perla" en gesmoorde palmkool, even simpel en verrukkelijk. Het was de eigenlijk de bedoeling iets te serveren met funghi porcini maar, o consternatie, die zijn er dit jaar helemaal niet. Ja, eekhoorntjesbrood is er wel, maar daar is een Italiaan niet tevreden mee. Die wil het beste van het beste, en dat komt uit zijn eigen land. Maar niet dit jaar, dus. Ik had er vrede mee. De Barolo Beni di Batasiolo D.O.C.G. 2004 smaakte hier ook formidabel bij, en vice versa.

Het dessert bestond uit een taartje met fondant van Congolese Virungachocolade en vers gedraaid ijs van Tahiti-vanille, vergezeld van een glas Passito di Pantelleria Ben Rye, Donnafugata D.O.C. 2009. Ook al fenomenaal.

Ik zei het al eerder: soms is het leven van een eetschrijver mooi. Wat zeg ik? Vaak. Nee, bijna altijd. Gelukkig is dit geluk er ook voor u, eetlezer, sterker: als u besluit in Roberto's te gaan genieten van puur Italiaans geluk (nog tot 12 december a.s.), krijgt u voor €85,-- p.p. liefst vijf gangen geserveerd. Voor nog eens € 68,-- schenkt men u er een Barolo-arrangement bij. Eigenlijk geen geld voor een retourtje culihemel, zeg nu zelf.

Dineren in clubverband

2011-11-21T16:27:00.004+01:00

Huiskamerrestaurants zijn in Nederland verboden. Dat is oneerlijke concurrentie voor de restaurants en bovendien vindt de Voedsel- en Warenautoriteit dat je vreselijk ziek kunt worden van eten dat niet door vakmensen is bereid. Wij gingen dan ook afgelopen zaterdag niet naar een thuisrestaurant. Wij werden lid van de Tilburg Supper Club.

Dat is overigens erg makkelijk, dat lidmaatschap. Je zegt dat je graag eens wilt komen eten en meteen ben je, gratis en voor niets, lid en kun je aanschuiven. Wat dat kost? Er is geen vaste prijs, want dan zou het een restaurant zijn. In plaats daarvan wordt je bijdrage gewaardeerd. De twee uitbaters, Luc en Adriaan, suggereren 35 euro. Zij serveren je dan een maaltijd van vier gangen, plus amuses, aperitief, wijn en koffie.

Dat is een tamelijk leuke opzet. Je komt een woonhuis binnen, wordt met prosecco (een uitstekende Merotto Valdobbiadene Superiore) ontvangen door het duo koks die tegelijk ook ober en sommelier zijn, wordt een woonkamer binnengeleid waar aan twee tafels voor twaalf is gedekt en waar je al een aantal andere gasten ontmoet die eveneens van bubbels voorzien zijn. Als iedereen er is, ga je aan tafel, waar de geanimeerde gesprekken worden voortgezet.

Intussen laat je je verwennen. Afgelopen zaterdag kregen we een serie amuses bestaande uit zalm gemarineerd met bieten, potted shrimp en gemarineerde rauwe zeewolf. Als voorgerecht genoten we van een velouté van bloemkool in bouillon van hammetje met Franse boudin, gesmoorde kool, thuisgepekelde pancetta en gepocheerd ei, dit vergezeld van een witte Bergerac van Château Cluzeau 2009.

Het vervolg bestond uit medium gebakken longhaas op puree van wortel en koriander in jus en mierikswortelsaus, gestoofde ossenstaart in bladerdeeg, aardappelpuree en scheuten van rode en groene kool. De foto is genomen met mijn telefoon en van de gebruikelijke twijfelachtige kwaliteit, maar dit was een bijzonder smakelijk gerecht. Erbij een gedurfde wijnkeus: een Cahors Château du Plat Faisant, Cuvée de l'Ancêtre 2008, een combinatie die uitstekend uitpakte.

Vervolgens werd er op informele wijze een drietal kazen opgediend: een Remeker, een Cantal en een Roquefort Papillon, vergezeld van uitstekend huisgebakken zuurdesembrood. Hierbij kwam een glas Maury Domaine Fontanel 2007, een erg leuke keuze omdat je deze smakelijke Zuidfranse wijn in Nederland maar weinig tegenkomt. Het slot was een warme chocoladetaart met huisgemaakt vanilleijs. Hierbij kwam een Brachetto d'Acqui Rosa Regale DOC, wat ik persoonlijk de minst geslaagde combinatie vond--ik ben meer van de complementaire dan van de botsende smaken, en de rijke, verrukkelijke chocoladetaart wilde wat mij betreft een even rijke, warme metgezel in plaats van deze lichtvoetige tintelfrisse vrolijkaard. Maar de keuze is verdedigbaar.

Koffie met clementinekoekjes waren de informele afsluiter--wie hier nog iets sterkers bij bliefde, werd geacht dit zelf mee te nemen zoals ook keurig van te voren was aangekondigd. Je moet bij zo'n huiselijke gelegenheid niet het onderste uit de kan willen hebben. In feite krijg je al heel veel, en nog allemaal buitengewoon smakelijk ook. Van die boudin bijvoorbeeld, die nog maar enkele dagen tevoren uit Frankrijk was betrokken, zou ik nog best een stukje lusten. Net als van al het andere trouwens. Een speciale vermelding verdient het brood: Luc is een uitstekende bakker.

Klein minpuntje: ik had van te voren gemeld dat mijn geliefde G. allergisch is voor schaal- en schelpdieren. Op dat moment is potted shrimp natuurlijk geen gelukkige keuze voor een amuse. Tja, zo zou de VWA nog zó maar gelijk kunnen krijgen. Zie je wel: levensgevaarlijk, eten bij vreemden. Gelukkig weten wij hoe garnalen eruit zien. G. had iets minder te eten en ik iets meer. Het heeft ons allebei uitstekend gesmaakt. Ver van huis, maar vaut le détour.

De Tilburg Supper Club komt elf maal per jaar bijeen. Lidmaatschap via de site: even wachten tot de volgende wordt aangekondigd en intussen genieten van de buitengewoon lezenswaardige eetschrijfsels van Luc.

Persberichten

2011-11-18T15:59:00.005+01:00

Persberichten zijn een bron van informatie. Maar dat kun je wel op diverse manieren opvatten. Ja, de schrijver van een persbericht wordt betaald om zijn versie van het verhaal in zo veel mogelijk media te krijgen. Hij wordt daarbij geholpen doordat knippen en plakken met de huidige techniek heel makkelijk is geworden.

Maar ik doe het bijna nooit, persberichten letterlijk overnemen. Dan wordt dit blog te snel een eetversie van Spits of Metro, die krantjes waar alleen maar ANP-feeds in staan. Ze zijn handig om wat exact feitenmateriaal paraat te hebben, maar een beetje journalist schrijft op basis van de informatie die hij krijgt aangereikt zijn eigen verhaal, met zijn eigen conclusies. Jammer dat dat toch steeds minder lijkt te gebeuren. Maar ja, de kosten moeten omlaag*.

Eigenlijk was het vooral daarom zo interessant om vandaag de uitspraak van de Reclame Code Commissie onder ogen te krijgen in de zaak Stichting Wakker Dier tegen Wageningen Universiteit en Researchcentrum en de Nederlandse Zuivelorganisatie, in een affaire waar ik een paar maanden geleden ook al even aandacht aan besteedde.

Waarom was die zaak nou zo bijzonder interessant? Omdat Wakker Dier een nieuw en nogal origineel standpunt innam: de stichting stelde zich op het standpunt dat Wageningen Universiteit en Researchcentrum hier is opgetreden als reclamebureau van de Nederlandse Zuivelorganisatie. NZO gaf opdracht voor de studie, WUR publiceerde de resultaten en NZO publiceerde weer samenvattingen van die resultaten, voorzien van zelfbedachte pakkende slogans (die dus later weer gedeeltelijk werden ingetrokken).

Het gebeurt vaak en eerlijk gezegd is het voor mij ook een bron van ergernis, dat luidkeelse gecommuniceer middels allerlei gesponsorde onderzoeken en nonderzoeken. Ik was dan ook buitengewoon benieuwd hoe de RCC met deze klacht om zou gaan.

Helaas. Onderzoeksresultaten die vervolgens door de opdrachtgever ten behoeve van Henk en Ingrid in wervende Jip- en Janneketaal worden "vertaald" zijn in de ogen van de commissie géén reclame. Zij is dus niet gemachtigd om bedrog in de zin van "Joris Driepinter had toch gelijk" te verbieden.

Jammer. Ik heb er dus nog werk aan, in de komende tijd.

* Dat lijkt overigens ook te gelden bij de PR-bureaus die die berichten opstellen. Van de week ontving ik nog een persbericht namens pannenfabrikant Tefal. Daarin vond ik al in de eerste alinea de zinnen: "Daarom komt Tefal met een de gloednieuwe generatie pannen" en "De versterkte antivervormingsbodem zorgt ervoor dat de pan niet kromtrekt en bereid je met de Thermo-Spot een maaltijd op de ideale temperatuur". Ja, daar moesten we vroeger voor doorleren.

De groentenconsumptie verhogen doe je zó

2011-11-17T13:06:00.006+01:00

Wat doe je als overheid wanneer schoolkinderen in je land veel te weinig groenten eten? Dan zorg je dat ze méér groenten eten. En dat doe je met één pennetrek: door iets waarvan ze wel graag héél veel eten per decreet tot groente te bombarderen. Praktisch volk, die Amerikanen.

Nu is er van lichtvaardigheid geen sprake. Op pizza zitten immers grote hoeveelheden tomatensaus, en die is gemaakt van gezonde tomaten. Ja, daar is over nagedacht.

Ik ga het me vanavond gemakkelijk maken bij het avondeten: ik koop een gezinszak paprika chips. Boordevol knoertgezonde paprika, immers? Misschien zet ik er zelfs nog wel een bakje ketchup naast.

En dan Fruitella als toetje. Goed bezig.

We hebben winnaars!

2011-11-16T16:42:00.007+01:00

Ooit, het was nog vóór het PC-tijdperk, schreef ik eens een promotiekrantje voor het Belgische pretpark Bobbejaanland. Onder meer meldde ik dat Bobbejaan zelf een aantal malen per dag een wervelende show verzorgde. De zetter kende het woord "wervelend" niet en de corrector had een slechte dag. Zo kwam het dat Bobbejaanland in 1980 een heel seizoen lang adverteerde met "een vervelende show". Wilt u wel geloven dat men mij er nog op heeft aangekeken ook? Een schande!

Van een wervelende show was gisteren ook wel sprake, in De Flint in Amersfoort. Dit was de plek waar, naast een paar honderd belangstellenden, ook een klein twintigtal nerveuze handelaars in lekkers waren neergestreken om te vernemen wie van hen zich in hun categorie de besten van Nederland mochten noemen. Zij moesten nog even wachten, want de organisatie had besloten wel iets van de avond te maken. Show, inderdaad, en bepaald niet van slechte kwaliteit ook. Mogelijk was het niet besteed aan de kandidaten, die na een kleine twee uur muzikaal onthaal leken gereduceerd tot zenuwstelsels op twee benen. Maar uiteindelijk was het dan zo ver: we hadden winnaars!

Zonder omhaal:
- beste notenspeciaalzaak 2012: Kaas en zo te Hellevoetsluis
- beste boerenkaasspecialist 2012: 't Zuivelhoekje, Wageningen
- beste specialist buitenlandse kaas 2012: De Brink te Deventer

- beste kaasspecialist 2012: De Brink te Deventer
- beste delicatessenwinkel 2012: Caulils Delicatessen te Amsterdam

Vooral in de laatste categorie, die de organisatie tot het laatst had bewaard, bleken de verschillen miniem. Won de winkel van Maarten van Caulil met een puntentotaal van 280,75, de nummer twee, De Hoogheerlijkheid in Oud-Beijerland haalde precies 280,25 punten. Een dergelijk microscopisch verschil kwam in de geschiedenis van de competitie nog niet eerder voor.

De glunderende winnaar zal het weinig hebben uitgemaakt. Ik kreeg hem tijdens het afsluitende buffet (met veel uitstekende kaas) nog even voor de lens. Inmiddels heeft hij via Twitter al laten weten naar nieuwe medewerkers op zoek te zijn.

Maar soms dus wel

2011-11-15T16:43:00.006+01:00

Mocht een enkeling uit mijn laatste woorden van gisteren opgemaakt hebben dat het leven van een eetschrijver uitsluitend uit droefenis, kommer en kwel bestaat, laat ik hem of haar dan fluks uit de droom helpen. Af en toe bestaat het leven namelijk wel degelijk uit gratis etentjes. En dat is nog niet eens het leukste: soms zijn die etentjes zelfs heel bijzonder. Dat van gisteren staat zeer zeker met stip in mijn toptien van memorabele dineetjes van 2011. Toen ik bij binnenkomst de tafel zag waaraan wij zouden aanschuiven, wist ik al dat het geen alledaagse avond zou worden.

Ik was namelijk uitgenodigd ten huize van cateraar Mariëlla Erkens om proefkonijn te zijn voor een nieuw eetthema dat zij heeft ontwikkeld: een chocolade-theediner. Nou is het niet altijd fijn om proefkonijn te zijn, maar zeer zeker wél wanneer dat betekent dat je als konijn het proeven mag doen. Er was nog een handvol andere culi's uitgenodigd, allemaal buitengewoon kundige mensen en--zo wilde een gelukkig toeval--ook nog zonder uitzondering zeer prettig gezelschap. Op zo'n moment staat de kritische instelling van een gewone sterveling op een laag pitje, maar een beetje eetschrijver heeft een hoge opvatting van zijn taak.

Wat een pech.

Want ik begin maar gewoon met de conclusie: er was eigenlijk in het geheel niets om kritisch over te zijn. Ik ben van de ene verbazing in de andere gevallen. Van het welkomstdrankje dat bestond uit een koele, mousserende grand cru oolongthee (je gelooft gewoon niet wat je drinkt) naar het vervolg van achtereenvolgens een bloemkoolsoepje met witte chocolade; een viskoekje van zeewolf met saffraan, dragon en knoflook met gemarineerde venkel, bietjes en oerpeen, quinoa en matchaschuim; paddenstoelenpaté met cacaonibs, pompoenpuree met thee, aubergine met noten-chocodip (vergezeld van een sublieme Pu Erh, vintage 1987 van De Eenhoorn); puree van aardpeer en pastinaak met eendenworstje, eendenborst en saus van thee, kersen en Pralus Cuba 75% chocolade vergezeld van sla van blette en granaatappelpitjes en tot slot chocoladesorbet gemaakt met oolong geserveerd met huisgemaakte karwijzaad/gemberkoekjes, bloedsinaasappel-karamelsaus, steviablaadjes, cacaonibs en partjes bloedsinaasappel.

Ach. Wat is het leven toch soms mooi. Juichen aan de tafelrand is het.

Ja, u hebt gelijk, eetlezer. Zelfs in een menu dat er op papier zó watertandend uitziet, zijn uitglijders mogelijk. Juist dán, want dit is hogeschoolkoken. Maar die uitglijders waren er dus niet. Het was allemaal verrukkelijk. En de wetenschap dat er in ons midden mensen zijn die je alleen maar hoeft te bellen om ze zó voor je te laten koken, doet mij duizelen. En, zoals u merkt, in hosanna's uitbarsten.

Grootste eye-opener van dit diner, behalve dat je met chocolade zo veel kunt doen in hartige gerechten? Je mist de wijn niet. Want met de topthee die bij deze gerechten geschonken wordt (vergeef me, maar ik heb de diverse oolongs en souchongs niet allemaal bijgehouden) is je maaltijd perfect afgerond. Goed, er wás wijn omdat een enkele aanzitter ergens vaag het idee had dat bij een goede maaltijd een glas wijn hoorde. Die wijn hebben we dan ook tussen de bedrijven door gesavoureerd. Maar hij had er, echt waar, net zo goed niet kunnen zijn. Eigenlijk voel je je na zo'n theediner fijner dan na een maaltijd met wijnarrangement. Zeker als je nog door de mist naar huis moet, in de kleine uurtjes.

Ja, beste eetlezers, soms is het leven mooi. Het levert mogelijk minder vermakelijke kopij op dan de frustrerende jacht op de geheimen achter kalkoensaus. Maar persoonlijk ben ik toch wel blij dat dit soort belevenissen er ook tussen zitten.

Morgen hoort u van mij wat de beste foodspecialiteitenwinkel van Nederland is. En mogelijk ook of we dat, zoals één der kanshebbers suggereert, voortaan de beste delicatessenwinkel van Nederland mogen noemen. Ik ga het vanavond allemaal voor u vernemen.

Eetschrijver en het kalkoensausmysterie

2011-11-14T14:19:00.003+01:00

Ja, beste eetlezers, je maakt soms wat mee in dat vak van mij. Zo werd ik onlangs ingehuurd voor het redigeren van een kookboekje. Niets hemelbewegends, hoor: een gezellig lokaal multicultureel kookboekje onder het thema "eten verbroedert". Allerlei in mijn gezellige dorpje wonende nationaliteiten mochten met hun beste recept naar een kookstudio komen. Daar mochten ze kokkerellen en werden daarvan foto's gemaakt, ze werden geïnterviewd en er was een eetschrijver die hun kooksels documenteerde. Juist: ik.

Boeiend, zo diverse nationaliteiten te zien koken. Allerlei vragen borrelen bij je op, zoals: waar kookten Surinamers mee vóór de bouillonblokjes waren uitgevonden? Ja, daar sta je niet bij stil. Maar het grootste mysterie bleek het fenomeen kalkoensaus.

Dat zat zo. Een Chinees, afkomstig uit Sjanghai en overigens een bijzonder charmante man, wilde ons laten zien hoe China gemoderniseerd was in de afgelopen jaren. Ze vierden tegenwoordig net als wij kerst. En dan aten ze een feestelijk kalkoengerecht, net als wij--maar dan natuurlijk wel op zijn Chinees klaargemaakt. Het zag er inderdaad feestelijk uit: kalkoenstukjes met kleurige garnituur in een mandje van gefrituurd deeg.

Van alles had de man bij zich, behalve een recept, dus uw eetschrijver ging nijver aan het noteren. Vlak voor alles klaar was, keerde de Chinees een van huis meegenomen bekertje om boven de wok. Op mijn vraag wat daarin zat, was het antwoord "kalkoensaus".

Aha, en waar was kalkoensaus van gemaakt? "Ah, is een beetje moeirijk". Maar ik hoefde me geen zorgen te maken: kalkoensaus was zó bij elke toko of bij elk Chinees restaurant te koop. Braaf noteerde ik dit alles. En hoe heette de saus in het Chinees? Dat was óók al moeirijk. Ik moest gewoon naar kalkoensaus vragen.

Maar men is redacteur of niet. Bij het uitschrijven van de recepten belde ik voor de zekerheid toch maar even een toko met de vraag of men kalkoensaus in het assortiment had. Het was duidelijk een heel slechte toko, want ze hadden er nog nooit van gehoord. Een tweede toko bleek ook een slechte toko, en een derde ook. Vervolgens belde ik nog twee slechte Chinese restaurants. Nee, dat ging 'm niet worden. Toen ook ook Alice, die de Tokowijzer bestiert en dus álles weet van Aziatische ingrediënten nog nimmer in haar leven kalkoensaus bleek te hebben ontmoet, begon ook bij mij de twijfel te knagen.

Intussen kwam de deadline naderbij. De kokende Chinees bleek nergens te vinden en hoe ik ook het hele land mobiliseerde via het onvolprezen Twitter, ik kwam geen stap dichter bij de waarheid achter het fenomeen kalkoensaus. Op zondagmorgen werd ik badend in het zweet wakker omdat ik in mijn dromen door een op Mao Zedong lijkende Chinese kok in kalkoensaus was gekookt.

Eindelijk kreeg ik op zondagmiddag (mijn deadline verstreek vanmorgen om negen uur) de veroorzaker van al deze opschudding te pakken. Hij bleek het spul te betrekken van een bevriende restauranthouder en wist eigenlijk zelf niet precies wat erin ging. Gelukkig was hij wel bereid stante pede even de telefoon te pakken en het te vragen.

En zo weet ik nu wat kalkoensaus is. Isse zauz foor oofer de karkoen.

Mijn hemel. Help me volgende keer als ik dit soort pittoreske klussen dreig aan te nemen even herinneren dat ik grondig dóórvraag. Goed. Deze kleine geschiedenis even voor degenen die menen dat het leven van een eetschrijver uitsluitend uit gratis etentjes bestaat. Haha.

("kalkoensaus" blijkt te bestaan uit doubanjiang, een chilibonenpasta, gewokt in olie met gesnipperde ui, gehakte knoflook en een kleingesneden rood pepertje, met een reductie van een bouillon getrokken van varkenspootjes, gebonden met wat aardappelzetmeel en met wat zout, suiker en currypoeder, afgemaakt met wat ringetjes bosui, waarvan alleen het groene deel--ziezo, dat weet u ook alweer)

En de winnaar is natuurlijk

2011-11-11T14:39:00.003+01:00

En zo was ik van de week weer eens ergens anders, namelijk bij Proef aan de Amsterdamse Westergasfabriek. Ik was er nog nooit geweest (u ziet, ik ben nooit te beroerd om lacunes toe te geven) en nam me stante pede voor er eens te gaan eten. Want dat deed ik er deze keer niet.

Ik was er om te horen welk restaurant zich naar het oordeel van een deskundige jury het "Puurste restaurant van Nederland 2012" mocht noemen. Een mooi moment, want vandaag is het Dag van de Duurzaamheid (het is natuurlijk net zoals altijd ook nog drie dozijn andere dagen, maar ik pik er maar even uit wat voor mijn eigen vakgebied interessant is), en aanstaande maandag begint de Puur Restaurant Week, waaraan ruim 300 restaurants deelnemen.

Een mooi moment dus, vind ik mét de organisatie, om eens te kijken welk restaurant niet alleen de heerlijkste maar ook de eerlijkste gerechten serveert, gebruik maakt van biologische en fairtrade producten, duurzame vis op de kaart heeft en over het algemeen laat zien het met de duurzaamheid van onze wereld en ons eetbiotoop het beste voor te hebben.

De shortlist van vijf restaurants bleek dit jaar liefst zes genomineerden te tellen (kiezen, wat is het soms toch onmogelijk moeilijk). Zij waren Aangenaam in Haarlem, de culinaire werkplaats in Amsterdam, Fifteen in Amsterdam, Merkelbach in Amsterdam, Natuurlijk in Egmond aan Zee en de Veldkeuken in Culemborg, zodat wij in elk geval kunnen constateren dat er toch ook buiten de provincie Noord-Holland sprake is van duurzaamheid in het restaurantwezen.

Goed, lang genoeg tromgeroffeld: wie is het? Slimmeriken waren bij de titel van dit stukje al opgehouden met lezen, want de winnaar is Natuurlijk. En raad eens wat? Ook daar ben ik nog nooit geweest. Ik krijg het weer druk de komende tijd.

Wat gebeurt hier eigenlijk?

2011-11-10T13:47:00.007+01:00

Natuurlijk, het beantwoorden van lezersvragen behoort tot de kerntaken van een eetschrijver. Een collega had het onlangs zelfs over "verheffing van de massa's", iets waarover hij overigens in zijn stukjes bestemd voor diezelfde massa's wijselijk nooit rept. Maar op sommige vragen weet je ook niet uit je hoofd het antwoord. Dat moet je dan zelf even naslaan. Discreet natuurlijk, want niemand loopt graag met onkunde te koop.

Nou, ik wel hoor. Ik leer ook op zijn tijd graag iets en steek dat niet onder stoelen of banken. Dus toen ik gisteren de vraag kreeg of het verleden deelwoord van het werkwoord roerbakken nu roergebakken of geroerbakt was, stormde ik naar boven, zuigde fluks het stof van mijn Dikke Van Dale (tiende, geheel opnieuw bewerkte en zeer vermeerderde druk) en ontdekte dat er in 1976 in Nederland noch geroerbakt, noch roergebakken werd. Drommels! Had ik dus toch indertijd de elfde, opnieuw grondig bewerkte en andermaal buitenmate vermeerderde druk moeten kopen.

Maar ja, daar schijnt het door mij hoogstpersoonlijk aangemunte "eetschrijven" dan ook weer niet in te staan. En daardoor weet ik nog niet wat er in mijn werkkamer nu eigenlijk gebeurt. Wordt er eetgeschreven? Of wordt er geëetschrijfd? Komaan, Hendrik, laat mij niet langer in spanning.

Over spanning gesproken: dat was nog wat met die vrijkaarten van gisteren. Uiteindelijk kwam, precies om twaalf uur vandaag--ik zweer het op mijn padvindershandboek--de eerste en ook enige mail binnen van iemand die op 15 november wel wilde weten wie het lekkerste lekkers van Nederland te koop heeft en daar op diezelfde avond ook wel van wilde proeven tijdens het aansluitende buffet. Kortom: eetlezeres Liesbeth krijgt het duo vrijkaarten toegestuurd. En ik ga even nadenken waarmee ik het volgende keer weer eens lekker storm kan laten lopen.

Maar nu eerst fluks weer wat geëetschrijfd. Denk ik.

(Dank Robert Jan en Fon)

De beste!

2011-11-09T12:16:00.008+01:00

Er klonk wat afgunstig gemompel toen bleek dat ik dit jaar één van de mysteryshoppende juryleden was die bepalen welke winkel zich Beste Nederlandse Foodspecialiteitenwinkel 2011-2012 mag noemen. Logisch. Lekkers inslaan bij de beste winkels van Nederland, wil wil dat niet? Daar heb je best 745 kilometer rijden voor over.

Inderdaad, heel wat voedselkilometers, maar het is voor het goede doel dus voor die ene keer moet dat mogen. En dan je gezicht maar in de plooi houden als je ter plekke bent, doen alsof je niet zojuist speciaal voor dat onsje ham, dat stukje kaas en die knoflookgarnaaltjes 150 kilometer hebt afgelegd en gewoon klantachtig kijken, terwijl je soms de winkelier zich ziet afvragen of jij er nou één bent of niet. Eén van hen, hij weet wie hij is, plaatste zelfs een veronderstelling in die zin op Twitter en viel vervolgens alsnog van zijn stoel toen hij in het vakblad Lekkernijver las dat het inderdaad zo was.

En dan maar jureren. Hoe ziet de zaak eruit? Hoe is de bediening? Het assortiment? De vakkennis? Voor dat en nog een aantal zaken moeten punten worden gegeven en die moeten worden gemotiveerd. En er moet goede raad gegeven worden over wat er goed was en wat nog beter, zodat iedereen met je bevindingen ook zijn voordeel kan doen. Gelukkig kun je dat allemaal doen onder het genot van het ingeslagen lekkers. Dat wel.

Wie het geworden is? Dat weet ik net zo min als de kandidaten en u. Maar ik ontdek het wel over minder dan een week, op dinsdag 15 november om 20:00 uur om precies te zijn, in De Flint in Amersfoort. Dan is namelijk de feestelijke bekendmaking en daar mag ik, als deel van mijn beloning voor bovengenoemde noeste arbeid, bij zijn.

Maar behalve jurylid ben ik natuurlijk ook Neerlands Enige Echte Eetschrijver (N.E.E.E.) en dat betekent dat ú er ook bij mag zijn. Nou ja, één van u dan, vergezeld van een persoon naar keuze. Hoe dan? Eenvoudig: stuur een mailtje aan eetschrijven(appeltaartje)gmail(punt)com waarin u uitlegt waarom ú en niemand anders de uitgelezen persoon bent om deze feestelijke bekendmaking bij te wonen. De inzendingstermijn sluit morgen om precies 12:00 uur en om 13:00 uur gaan de toegangskaarten op de bus. Wat is het toch fijn om een Eetlezer te zijn!

En dan was er nog...

2011-11-08T18:00:00.004+01:00

Geen zes zonder zeven, zoals een oud Chinees spreekwoord--dat ik zojuist heb bedacht--volkomen terecht zegt. En dit was mij ook nog opgestuurd. Weliswaar niet, zoals aan de bewoners van de Olympus der culischrijvers, twee dagen vóór de gids uitkwam zodat ze er op de dag van verschijning over konden publiceren, maar toch. Je kunt niet alles in één keer hebben. Ik heb overigens gezellig meegenoten van de originele guerrilla-actie van de enige Nederlandse restaurantgids die er écht toe doet.

Bij Lekker waren ze het namelijk goed zat dat er elke keer al vóór de verschijningsdatum gelekt werd. En dus nam de uitgever deze keer het lekwerk zelf in handen. Twee weken vóór de aangekondigde verschijningsdatum stapte de redactie in een tweetal auto's, reed de toptien van 2012 langs en maakte de plaatsing bekend--aan de slachtoffers, maar ook via Twitter. Tegelijk werd gemeld dat de gids de volgende dag in de winkel zou liggen.

Kijk, zoiets appelleert dan wel aan mijn gevoel voor humor. Ik heb er smakelijk om gelachen.

Nu vragen mensen zich af waarom ze de Lekker eigenlijk nog zouden kopen. De complete tophonderd is immers al links en rechts gepubliceerd en is ook overal op internet te vinden. Ja, klopt. Maar dan moet je het meestal wel zonder de verklarende teksten doen. Bovendien vermeldt Lekker niet de honderd, maar de vijfhonderd beste restaurants, zij het dat er 400 het zonder ranking moeten doen. Ze worden echter wél allemaal omstandig gerecenseerd. Daarom dus.

Onder meer.

Want persoonlijk vond ik het aardigste aan Lekker 2012 de bijgeleverde goodies, en dan met name het buitengewoon lezenswaardige artikel van de onvolprezen foodtrendwatcher Marjan Ippel, die 52 trends van dit moment, van minigroenten tot groene champagne, op vermakelijke wijze de revu laat passeren. Vele pagina's leesplezier zijn het resultaat. Ik heb al om minder duurdere magazines gekocht.

Goed, wie op 1, 2 en 3 staan, weet u ongetwijfeld uit uw hoofd en anders interesseert het u niet. Vooral de tweede plaats van de Zwethheul van Mario Ridder is indrukwekkend, al verbaast het mij niet. Sterker: ik tip dat restaurant dit jaar tevens voor een derde Michelinster. Laat nu nog maar eens iemand zeggen dat ik mijn nek niet uit durf te steken.

Lekker 2012 is een onmiskenbaar hebbeding voor de uiteter. € 12,95 bij ongeveer elke tijdschriftenwinkel.

Tot zes tellen

2011-11-07T18:59:00.008+01:00

Daar zat ik dus zaterdagmorgen in mijn extra dikke krantje te lezen en ineens staarde het me van de leestafel aan: dat ene boek. Het boek dat ik vast van plan was tijdens mijn boekenweek te bespreken en dat ik ook een plaatsje had gegeven in mijn indeling. Alleen jammer dat ik a) die indeling niet had opgeschreven en b) niet tot zes blijk te kunnen tellen. Want een werkweek heeft vijf dagen en hoeveel boeken lagen daar? Een hertelling bevestigde het: zes. En dat zesde was niet het minste.

Op het omslag daarvan prijkte namelijk de naam van de culinaire afgezant van het Opperwezen in hoogst eigen persoon: Ferran Adrià. Een boek dat ik nota bene overhandigd had gekregen aan de keukentafel van niemand minder dan Jonnie Boer. Ik had erover geschreven en u een belofte gedaan. En zo ging vrijdag voorbij en geen Adrià te bekennen. U, waarde eetlezers, bent veel te aardig om mij daarop te wijzen en dat waardeer ik zeer, maar belofte maakt schuld.

Hemel. Sta ik echt op het punt te vertellen wat er goed is en wat niet aan een boek met de naam van Ferran Adrià op het omslag? Ja, verdomd. En dan maar hopen dat ik straks in een eventueel hiernamaals nog een beetje behoorlijk te eten krijg.

't Is in elk geval een fijn boek, Thuis koken met Ferran Adrià. Het eerste dat mij bekruipt is een gevoel van déjà vu, want niemand minder dan Auguste Escoffier is Adrià voorgegaan. Hij schreef, nadat hij de moede restauranthanden aan de wilgen had gehangen, het boek Ma Cuisine, waarin hij vertelde hoe hij thuis voor zichzelf kookte. Vol met heel maakbare recepten stond het. Precies zoals dit boek. Je kunt maar een goed voorbeeld hebben.

Nee, we komen niet bij Ferran thuis. Maar we zien wel dat de brigade van El Bulli uit heel normale mensen bestond die verbazend normale dingen aten. Aardappelsalade bijvoorbeeld. Of spaghetti alla carbonara. Of varkensribbetjes met barbecuesaus. Of hamburger. Of karamelpudding. Doodgewone dingen dus, die wij allemaal thuis ook kunnen. Maar dan wel op de manier van El Bulli.

Het is allemaal prachtig gepresenteerd, met mooie foto's die precies laten zien wat je moet doen. Ook staan er in het boek allemaal weetjes waarmee je slim kunt inkopen, je ingrediënten optimaal kunt benutten en handig kunt plannen. Verder laat het zien wat je aan basisingrediënten allemaal in huis behoort te hebben. Soms zijn dat zaken die voor ons Nederlanders niet voor de hand liggen. Picada bijvorbeeld, of hambouillon. Tja, het blijft van oorsprong een Spaans boek. Dat zie je ook aan het feit dat "sofrito" met één f gespeld staat en qua receptuur ook weinig te maken heeft met wat de Italianen onder soffrito verstaan. Moet allemaal kunnen. Net als het feit dat alle recepten worden gegeven voor 2, 6, 20 en 75 personen--dus niet voor 4, zoals bij ons gangbaar is. España, ¿no?

In het boek staan allemaal evenwichtige menu's, vertelt het. Daar wil ik toch een klein woordje kritiek bij plaatsen. Ongetwijfeld zijn het dat inderdaad, voor koks die de hele dag buitengewoon fysiek bezig zijn en bovendien over het algemeen de lunch hebben overgeslagen. Voor de modale Nederlander met zijn zittende leven lijkt mij een menu dat bestaat uit 1. pasta bolognese, 2. makreel met aardappelen en 3. chocoladekoekjes toch een beetje érg rijk aan koolhydraten en ik zou de calorieën wel eens willen tellen. Het is geen uitzondering. De menu's bevatten bovendien opvallend weinig groenten.

Los van die kritiek hebben we hier een boek dat met bijna militaire precisie is samengesteld en gevuld is met buitengewoon maakbare gerechten. Vrij gewone gerechten over het algemeen, maar toch dingen waar je zin in krijgt omdat gewoon bij El Bulli toch nog altijd nét een beetje bijzonder is. Dat geldt voor bijna elk gerecht, inclusief de toch heel makkelijk te maken "knapperige omelet", waarbij het knapperige erin bestaat dat er chips, ja, van die dingen uit een zakje uit de super, aan toe worden gevoegd. Of de "watermeloen met hoestbonbons". Nee, ik hou u niet voor het lapje. Ten bewijze daarvan hieronder het recept.

Blijft staan: een boek waarin het genie van misschien wel de grootste culinaire vernieuwer van onze tijd wordt losgelaten op de huiselijke keuken. Een boek waarin alles tot in de details wordt uitgelegd zodat zelfs matig vaardige koks gewoon elk gerecht kunnen maken, zonder op jacht te hoeven gaan naar dure of extreme ingrediënten. Een boek bovendien waarvoor je niet dieper in de buidel hoeft te tasten dan voor de inhoud. Want € 25 voor een boek van dit kalliber, dat is echt een vriendenprijs. Daarvoor mag niemand Thuis koken met Ferran Adrià laten liggen. Aanrader, kortom!

Watermeloen met hoestbonbons

Nodig voor 2:

- 1,5 eetlepel citroensap
- 2 eetlepels suiker
- 1 part watermeloen
- 4 harde hoestbonbons met menthol

Zeef het citroensap in een kom en roer er de suiker door tot deze is opgelost. Maak de watermeloen los van de schil en snijd het vruchtvlees in blokjes van ca. 4 cm. Doe de meloen met de citroenstroop in een dikke plastic zak of kunststof kom (geen metaal) en zet het geheel een half uur in de koelkast. Leg de hoestbonbons tussen twee vellen bakpapier en verbrijzel ze met een deegroller of een ander zwaar voorwerp. Laat de stukken watermeloen uitlekken en leg ze op een schaal, eventueel op geschaafd ijs. Zet het verkruimelde snoep in een apart kommetje op tafel zodat iedereen zelf naar smaak zijn toetje kan bestrooien.

Bestellen bij bol.com (Eetschrijven ontvangt een kleine commissie):

Thuis koken met Ferran Adrià
Eugeni de Diego en Ferran Adrià, vertaling Jacques Meerman
Uitgeverij Van Dishoeck
352 blz.
Adviesprijs € 25,--
NUR 440, ISBN 978-90-003-0446-2

Vijf keer gelukkig

2011-11-04T20:17:00.007+01:00

"Maak eerst een wandeling langs het strand in de storm. Kom klappertandend thuis en maak deze opwarmer: geen warme douche meer nodig". Zo begint een recept in het tweede kookboek van Yvette van Boven, Home Made Winter, de opvolger van het met bekroningen overladen en internationaal furore makende Home Made. Dat zinnetje is typerend voor de sfeer die dit boek ademt, het is Yvette ten voeten uit: een spontane, ongekunstelde flapuit die haar hart in haar eten legt.

Yvette is, weet ik, zelf nog wel het meest onder de indruk van het overweldigende succes van haar kookboekdebuut Home Made. Zelf had ze geen idee dat haar boek zó geweldig was, en misschien is dat juist wel wat het zo enorm leuk maakt om haar kookboeken te lezen en eruit te koken: het ademt allemaal een ongedwongen sfeer waarin je bij de hand wordt genomen met een hartelijk "kom zullen wij nu samen eens iets heel lekkers gaan maken?", en daarna doe je dat, en het lukt, en het is lekker en Yvette zegt dat je geweldig gekookt hebt, en dat heb je ook, maar dat dat haar verdienste is, daar hoor je haar niet over.

Het wordt allemaal gepresenteerd of het niets bijzonders is, waar overigens voor geen cent valse bescheidenheid bij zit. En misschien is juist dat wel het kenmerk van het écht bijzondere. Dit boek maakt je vijf keer gelukkig: één keer als je het leest (met Yvettes handgeschreven krabbels en tekeningetjes, de los uit de pols geschreven teksten en de jaloersmakend mooie en sfeervolle fotografie van Yvettes partner Oof Verschuren), één keer als je bedenkt wat je er allemaal uit gaat koken en je vertwijfeld afvraagt wat je dan toch wel het eerst moet maken, één keer als je daadwerkelijk aan het kokkerellen bent en je merkt hoe geweldig goed alles klopt, één keer als je, liefst samen met mensen waar je heel veel van houdt, proeft van wat er uit jouw eigen keuken is gekomen en tot slot als je je realiseert dat je vlak na het eten meteen weer het boek wilt pakken om te zien wat je morgen gaat maken.

Home Made Winter (en ja, er komt straks ook een Home Made Zomer) doet je denken dat het vol staat met recepten om warm van te worden en dat klopt ook. De inspiratie ervoor deed Yvette op in Ierland waar ze opgroeide en in Frankrijk waar ze zo veel tijd doorbrengt als ze maar kan. Natuurlijk is er ook veel typisch Nederlands (oliebollen, boerenkool), maar eigenlijk altijd met haar eigen twist. Neem nu bijvoorbeeld haar recept voor frittata van boerenkool met spek, waar ik deze bespreking mee afsluit--iets waarmee ik overigens langdurig geworsteld heb, niet met het recept maar met de keuze want eigenlijk had ik het hele boek hier willen overpennen, wat niet nodig is want u koopt het tóch wel. Ja, natuurlijk koopt u het. Want als u maar één kookboek in uw leven koopt, is dat Home Made. Maar u koopt er meer dan één. En dus moet u dit ook hebben. Móet. Gewoon. Echt.

Frittata van boerenkool met spek

- 150 g gerookte spekblokjes
- 500 g boerenkool
- flinke scheut witte wijn
- 1 laurierblad
- 8 eieren
- 100 ml room
- 100 g parmezaan
- olie, zout, peper
- bakpapier

Verwarm de oven voor op 180 graden. Hak de boerenkool fijn. Bak de spekblokjes in de olie aan en voeg er de boerenkool aan toe. Blus af met witte wijn, voeg het laurierblad toe en laat ca. 25 minuten stoven met het deksel op de pan. Kijk af en toe of er niet nog een scheutje water bij moet.

Kluts 8 eieren met 100 ml room. Rasp de parmezaan en roer die door het eiermengsel. Bekleed een bakvorm met bakpapier, schep daar eerst de boerenkool met spekjes in en giet daarna het eiermengsel erover. Bak 25 minuten in de oven, laat afkoelen en snij in blokjes.

Bestellen bij bol.com (Eetschrijven ontvangt een kleine commissie):

Home Made Winter
Yvette van Boven
Uitgeverij Fontaine
256 blz.
Adviesprijs € 24,95
ISBN 978-90-5956-398-8

La vérité au fond du verre

2011-11-03T18:31:00.009+01:00

Onno Kleyn is weg van wijn. En dat is reuze fijn, want wie ergens weg van is, kan er enthousiast over vertellen. En aangezien Onno toch al een buitengewoon sappige verteltrant heeft, vormt die een prachtige mix met het vergiste druivennat. Even voor de duidelijkheid: wijnschrijverij is niet per definitie saai. Goed, er zijn nog wijnschrijvers die vinden dat goede wijn een ernstige zaak is die een dito schrijfstijl vereist. Maar zij sterven in rap tempo uit en dat is maar gelukkig ook. Weg met alle strengheid als het om eten en wijn gaat! Met uitzondering van stevige vegen uit de pan voor culi-charlatans, vooruit.

Goed, Weg van wijn is--dit ter geruststelling van wie deze vrees zou koesteren--dus geen opsomming van wijnen met langdurig geneuzel over een prachtige neus, een mooie lengte en een vorstelijke afdronk. In plaats daarvan is het een heerlijk leesboek waarin rasverteller Kleyn vermakelijk verhaalt over zijn eigen belevenissen en visies rondom de besproken wijnen en wijn in het algemeen. Vertelt hij dan niet over de wijn zelf? Ja, veel zelfs, maar daarbij vervalt hij niet of nauwelijks in het hooghartig aandoende idioom dat het domein is van vinologen onder elkaar.

In plaats daarvan heb je het gevoel alsof je met een bereisde goede vriend voor het haardvuur zit en onder het genot van een goed glas (schenk er vooral één in, en liefst uit de iets minder democratische prijsklasse--Kleyn legt je uit waarom) luistert naar diens onophoudelijke anekdotes. En passant leer je verbazend veel over het waarom van welke wijn op welke plaats en alles wat ermee samenhangt. Het geheel wordt gelardeerd met persoonlijke belevenissen, zoals de gelegenheid waarbij de auteur na een bezoek aan de Dourovallei terechtkwam in een dorpsfeest waarbij beschonken inboorlingen elkaar met plastic hamertjes op het hoofd sloegen. Nee, zoiets verveelt nooit. Schenk nog maar eens in, vriend, en vertel verder!

Weg van wijn is een bundeling van verhalen die Kleyn schreef voor Leven in Frankrijk, Italië Magazine en Joie de Vivre. Dat verklaart meteen waarom de overweldigende meerderheid van de besproken wijnen uit Frankrijk en Italië komt. Spanje is een enkele keer vertegenwoordigd net als Slovenië en zelfs Libanon. Middeneuropese wijnlanden zoals Duitsland, Oostenrijk en Hongarije ontbreken echter geheel. Dat is geen waardeoordeel van de auteur, maar gewoon zoals de dingen nu éénmaal lopen. Hopelijk verkoopt dit boek goed, zodat er een vervolg kan komen waarin ook de voortreffelijke wijnen uit deze landen hun gerechte plaats krijgen. Want elke wijn heeft er voordeel bij op deze manier onder de mensen te worden gebracht.

Nog één indruk moet ik wegnemen, en dat is dat het boek met de beschreven lichte kout geheel in vrijblijvendheid zou verzanden. Niets daarvan: aan het eind van elk verhaal geeft Kleyn zijn eigen wijnfavorieten plus informatie over de prijs en de verkrijgbaarheid in Nederland. Wat heb je tenslotte aan nieuw verworven wijnliefde als je die niet meteen in de praktijk kunt brengen?

Nee, de waarheid ligt niet in de wijn zoals de Romeinen beweerden. Die ligt, zoals de Fransen meer recentelijk hebben ontdekt, op de bodem van het glas. Je vindt ze pas als je hebt uitgedronken, en dat geldt vooral als je er Weg van de wijn bij leest. Aanrader voor iedereen die van verhalen houdt en op de koop toe betere wijn wil drinken.

Bestellen bij bol.com (Eetschrijven ontvangt een kleine commissie):

Weg van wijn
Onno Kleyn, illustraties van Janneke Hoeben
Uitgeverij Nieuw Amsterdam
320 blz.
Adviesprijs € 19,95
NUR 440, ISBN 978-90-468-0961-7

Wel blij worden van Italië

2011-11-02T17:42:00.007+01:00

Gelukkig is zo'n belevenis als gisteren beschreven een grote uitzondering en komt het maar heel zelden voor dat ik van lezen over de Italiaanse keuken niet gewoon heel blij word. Dat geldt sowieso voor authentieke Italiaanse kookboeken. Die zijn er dan ook bij bosjes, dus waarom heb ik nou juist Het grote Italiaanse kookboek heb uitgezocht om te bespreken? Daarvoor zijn twee redenen: ten eerste kreeg ik het toegestuurd en ten tweede gaf het me stante pede zin om eruit te koken. Zoals de Vlamingen dan zeggen: meer moet dat niet zijn.

Het grote Italiaanse kookboek is dan ook inderdaad niet meer dan het pretendeert te zijn: een Italiaans kookboek. Leuk is daarbij wel dat niet alle recepten op een grote Italiaanse hoop zijn gegooid, maar dat steeds vermeld wordt uit welke streek de specialiteit afkomstig is. Er staan dan ook diverse gerechten in het boek met heel on-Italiaanse namen, zoals de erborinn, een rijstsoep met peterselie uit Lombardije, de culurgiones, de verrukkelijke raviolispecialiteit van Sardinië en zelfs de kaiserschmarrn ai mirtilli, met bosbessen dus, uit Alto Adige dat natuurlijk vroeger Südtirol heette. Dat is natuurlijk ook typisch voor de Italiaanse keuken: alle gerechten uit de vele landen en landjes die het huidige Italië vormen zijn omarmd. En zo is dit boek feitelijk wat het boek dat ik gisteren besprak wilde zijn en maar niet werd: een culinaire rondreis door Italië. Eén waarbij het puur om het eten gaat en niet om de egotripperij.

De vertaalsters hebben goed werk geleverd. De oorspronkelijke boektitel luidde Mille ricette da cucinare almeno una volta nella vita, duizend recepten om minstens eens in je leven te koken. In de Nederlandse versie bleven er daar ruim 500 van over. Het persbericht vertelt niet waarom, maar het laat zich makkelijk raden: niet alles zal in ons taalgebied even makkelijk verkrijgbaar zijn en mogelijk waren er ook wel gerechten die gewoon voor ons nuchtere noorderlingen een brug te ver zouden zijn geweest. Het is hier deze week al veel over ingewanden gegaan en ook Italianen eten die graag. Wij niet. Enfin, de meesten van ons niet. Zo zij het.

Je kookt met dit kookboek--met prettige vlekbestendige geplastificeerde omslag--in elk geval even makkelijk een heel menu uit een bepaalde streek als een culinaire rondreis door het land waar het lekkere eten wel lijkt te zijn uitgevonden. De watertandende fotografie van Pietro Vertamy inspireert en je wordt geholpen door het feit dat je het je zo moeilijk of zo makkelijk kunt maken als je wilt. En dat is leuk, want lekker koken hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Neem nu bijvoorbeeld deze Umbrische antipasto van één van de allereerste pagina's:

Arvoltoli

Nodig voor 4 personen:

- 100 g bloem
- goede rauwe Italiaanse ham, bij voorkeur uit Norcia
- extra virgine olijfolie
- zout

Meng ca. 3 dl water door de bloem zodat je een luchtig beslag krijgt. Breng het beslag op smaak met een snufje zout. Verhit een beetje olijfolie in een koekenpan, laat een lepel beslag in de pan glijden en bak de arvoltoli aan beide kanten bruin. Laat ze even uitlekken op keukenpapier en beleg ze met een plak ham. Serveer de arvoltoli als ze nog lekker warm zijn.

Kijk, dat bedoel ik nu. Geluk kan zó simpel zijn.

Bestellen bij bol.com (Eetschrijven ontvangt een kleine commissie):

Het grote Italiaanse kookboek
Alba Allotta, vert. Saskia Balmaekers en Diane Kuster
Uitgeverij Becht
447 blz.
Adviesprijs € 19,90 (introductieprijs)
ISBN 978-90-230-1312-9

En de boer

2011-11-01T18:02:00.011+01:00

Ik moet eerlijk zeggen: ik kende Dylan van Eijkeren niet, hoewel dit al zijn vijfde boek blijkt. Ik kreeg de vraag of ik het eens wilde lezen en er dan iets over schrijven. Dat wil een eetschrijver natuurlijk altijd wel, als het boek over eten gaat. Maar dat blijkt niet het geval. Dat wil zeggen: dit boek gaat in zekere zin wel over eten en eten is er zelfs het hoofdthema van, maar eigenlijk gaat het alleen over Dylan zelf. Dat kan natuurlijk heel goed, maar dan wordt enige sympathie voor de persoon van Dylan wel een voorwaarde voor leesplezier. En met die sympathie wilde het bij mij maar niet lukken.

Waar het in zit, daar kan ik de vinger niet op leggen. Ja, het feit dat hij zich bij elk restaurant op de uiterst Hollandse en zeer on-Italiaanse tijd van halfzeven 's avonds verkiest te melden hielp alvast niet. Blijf dan thuis bij je klots andijvie en je gehaktbal, denk ik dan. Al vrij snel vertelt hij dat hij dat met opzet doet, al werd mij niet duidelijk waarom. Het was niet het enige waar ik vergeefs naar viste. Ik kan er eigenlijk niet eens achter komen of Van Eijkeren wel van lekker eten houdt, of van Italië. Hij eet op zijn zoektocht naar het beste restaurant van Italië pasta met twaalfvingerige darm en vindt het erg lekker, maar het restaurant in Rome waar hem dit wordt geserveerd kan geen beste worden, want twaalfvingerige darm, nee, dat kun je je lezers niet aandoen. Van die dingen.

Er zou misschien allemaal nog wel doorheen te komen zijn als het een beetje vlot geschreven was. Maar dat is niet zo. Van Eijkeren probeert een literaire stijl te hanteren waar hij onvoldoende grip op heeft, en het resultaat is dat je eigenlijk nooit drie zinnen achter elkaar ziet waar je een beetje makkelijk doorheen leest. Het blijft knarsen en wringen en het relaas wil op die manier maar niet boeiend worden, de humor maar niet leuk. Eigenlijk heb je het idee dat je naar iemand zit te luisteren die best onderhoudend zou kunnen zijn, als hij maar niet zo vreselijk hard probéérde om onderhoudend te zijn, en dat bovendien deed op zo'n blaaskakerige manier.

Nee, dit is niet mijn boek. Ik wil dat een verhaal over smakelijk eten ook smakelijk verteld wordt, wat in weerwil van wat de flaptekst beweert bepaald niet het geval is. Voor mij was dit boek als het omploegen van een aardappelveld. Met héél veel kluiten.

Bestellen bij bol.com (Eetschrijven ontvangt een kleine commissie):

Het beste restaurant van Italië
Dylan van Eijkeren
Uitgeverij De Geus
256 blz.
Adviesprijs € 17,90
NUR 500, ISBN 978-90-445-1612-8

Wat je over worst wilt weten, en meer

2011-10-31T11:38:00.008+01:00

Van de laatste drie worsten die ik kocht, was er één overheerlijk, één niet bijzonder appetijtelijk en één onnoemelijk smerig. Die laatste was er één van Meat Cuisine, een paddenstoelenworst waarin de mogelijk wel aanwezige paddenstoelensmaak geheel en al werd verdrongen door een rieken waarvoor de term ranzigheid veel te vriendelijk was. Helaas wordt deze worst niet besproken in de supermarktworstgids in Over Worst. Ik weet dus nog steeds niet of het zo hoorde.

Terwijl ik op worstgebied toch wel één en ander gewend ben. Zo ben ik één van slechts 1187 Nederlanders die verzot zijn op andouillette, een bijzondere worst omdat hij bestaat uit een darm gevuld met darm. Hij ruikt nadrukkelijk naar poep, wat hij gemeen heeft met de beste boerenkazen die Nederland kent. Vreemd genoeg bestaan voor die laatste specialiteit dan weer aanzienlijk meer liefhebbers. Hoewel ook auteurs Meneer Wateetons en Sjoerd Mulder duidelijk horen tot die overige 16.893.112 Nederlanders (als vandaag geen dag voor demografische statistieken is, weet ik het niet meer), hebben zij in hun boek wel degelijk, temidden van tientallen andere, een recept voor andouillette opgenomen. Hulde! Hiermee wordt Over Worst wat mij betreft stante pede een aanrader.

Gelukkig voor u (er komt hier statistisch gesproken slechts 0,00068 liefhebber van andouillette en naar boven afgerond ben ik dat zelf) is er in Over Worst ook verder nog veel te beleven. In feite is het boek precies wat het belooft: een lees-, kijk- en doe-boek voor de worstliefhebber en ambachtelijke doe-het-zelver. Wie dit boek van begin tot eind leest, kan elke worst maken en zelfs aan zijn familie en vrienden serveren zonder gevaar voor uitstoting of gerechtelijke vervolging wegens dood door schuld. Sterker, hij (dit is overduidelijk geen boek bedoeld voor vrouwen) kan zelfs met gebruikmaking van voor een habbekrats in bouwmarkt en/of op Marktplaats gekochte spullen zijn eigen complete worstmakerij inrichten. En zelfs kan hij, als alles dan toch nog voor niets is gebleken en slechts worsten van het kaliber waarmee ik dit stukje opende zijn deel zijn, in de super met kennis van zaken een worst uitkiezen waarmee hij voor de dag kan komen.

Over Worst heeft dus alles, en het is ook nog sappig als de beste braadworst geschreven. Wie er dus tegenop ziet een vierkant gat te zagen in de deur van een tweedehands koelkast waar precies een ventilator uit de computerwinkel in past, kan volstaan met het leesplezier en de bouw van al deze huisvlijt in ruil voor een aantal zelfgemaakte worsten uitbesteden aan die handige Oom Arie. Of natuurlijk alles delegeren--lees: vriendschap sluiten met één der auteurs of een andere doorgewinterde worstmaker en gewetenloos parasiteren op diens productie, hem paaiend met gezellige gesprekjes over nitrietzout, botulisme, koud mengen, de Mulder-Wateetons-schaal of één van de andere termen die je vagelijk zijn bijgebleven uit het leesvermaak dat dit boek eenieder, al dan niet aspirerend worstmaker of echtgescheidene (de twee hoedanigheden zijn, naar ik inmiddels begrijp, goeddeels synoniem), biedt. Ik heb genoten.

Bestellen bij bol.com (Eetschrijven ontvangt een kleine commissie):

Over Worst
Meneer Wateetons & Sjoerd Mulder
Uitgeverij Carrera
287 blz.
Adviesprijs € 22,50
NUR: 440, ISBN: 978-90-488-0991-2

Eten in de Librije

2011-10-28T14:59:00.003+02:00

En zo zat ik gisteren ineens te eten in de Librije. Dat was--trap eens een open deur in op de vrijdagmiddag--de moeite méér dan waard. En nu zit u, eetlezer, zich mogelijk al van pret op de dijen te slaan vanwege die domme eetschrijver die de verkeerde foto bij zijn stukje heeft geplaatst. Maar nee, ik heb me niet vergist. Deze heerlijke spaghetti met makreel stond inderdaad bij Jonnie en Thérèse op tafel.

Het was namelijk niet zó maar een etentje waarvoor ik naar Zwolle was gereden. Nee, ik was met een select gezelschap in de keuken van het beroemde restaurant neergestreken voor de personeelsmaaltijd. Ik zat dus niet alleen bij, maar ook mét Jonnie en Thérèse aan tafel. Buiten de afgebeelde pastaschotel--waar we gewoon lekker zelf uit opschepten--waren er ook nog een voortreffelijke caprese en goddelijke gestoofde varkenswangetjes met linzensaus. Als dessert kreeg ik appeltaart. Heerlijk friszuur en spaarzaam gesuikerd, met zowaar daarnaast een heel huiselijk toefje slagroom, die overigens op zijn Duits in het geheel niet gesuikerd was.

Ja, wat u zegt: zó wil iedereen wel bij De Librije eten. Ik had de ervaring in elk geval voor geen goud willen missen. En waarom was dit nu? Het draaide om de lancering van het boek "Thuis koken met Ferran Adrià", waarin de legendarische chefkok van El Bulli recepten heeft opgenomen van wat het personeel gezamenlijk at vóór de gasten arriveerden. Vandaar deze setting voor de presentatie. Een buitengewoon leuk idee van uitgever Van Dishoeck.

En dat boek? Dat bespreek ik volgende week, in de traditionele boekenweek die ik altijd in november houd. Vanaf a.s. maandag dus!

De schuldige

2011-10-27T12:44:00.007+02:00

Soms schrijf ik--eetschrijver oblige--nog wel eens op andere plekken dan dit blog. Maar zelden kreeg ik op iets zo veel reacties als op de column die ik gisteren op de site Puur Gezond publiceerde onder de titel "Vet slecht". Mijn "tijdlijn" op Twitter slibde dicht, mijn mailbox liep vol en ook onder het verhaal zelf was er veel commentaar. Vrijwel alles was bijval. Je snapt niet waar al die vetfoben eigenlijk zitten.

En toch is ook bijval niet altijd onverdeeld positief. Nogal wat lezers kwamen mij vertellen dat ze het altijd al geweten hadden: niet vet was de boosdoener die ons volk zo zwaarlijvig maakte, nee, het was suiker. Of het waren koolhydraten. Een mijl op zeven, wat mij betreft: van de ene generalisatie naar de andere schiet ook niet op. Het blijft een beetje fundamentalisme. Of populisme, net wat u wilt.

Goed, nog maar even voor de duidelijkheid en in aanvulling op mijn column op Puur Gezond: nee, ik geloof evenmin dat koolhydraten "de" boosdoener zijn, of suiker op zich. Ook suiker komt namelijk al sinds de dageraad van de mens van nature in ons dieet voor.

Wel heb ik het in het stukje gehad over exponentieel toegenomen suikerconsumptie, en over het begrip toegevoegde suikers. Suikers dus die aan een levensmiddel zijn onttrokken om vervolgens "naar smaak" (lees: naar wat de marketeers menen dat onze smaak is of zou moeten zijn, meestal dus naar de smaak van de ergste zoetekauwen onder ons) te worden toegevoegd aan andere, door de voedingsindustrie op basis van marktonderzoek in elkaar geknutselse levensmiddelen. En liefst nog in levensmiddelen waarin je het niet verwacht, zoals soep of mayonaise.

Waartoe dat leidt? Tot onevenwicht. En laat nou juist dat onevenwicht in ons eetpatroon wat mij betreft verdachte nummer één zijn als het gaat om de schuldvraag van onze volksziekte nummer één.

Pre

2011-10-26T15:36:00.003+02:00

Vandaag kwam ik die term weer ergens tegen: pré-dessert. Het wordt in restaurants ook wel eens tegen me gezegd: "als pré-dessert serveren wij u...".

Eerlijk zeggen? Ik vind het een draak van formaat. Het klinkt namelijk in mijn oren helemaal niet of ik verwend ga worden met iets lekkers. Veel meer doet het me denken aan het tekstje "nog even geduld a.u.b." dat je op de tv nog wel eens ziet als er een schakelfout is gemaakt. Of aan die vreselijke muziekjes waarmee sommige instanties nog steeds menen je trommelvliezen te moeten mishandelen als degene die je wilt spreken even niet beschikbaar is. Iets om de tijd te doden, omdat het nou éénmaal even niet anders is.

En dat terwijl het alternatief voor de hand ligt: wat is er nou mis met "dessertamuse"? Dat klinkt leuk. Het klinkt als voorpret. Als "wij onderbreken uw eetpret nu even voor wat extra eetpret". Echt iets dat ik met plezier zie komen.

De logica zelve bovendien. Het zou toch ook niet in hun hoofd opkomen de amuses bij het aperitief te komen brengen met de melding "hier voor u alvast een pré-diner"? Nou dan!

Lokaal voedsel een logistieke nachtmerrie?

2011-10-25T17:59:00.005+02:00

Bizar maar echt waar: het is efficiënter om van overal uit de wereld voedsel op een centraal punt in Nederland samen te brengen en het van daaruit te distribueren dan om voedsel van lokale producenten bij consumenten op maximaal 10 km afstand thuis te brengen.

Je ziet in die logistieke situatie de macht van de grote getallen aan het werk. Groot inkopen, groot vervoeren, groot aanbieden en de consument een one-stop-shop bieden. En zo ontstaan dus de AH's van deze wereld, die voor 99% door het hele land precies hetzelfde assortiment aanbieden dat ook nog eens door het jaar heen nauwelijks verandert. Tenslotte kunnen aardbeien probleemloos uit Spanje of Istaël worden gehaald en boontjes moeiteloos uit Zimbabwe of Egypte. Zelfs in het Nederlandse hoogseizoen.

Des te leuker is het te zien dat er toch systemen ontstaan die met deze logistieke wetten van Meden en Perzen de strijd aanbinden. Eetlezeres Richelle (dank!) wees me op een bericht over het Amerikaanse bedrijf Sysco, dat in opdracht van de Michigan State University zijn eigen logistiek onder de loep nam en ervoor zorgde dat producten van het lokale platteland weer een lokale bestemming kregen. En passant kregen ze ook iets anders terug dat al lange tijd was weggeweest: een gezicht. Het bleek zo succesvol dat Sysco hetzelfde principe nu voor de hele VS wil gaan toepassen.

Simpelweg vóór het plant- en groeiseizoen bij de lokale mogelijke toeleveranciers op bezoek, uitleggen waar ze aan moeten voldoen willen ze bij een bepaalde detaillist hun product in de schappen zien, opgeven hoeveel product er afgenomen kan worden, zodat de producent daar zijn produktie op kan aanpassen en vervolgens ervoor zorgen dat deze lokaal geproduceerde producten efficiënt bij de detaillist terecht komen en vervolgens als eerste de schappen uit gaan en er dus zo goed als geen verspilling is. Dat is het in een notendop. En ingewikkelder hoeft dat ook niet te zijn.

Nu stelt de VS heel andere logistieke uitdagingen dan bijvoorbeeld Nederland. Maar ook in ons land beginnen alternatieve distributiestromen te ontstaan die zorgen voor meer diversiteit bij minder voedselkilometers en minder verspilling. En dat is mooi. Met een beetje geluk maken we zo een lange neus naar toekomstvisies waarin over vijftien jaar ons handjevol Nederlandse grootgrutters het zal hebben afgelegd tegen een duo nog grotere buitenlandse grootgrutters. In plaats daarvan zijn ze tegen die tijd rechts ingehaald door producenten die hun gerechte plaats weer hebben ingenomen. Met frisse distributiesystemen die optimaal gebruik maken van eigentijdse mogelijkheden en zo de mastodonten overbodig maken.

Mooi toch? Het zou best kunnen!

Koken kijken

2011-10-24T21:28:00.004+02:00

Ik was van alles van plan, beste eetlezers, maar mijn werk hield me vandaag langer bezig dan ik had gedacht, en nu kan ik nauwelijks meer pap zeggen. Wat ik deed? Ik keek naar een Creool, een Italiaan, een Argentijnse, een Nederlandse en een Sichuan-Chinees die gerechten kookten uit hun eigen eetcultuur. Ik schreef de recepten op en moet die straks, samen met die van andere sessies, redigeren tot een multicultureel kookboekje. Erg leuk werk, maar ook best vermoeiend. En wat eet je véél op zo'n dag.

Bovenstaand in elk geval het kunstwerkje dat Ming Jiang uit Chengdu vervaardigde. Hij is, net als de andere deelnemers, amateur en vindt zichzelf maar middelmatig vaardig. De bloemrijke garnering (uit gember, bosuit, rammenas en paprika) sneed hij in een klein kwartiertje, de komkommer en de sinaasappel die het tuintje begrenzen in drie minuten. De vulling is dong bao kai, ofwel hemelse pittige kip. Ik kan u na proeven verzekeren: die naam heeft het op alle fronten verdiend. Ik vond het leuk om u dit even, bij wijze van bijdrage vandaag, te laten zien. En nu ga ik mijn voeten omhoog leggen en helemaal niets meer doen.

Leuke berichten over plekken die je kent

2011-10-21T15:37:00.003+02:00

Kijk, eetlezers, ik ben niet van het blindelings overnemen van persberichten. Daarvoor hebt u tenslotte de Metro en de Spits, 's morgens in de trein. Ik krijg regelmatig mailtjes waarin mij op obligate jubeltoon van van alles en nog wat kond wordt gedaan, maar tenzij ik er zelf meerwaarde aan kan geven--uitdiepen, bekritiseren, duiden, u kent dat--laat ik ze liggen. Zo blijven we blij met elkaar, denk ik dan maar.

Maar heel soms bekruipt een eetschrijver de onbedwingbare neiging om een uitzondering te willen maken, bijvoorbeeld als in één week berichten in de digitale brievenbus ploffen over plekken die hem na aan het hart liggen. En komaan, het is toch ook niet alle dagen vrijdag, laten we wel wezen. Hup dan maar.

Vandaag bereikt mij het bericht dat 't Nonnetje in Harderwijk, echt één van de allerleukste restaurants van Nederland (wie mij ooit eens in het echt wenst te ontmoeten, bijvoorbeeld op jacht naar een handtekening, heeft in deze zaak de beste papieren), dit jaar de grootste stijger is in de top-100 van Lekker. En aangezien het restaurant van Robert-Jan Nijland en Michel van der Kroft momenteel op nummer 62 staat... Eigenlijk vind ik dit uit puur egoïstische motieven niet onverdeeld goed nieuws, want ik wil er nog wel een tafeltje kunnen krijgen straks. Maar voor hen is 't geweldig en dik verdiend ook nog.

Eerder deze week was er ook al nieuws van Caulils Delicatessen in Amsterdam, een zaak waar ik als ik in Amsterdam ben ook graag eens een kaasje, een worstje of een gigantische zak goodies ter waarde van drie met bloed, zweet en tranen bijeengeschreven columns mag gaan halen. Ook hier een vreugdevol persbericht: Caulils heeft, na vorig jaar al in de halve finale te hebben gestaan, dit jaar voor het eerst de finale bereikt in de door het Vakcentrum Foodspecialiteiten georganiseerde verkiezing. Hier het complete persbericht. De winkel van Maarten moet het in de finale opnemen tegen nog vier andere winkels. Op 15 november is de winnaar bekend.

Ik gun het Maarten en zijn vier mededingers allemaal van harte. Want, de profundis, winkels als deze zijn een verademing in een landschap gedomineerd door supergiganten waarvan het assortiment pure middelmaat is, en nog eens het hele jaar door vrijwel hetzelfde ook, alsof er geen seizoenen bestaan. Dan is het goed dat er nog mensen zijn die vanuit echte liefde voor mooie producten hun nek durven uit te steken en tegen de stroom in roeien, met winkels die je al blij maken vóór je zelfs maar een hap geproefd hebt. Zet 'm op!

Grunberg weet wat goed voor ons is

2011-10-20T13:03:00.006+02:00

Niet alleen weet Arnon Grunberg, die dagelijks op des Volkskrants voorpagina een voetnoot vormt, dat een vetbelasting een goed idee is, hij heeft ook nog een opzienbarend nieuwtje voor ons: het is vooral de sociale onderklasse die vet eet.

Columnist zijn is leuk. Je mag van alles beweren zonder dat je daarvoor enig feitenmateriaal hoeft aan te dragen. Gelukkig ben ik--hier althans--ook columnist. En hoewel ook ik niet over feitenmateriaal beschik om één en ander te staven, meen ik dat een vetbelasting nog wel eens minder nuttig zou kunnen zijn dan zelfs een boerkaverbod. Dat laatste is namelijk alleen maar compleet mallotig, terwijl een vetbelasting heel goed een negatief effect zou kunnen hebben. Beide maatregelen hebben met elkaar gemeen dat ze louter aan onderbuikgevoelens appelleren, dat wel.

Maar Arnon: het zijn niet louter en zelfs niet vooral de kansarmen op de onderste sporten van de sociale ladder die vet eten. Iedereen eet vet. Jij ook. Anders ga je namelijk dood. Neem dat nou maar van mij aan.

(klik op de afbeelding voor leesbare tekst)

Waar we al met smart op wachtten

2011-10-19T11:42:00.004+02:00

Ik kreeg het mailtje van Levine, die zo geweldig kan bakken en blijkens haar schrijfsels ook verder in de keuken wel haar mannetje staat. Steil achterover sloeg ze in de super toen ze het nieuwe product zag: aardappelen met slechts 58 calorieën. Haar oordeel: smaken nergens naar. Hadden we dat nou nodig?

De Sunlite aardappel komt--surprise, surprise--uit de VS, het land waar ze zo geweldig veel bezig zijn met gezonde voeding. Dat laatste verzin ik niet; dat jubelt de site van deze nieuwe light aardappel, die ons verder vertelt dat het nieuwe gewas reeds is opgenomen in vele gerenommeerde diëten en dat men er ook in Cyprus en Spanje heel enthousiast over is. En nu dus ook bij ons. Van Flevolandse bodem. Tja, je moet wat als je voedselgewas al decennialang terrein verliest aan pasta en rijst. Om te beginnen maar eens af van dat imago van dikmaker.

Even kijken op de Amerikaanse site, die er uiteraard ook is. Daar zijn de jubelkreten evenmin van de lucht maar wel in een heel ander register. De Amerikanen bleken behoefte te hebben gehad aan een aardappel die ook goed smaakt zonder toevoeging van boter of zure room. Eén die bovendien niet vol zit met chemicaliën, schimmels en spruiten zoals de Russet die ze daar gewend zijn. En vooral een aardappel die, je gelooft het niet, 0% vet bevat! Ja, die veredelaars staan toch voor niets. Een vetvrije aardappel, wow. En dat in het land waar aardappelen vrijwel nooit gekookt of gestoomd worden gegeten, maar bijna altijd gepoft (met boter en/of room), als frietjes of als puree (met boter en/of room).

Hadden we dat nou nodig in Nederland? De Nederlandse site geeft zelf het antwoord: nee. Dat imago van de aardappel als dikmaker is allang achterhaald, vertellen ze daar ook. Dat weerhoudt ze er niet van om SunLite "de gezonde aardappel" te noemen, maar vermoedelijk hoort dat gewoon bij de franchisingvoorwaarden.

De Amerikaanse site tot slot: "wij maken een einde aan de mythe van de ongezonde aardappel". En dat is het: een mythe. Die hiermee niet ontkracht, maar geheel ten onrechte nog maar eens herhaald wordt. Waar wij dus niet op zitten te wachten, nee.

De fopdrie

2011-10-18T16:23:00.005+02:00

Elk jaar zijn ze er weer in oktober, de nominaties van het Voedingscentrum. En elk jaar vraag ik me af of ik ze niet eens gewoon helemaal zou moeten negeren. Gewoon omdat het tóch niks wordt. Omdat die jaarprijs elk jaar weer gaat naar slimmigheidjes in plaats van naar eerlijk eten. En in elk geval nooit eens naar iets waar ik graag mijn tanden in zou zetten. Misschien juist daarom die prijs: omdat anders helemaal geen sterveling 't spul zou eten. Maar dat zal wel niet.

Het is dit jaar in elk geval weer een fraai driemanschap, dat de nominatie in de wacht heeft gesleept. Blondvolkoren, een volkorenbrood dat ten gerieve van het jonge aan appelmoessyndroom lijdende volkje van een licht kleurtje is voorzien zodat het voor het oog nét op ongezond brood lijkt. Honig Vezelrijk Pasta, waar extra vezels doorheen zijn geroerd, zodat je je vezels ook binnenkrijgt als je niet genoeg groenten en fruit eet, iets waar het Voedingscentrum nog maar een week of twee geleden op hamerde maar wat we toch niet doen zodat het maar goed is dat de voormalige stijfselfabrikant bestaat. En KEES, een kees die geen kaas mag heten en daarom Kees heet, waarbij alle enge dierlijke vetten uit de receptuur zijn gepeuterd en zijn vervangen door plantaardige smeer met mogelijk als enig pluspunt dat je van het Voedingscentrum die onnoemelijk vieze Becel niet meer hoeft te smeren. Helaas is de ~~kaas~~ kees ook nauwelijks te hachelen.

Ga ik daar nou écht nog van alles over zeggen? Nee, eigenlijk maar niet.

In de bonen

2011-10-17T13:28:00.002+02:00

Als ik dus een recept maak en al van te voren weet dat ik erover ga bloggen, moet ik natuurlijk wél een foto maken. Typisch voor mij om dat dan te vergeten. Maar ja, het zag er zo lekker uit en we hadden bovendien echt flink trek. Dat had dan weer alles te maken met ons actieve weekend.

Om met dat laatste te beginnen: ik was er dus even drie dagen tussenuit. Dat kondig ik hier niet van te voren luid en duidelijk aan, want inbrekers lezen ook mee. Maar omdat mijn geliefde G. en ik afgelopen vrijdag precies 10 jaar samen waren, hadden wij besloten onszelf te trakteren op drie dagen Ameland. Er was mij een hotelkamer met wifi beloofd, maar die deed 't dus niet. Zittend op de trap van het hotel had ik wel iets van een verbinding, maar die was dus echt heel traag en bovendien is 't weinig romantisch zo. U zult het mij onder de omstandigheden wel willen vergeven.

Maar toen ik zaterdagavond heel laat weer thuis was en zondag op een behoorlijk laat uur mijn bed weer verliet, was ik één ding niet vergeten: het stokje van de #bonenestafette, zoals dat op het onvolprezen Twitter heet. Dat stokje was mij weliswaar niet aangereikt, maar een beetje eetschrijver kent zijn taak. Hij eet twee dagen lang alle maaltijden peulvruchten en twittert erover of zijn leven er vanaf hangt. En tussen de bedrijven door maakt hij zelf een stokje om aan de volgende deelnemer te overhandigen.

Ik brunchte dus gisteren met pittige chilibonen en Mexicaans roerei en zette 's avonds een lauwe salade van linzen en kikkererwten op tafel. Vandaag bewijs ik eer aan de veelzijdigheid van de witte boon: vanmorgen witte bonen met tomaat en een heel klein beetje vodka, vanmiddag toast met witte bonen die sinds gisteren hebben staan marineren in een uitstekende olijfolie, drie tenen fijngehakte knoflook en verse oregano (dit is, bij gebruik van eersteklas ingrediënten, zo lekker dat je het echt niet gelooft tot je het probeert) en vanavond maak ik soupe au pistou, waarbij ik dan meteen mijn courgette en "meiknol" opmaak. Die soep was van het weekend bij mooi weer dus nog lekkerder geweest, maar ja--toen zat ik dus op Ameland. Maar een mooi gevulde soep is eigenlijk altijd heerlijk.

Nu nog even het recept van die linzen van gisterenavond, waarvan ik dus geen foto heb, zelfs niet van een half opgegeten gerecht. Ik kan écht heel verstrooid zijn, hoor, en al helemaal als ik zo'n feestelijk weekend achter de rug heb. Ik hoef u dit alles niet uit te leggen, weet ik zeker.

Salade van linzen en kikkererwten

Nodig voor 4

- 100 g linzen (liefst uit de Puy)
- 300 g kikkererwten uit blik, uitgelekt
- 3 tomaten
- 3 bosuitjes
- 1 rood pepertje
- 1 rode paprika
- bosje koriander
- uitstekende olijfolie
- sap van 1 limoen
- zout

Doe zoveel water bij de linzen dat ze net onder staan en kook ze met wat zout in ca. 25 minuten gaar. Even laten staan, eventueel resterend water afgieten en een eetlepel olie door de linzen roeren. De tomaten kruislings insnijden, even in kokend water dompelen en ontvellen. In kwarten snijden, de zaadjes verwijderen en het vruchtvlees in kleine blokjes snijden. Van de paprika de zaadlijsten verwijderen en hem in kleine blokjes snijden, het pepertje ragfijn snijden (eerst halveren en de zaadjes verwijderen als u het gerecht wat minder pittig wilt) en van de bosuitjes het witte en lichtgroene deel in dunne ringetjes snijden. De kikkererwten door de linzen roeren, er de andere ingrediënten bij mengen en in een chef's ring op bordjes dresseren. Een vinaigrette kloppen met het limoensap, nog twee eetlepels olie en een mespuntje zout, deze over de salade druppelen en niet te zuinig bestrooien met gesnipperde koriander.

Bramenseizoen?

2011-10-13T21:28:00.002+02:00

Het zal wel zijn doordat het het bramenseizoen is, beste eetlezers, maar mijn internetverbinding neemt vandaag een uitstekend voorbeeld aan dat van de Blackberry in de afgelopen dagen: ik kan nu voor het eerst even verbinding maken en alles is zo traag als dikke stroop. Gezien het late tijdstip en de goed gevulde dag ga ik daar ook allemaal niet op wachten. U weet nu in elk geval dat het goed met mij gaat en dat ik u niet vergeten ben. Ook wat waard.

Tot morgen, hoop ik. Zo nee, dan weet u waarom niet.

Rechtvaardig

2011-10-12T18:36:00.006+02:00

Ik geef toe: het was nieuw voor mij. Nog niet eerder zag ik een productschap een beroep doen op het rechtvaardigheidsbeginsel wanneer het gaat om verplichte etikettering. Maar als je dit konijn uit de hoge hoed uit één hoek kon verwachten, was het wel die van de suikerlobby. Die heeft tenslotte spreekwoordelijk lange armen.

Waar gaat het om? De Europese Unie heeft te langen leste besloten een vuist te maken en iets te doen wat in Nederland al onbegrijpelijk lang wordt nagelaten door clubs als bijvoorbeeld het Voedingscentrum: duidelijk maken dat wij als consumenten niet alleen moeten letten op verzadigd vet en op zout, maar ook op suiker. Net zo slecht, stelt nieuwe Europese regelgeving. Dat moet straks ook verplicht vermeld worden.

Dat is tegen het zere been. Het Platform Suiker en Voeding vindt dat het allemaal nog lang niet vaststaat dat suiker zo slecht voor ons is en lijkt daarin gesteund te worden door niemand minder dan prof. Katan, natuurlijk niet de minste als het om voedingsleer gaat. Maar eens even kijken wat één en ander waard is.

Om te beginnen maar eens uitvissen wat dat Platform Suiker en Voeding nou eigenlijk is. Daar kom je snel achter: deze club blijkt nog maar twee jaar geleden te zijn opgericht specifiek met het oog op het counteren van ongewenste regelgeving op het gebied van suikerconsumptie. Dat blijkt tenminste uit de onomwonden geformuleerde doelstelling: "beïnvloeding op het gebied van wetgeving, beleidsadviezen en -voornemens en nota's/standpunten m.b.t. voeding in relatie tot suikers teneinde ongewenste maatregelen cq. besluiten te voorkomen". Duidelijke taal, dunkt me: het Platform wil resoluut de voet dwars zetten als iemand zou willen beweren dat suiker misschien wel niet zo goed voor ons is. Logisch, als je bestaat uit louter suikerproducenten en -verwerkers.

Het is een leuk documentje, die presentatie waarin deze suikerlobby uiteenzet wat ze allemaal wil tegenhouden. Leuk bijvoorbeeld dat men een verklaard tegenstander is van het vermelden van suikers aan de voorkant van de verpakking en van elk onderscheid tussen van nature aanwezige en toegevoegde suikers. En ook aardig dat men een rapport inzake overgewicht "evenwichtig" vindt wanneer het géén bijzondere aandacht besteedt aan suikers. De vos heeft als zelfbenoemd bewaker van het kippenhok een hoge opvatting van zijn taak, dat blijkt wel.

En professor Katan? Die vindt vooral dat het nog wel een jaar of vijftig kan duren vóór er objectief studiemateriaal beschikbaar is over het effect van (al dan niet toegevoegde) suikers op ons gewicht. Studies gefinancierd door de industrie zijn namelijk verdacht en derhalve onbruikbaar, vindt hij.

Opmerkelijk dat juist deze mening door het volgens deze criteria bij uitstek verdachte Platform Suiker en Voeding wordt gebruikt om de wenselijkheid van aangescherpte regelgeving op het gebied van etikettering te bestrijden. Vooral omdat de vraag natuurlijk vooral moet luiden of je bij twijfel wel of nu juist niet moet inhalen--lees in dit geval: innemen. Mij lijkt het duidelijk wat het antwoord op die vraag moet zijn.

Hoe zit het trouwens met dat verzadigde vet? Zijn de studies op dat vlak dan niet grotendeels gefinancierd door de margarine-industrie? En zijn de gevolgtrekkingen uit die studies niet in de afgelopen decennia voortdurend bijgesteld? Heeft dat tegengehouden dat we in diezelfde periode voortdurend "onpartijdig" (en naar regelmatig is gebleken onvolledig) werden voorgelicht?

Maar de belangrijkste vraag is natuurlijk: wat is er eigenlijk tegen om verplicht te vermelden hoeveel suiker er, bovenop de van nature reeds aanwezige suikers, door de fabrikant is toegevoegd? Nog los van de vraag hoe goed en hoe slecht dat voor ons is is dat immers een puur objectief gegeven? Wat is dan het bezwaar?

Wat zegt u? Dat mensen zich zouden kunnen gaan afvragen of het misschien niet gewoon eens wat minder kan met dat maniakaal bijsuikeren van allerlei producten? Waardoor misschien de vraag naar suiker, tot groot verdriet van het Platform Suiker en Voeding waarvan de belanghebbenden grof geld verdienen aan deze tot dusver succesvol onder radar gehouden gewoonte, zou kunnen gaan afnemen? Weet u, daar zou u nou zó maar gelijk in kunnen hebben.

Zweven

2011-10-11T15:11:00.006+02:00

Nog even en het is zo ver: dan kunnen Slovaakse kindertjes en tieners gaan genieten van een fruitdrankje voor kinderen en een energiedrank met "zwevende vitaminebolletjes". Het staat te lezen bij EVMI. Zwevende vitaminebolletjes: het klinkt wel ontzettend cool natuurlijk.

Behalve dat de bolletjes naar gummibeertjes smaken, vervaardigd zijn uit polysacharide en de vitamines B3, B6, B7 en B12 bevatten, komen we niets te weten over het product. Geen woord over het waarom bijvoorbeeld. Zo ver zijn we dus kennelijk al gekomen, dat we de bestaansreden van dit soort uitvindsels (we zouden twintig jaar geleden wel om minder de term Frankenstein food hebben gebruikt) voor kennisgeving aannemen. Evenmin krijgen we te horen of de Slovaken voor deze triomf der techniek straks naar de super of toch naar de apotheek moeten.

Tja, het is een oplossing natuurlijk. Kinderen hebben in hun eetpatroon te weinig B-vitamines en te veel felgekleurde frisdrankjes, dus stoppen we de B-vitamines in de frisdrankjes. Nu kunnen ze van de frisdrankjes niet genoeg binnenkrijgen. En als blijkt dat ze ook te weinig vezels eten, kunnen die vezels ongetwijfeld ook zwevend in het fruitdrankje worden ondergebracht--met 12% fruit zal het spul van zichzelf niet bijzonder vezelrijk zijn. En zo kunnen we door, tot uiteindelijk alles wat junior aan gezonde voeding laat staan als vanzelf zijn fruitdrankje komt binnengezweefd.

Zo schrijdt de technologie voort. We hoeven straks nergens meer over na te denken om onszelf geheel verantwoord te voeden en koken hoeft ook al niet meer. Als we, tot slot van dit uiterst geavanceerde evolutieproces, de flesjes met drankjes nu ook nog aan boomtakken hangen, is er uiteindelijk niets meer dat ons van de apen onderscheidt. Wat is de vooruitgang toch mooi.

Rectificatie: Groupon wél heel netjes

2011-10-10T17:00:00.011+02:00

Twee weken geleden had ik het hier over de onbeschofte houding van restaurant Sparkling in Hilversum, dat spijt had van zijn Groupon-actie en klanten met een voucher schaamteloos wegstuurde. Aan het eind van het verhaal meldde ik dat Groupon wel fatsoenlijk had gehandeld.

Dat bleek iets te vroeg gejuicht. Van het weekend kreeg ik bericht van mevrouw Jansen. Groupon blijkt van de 85 euro die zij had betaald voor haar waardeloze voucher er precies 39 (!) te hebben teruggestort.

Groupon heeft nog niet gereageerd op de reclamatie van mevrouw Jansen. Maar ik zou haar adviseren om, tenzij dit heel snel wordt rechtgezet, aangifte te gaan doen van oplichting.

Intussen lijkt het me duidelijk: Groupon, trap er niet in. Ja, ik weet het: dat zeggen die restaurants ook. Maar die wisten tenminste nog waar ze aan begonnen.

UPDATE: soms ga je echt ontzettend de fout in. Mevrouw Jansen was zelf in de war en het betaalde bedrag was inderdaad 39 euro, voor een menu dat normaal 85 euro moest kosten. Ik zat de cijfers te bekijken toen ik telefoon kreeg dat een vriend was overleden. Ik had toen moeten besluiten dit te laten liggen tot ik er mijn hoofd weer bij had. Dat heb ik niet gedaan en dat was fout van mij. Ik trek bij deze het boetekleed aan. Met nederige excuses aan Groupon, die ik ook nog even persoonlijk zal inlichten.

Kip die niet kan

2011-10-07T14:00:00.004+02:00

Soms lees je berichtjes waarvan je écht niet weet of je in lachen of in snikken moet uitbarsten. Het berichtje waar eetlezer Antoon mij deze in een mailtje op wees (dank!) valt in die categorie. Label Rouge kip is een mooi product: de dieren hebben een goed leven gehad waarin ze datgene hebben kunnen doen wat kippen van nature doen.

Kijk, en dat maakt het lastig voor de super. Want op dit manier kippen houden, kost een paar centen extra. Twaalf euro om precies te zijn. Hoe ga je dat aan de klant uitleggen? Je kunt inderdaad moeilijk zeggen: "Label Rouge kost meer omdat deze kip in tegenstelling tot de rest van ons assortiment wél lekker is". En met de prijs van dierenwelzijn kun je ook al niet aankomen. Niet als je schappen verder gevuld zijn met hoenders die liefst één ster hebben volgens de normen van het Beter Leven-certificaat.

En ja, dat lekker moet je er nog aan afproeven. Een kip die geleefd heeft, heeft ook haar spieren gebruikt. Dat merk je aan de smaak, maar ook aan de textuur. Het vlees heeft tijd nodig en zelfs dan heeft het nog meer beet. Juist ja, je moet erop kauwen. Dat was lang geleden!

Weet u wat het is, eetlezer? We weten het gewoon allemaal niet meer. Hoe lekker vlees ook weer smaakt en dat je er even je gebit voor moet gebruiken. En dat het wat kost om een kip gedurende een redelijke tijd (minstens tweemaal langer dan in de bio-industrie gebruikelijk is) een behoorlijk leven te laten leiden. En op de super hoeven we niet te rekenen om dat uit te leggen. Die vindt dat veel te lastig, prijstechnisch en zo.

Wordt de nieuwe

2011-10-06T15:16:00.005+02:00

Het is een beetje culimode. Honing wordt de nieuwe suiker, spelt wordt de nieuwe tarwe. Foodtrendwatchers zijn er dol op, reclamejongens ook, zij het weer om een andere reden. Ik moet er niet zelden een beetje om lachen. En soms zelfs flink om lachen, zoals vandaag.

Vandaag plofte er een mailtje mijn digitale brievenbus in waarin mij kond werd gedaan van het feit dat gin De Nieuwe Wodka wordt. Kennelijk kijken de verenigde ginproducenten met een scheef oog naar de marktpositie van vodka en moet het Russische gedistilleerd zo snel mogelijk de status van so last decade krijgen.

Waarom is dat grappig? Omdat gin in feite een Britse versie is van onze vaderlandse jenever--sterker, het woord is er ook van afgeleid. De Britten gaven het spul wat meer smaak met wat extra kruiden en specerijen en presto: jenever was gin geworden. Nu is het met jenever koddig gesteld. Het had het imago gekregen van een drankje voor bejaarden en verloor in snel tempo marktaandeel. Dat deed de producent van Ketel 1 besluiten het roer om te gooien en zijn kans te wagen op de lucratieve vodkamarkt. En met succes: Ketel One vodka is een culthit in de VS.

Ik stel me zo voor dat Ketel One, als het offensief van gin slaagt, eenvoudig opnieuw het roer omgooit. En mocht dan, omtrent 2016, jenever plotseling als De Nieuwe Gin weer helemaal hip worden, dan kan Ketel 1 moeiteloos terug naar af. Hype hype hoera.

Enfin, wie alles wil weten over het nieuwe hippe karakter van gin, kan surfen naar het nieuw opgerichte GINformatiecentrum, waar men zelfs een ginoloog heeft ingehuurd. Geef toe: over het verbale gedeelte van het offensief is alvast goed nagedacht.

Op een grote hoop

2011-10-05T16:05:00.008+02:00

Nieuws! Het RIVM heeft maar weer eens onze eetgewoonten onderzocht en het enthousiasme is niet groot. Zo eten we nog steeds te weinig groenten, fruit, vezels en vis. Gelukkig zijn er ook lichtpuntjes: zo is bijvoorbeeld de hoeveelheid transvetten in ons voedsel flink gedaald.

Maar wat moet je als gewone Nederlander hier nu mee? Je verneemt dat ouderen nog het gezondst eten, terwijl jongeren zich verhoudingsgewijs het meest te buiten gaan aan snoep, koek en gebak. Verderop lees je dan weer dat overgewicht vooral voorkomt bij ouderen. Sterker: mannen van 51-69 jaar oud hebben ruim tweemaal zo vaak overgewicht als hun 19- tot 30-jarige seksegenoten.

Ook gebruiken we te veel verzadigd vet, zegt het bericht. Dat is dan ook ongetwijfeld de reden dat ons in de laatste alinea op het hart wordt gedrukt toch vooral melk te drinken. Dat bevat namelijk vrijwel uitsluitend verzadigde vetten.

Het is natuurlijk ook niet makkelijk. Zoals ik op deze plek al dikwijls heb geroepen is de interactie tussen voeding en gezondheid een heel complexe, waar we nog altijd maar heel weinig van begrijpen. Dat komt natuurlijk vooral doordat er zo enorm veel variabelen zijn. We eten heel veel verschillende dingen en hebben ook lichamen die daar allemaal weer net iets anders op reageren. De wet van de grote getallen wijst op die manier soms heel tegenstrijdige zaken uit. En omdat het natuurlijk onmogelijk is mensen gedurende een observatieperiode slechts één ding te laten eten, is het ook heel lastig vast te stellen welk gevolg terug moet worden gevoerd op welke oorzaak. Daar hebben we ons in het verleden dan ook dikwijls in vergist.

Neem nu die transvetten, waarvan we er volgens het nieuwsbericht gelukkig veel minder van binnenkrijgen. Dat komt vrijwel uitsluitend doordat industriële producenten zich er in de afgelopen jaren ineens van bewust zijn geworden dat die toch eigenlijk niet goed voor ons waren. Die gezonde margarine van Becel bijvoorbeeld zat er drie decennia geleden nog afgeladen vol mee, tot men daar weer eens tot de conclusie kwam dat men zich in de gezondheidseffecten van het één of ander vergist had--niet voor het eerst en ook niet voor het laatst overigens.

Hoe dan ook ligt er ook in dit nieuwsbericht weer eens van alles lekker op een grote hoop en een zinnig mens weet nauwelijks waaraan hij zich te houden heeft. Wanneer gaan onze voorlichters zich nu eens realiseren dat ze gewoon helder moeten communiceren: eet gevarieerd, niet te veel en vooral vers. En blijf een beetje weg van industriële producten met lange ingrediëntendeclaraties. Die maken het namelijk knap moeilijk om nog bij te houden wat je eigenlijk eet.

Dieren die kennelijk geen dieren zijn

2011-10-04T09:59:00.005+02:00

Dierendag is dezer tijden in toenemende mate een platform voor dierenwelzijnsactivisten om ons te wijzen op de vermeende hypocrisie van animalivoor gedrag op 4 oktober. Op de vraag waarmee men zijn kat en hond vandaag verwent, blijven zij het antwoord helaas schuldig.

Wel stond er in de Telegraaf vandaag een stukje waarin de Nederlandse Vegetariërsbond ons voorrekent dat wij Nederlanders gemiddeld tijdens ons leven gemiddeld liefst 522 dieren opeten--namelijk 3 runderen, 2,5 lammeren, 27 varkens en 490 kippen.

En daar heb je het cliché weer. Dieren zijn pas dieren als je ze kunt aaien. Wat we bij de visboer halen, telt niet mee. Ik weet het niet, hoor, maar met een half dozijn keer mosselen en evenveel garnalencocktails heb je volgens mij een beste kans dat je de 522 al ruimschots voorbij bent. En dan heb ik de Hollandse nieuwe en de kibbeling nog niet meegeteld.

Des te erger is dit gezwets daar het uitgerekend van de Vegetariërsbond afkomstig is. Vegetariërs die in minder verlichte eetgelegenheden nog regelmatig vis maar ook spek en ham voorgezet krijgen als zijnde vegetarisch want "geen vlees" en alleen al daarom beter zouden moeten weten dan ons gemoed te bewerken met wat selectief shoppen onder het knuffelbare deel van het dierenrijk. Goed bezig, jongens. Complimenten.

Europees zwartepieten

2011-10-03T16:53:00.008+02:00

We hebben een nieuw vermakelijk tijdverdrijf in Europees verband. Het heet zwartepieten, en mensen van mijn generatie speelden dat in de tijd dat er nog geen springkastelen bestonden. Het bestond erin dat je probeerde elkaar de kaart met de Zwarte Piet toe te spelen. Alle kaarten waren goed, maar die ene was fout. Wie ermee bleef zitten, was de pineut. Zwartepieten kant tegenwoordig alleen nog de spreekwoordelijke betekenis, maar die staat dan ook als een huis in de cultuur van het Nieuwe Domdenken.

De voorbeelden ervan dringen dezer dagen links en rechts onze eetgewoonten binnen. In Denemarken moet er sinds afgelopen zaterdag extra belasting worden betaald op producten die Het Enge Vet bevatten. Pizza, varkensvlees, boter (in onze media meestal pleonastisch "roomboter" genoemd), het is allemaal Ontzettend Slecht want boordevol verzadigd vet en wie er toch per se de tanden in wil zetten, moet daar dan maar flink voor boeten. De Denen hebben nog even flink gehamsterd, want wie is er nu niet happig op het ondermijnen van zijn eigen gezondheid? Zo lang het maar niets extra kost, natuurlijk.

In Hongarije hebben ze het anders gedaan. Daar zijn een maand eerder hamburgers aangewezen als de bad guys. Nou ja, niet alleen zij, of eigenlijk helemaal niet, want die term "hamburgertaks" is een misleidende. Het boetebeleid geldt in werkelijkheid producten die een bepaalde hoeveelheid suiker, zout, koolhydraten en of cafeïne bevatten.

Goed, als ik moet kiezen zal ik de Hongaarse simpelmansdemagogie nog net als iets minder erg kwalificeren dan het Deense domdenken, maar erg is het allebei.

Beide principes gaan namelijk uit van de idee dat er gezonde en ongezonde voedingsproducten bestaan. Dat is niet zo. Er bestaan alleen gezonde en ongezonde eetpatronen. Nou is dat natuurlijk best ingewikkeld, maar een wetgever zou het in elk geval moeten begrijpen of het begrip ervan in elk geval moeten uitbesteden aan mensen die ervoor hebben doorgeleerd.

Maar nee hoor: geheel in lijn met de moderne mores gebeurt er niets anders meer dan vooroordelen bevestigen, waarbij een beperkt aantal stofjes wordt afgeschilderd als kwaaie pier. Lekker makkelijk te onthouden voor iedereen. En ach, of je zo het kind met het badwater weggooit--wat kan 't schelen?

En vóór u iets mompelt over "ver van ons bed": in Nederland is al een verontrustend groot aantal mensen die beter weten of zouden moeten weten warm voorstander van zo'n vettaks. Enfin, lekker eten is tóch al duurder dan industriële meuk. 't Kan er nog wel bij.

This is not America

2011-09-29T17:52:00.003+02:00

Ik weet het, je bent tegenwoordig al gauw ouderwets als je hecht aan een correct gebruik van leestekens. Maar toch maken ze soms een wereld van verschil. Neem nu aanhalingstekens in een kop boven een nieuwsbericht: zij maken de geoefende lezer het verschil duidelijk tussen feit en mening.

Vandaar dat ik ook zo verbaasd ben over de kop boven dit bericht van EVMI. Goed, een club aartsconservatieve huismoeders uit de Amerikaanse Bible Belt vindt dat je van zoiets onschuldigs als ijs iets walgelijks maakt wanneer je het de naam Schweddy Balls geeft. En dat doet de ijsfabrikant natuurlijk met opzet, want vorig jaar brachten ze een ijsje uit met de naam Hubby Hubby om het wettelijk toestaan van het homohuwelijk luister bij te zetten. Iedereen weet dat kinderen onmiddellijk homoseksueel worden als ze één hap van zo'n ijsje nemen of zelfs maar te lang naar het etiket kijken.

Goed, die Amerikanen die er zo over denken voelen zich geschoffeerd. Hun probleem en wat mij betreft hooguit een amusant faits-divers. Grappig en triest tegelijk dat er mafketels rondlopen die dit allemaal serieus vinden. Eigenlijk schrijf ik dit vooral omdat ik verbaasd ben dat EVMI het überhaupt een stukje waard vond allemaal. En dat men daar die aanhalingstekens dus niet nodig vond.

Oh, voor wie zich niet al te snel geschoffeerd voelt: persoonlijk vind ik Get Fair Dairy een hilarisch leuke naam voor een ijsje dat in Nederland op de schappen komt. Veel leuker dan dat brave en zwaaropdehande Taste It, Don't Waste It. Volgens mij kan er nog gestemd worden. Even doen, lijkt me.

Spijt van Groupon, klant zoekt 't maar uit

2011-09-28T15:55:00.006+02:00

Over de kortingssite Groupon is nogal wat te doen. Bedrijven, met name restaurants, die via een actie bij Groupon voor extra reuring wilden zorgen, voelen zich te kort gedaan.

Waarom? Omdat ze ontdekten dat de zo geworven klanten geen extra geld uitgaven en ook nog eens zelden terugkeerden. Allemaal de schuld van Groupon, vinden ze. Een bizarre redenering. Je kunt als ondernemer natuurlijk op je vingers natellen dat als je gaat werven onder publiek dat uit is op een koopje, je ook publiek in de zaak krijgt dat op een koopje komt eten. Niet leuk misschien, maar wel eigen schuld, dikke bult. Het lijkt me dat zaken die van Groupon verwachten dat dat bedrijf ervoor zorgt dat klanten later terugkeren om zich voor het volle pond een avond te laten verwennen, hard toe zijn aan een reality check. Of om het in het Nederlands te zeggen: steek de hand eerst eens in eigen boezem.

Zo ver is niet iedereen, blijkt wel. En sommigen zijn daar zelfs wel héél ver vandaan. Dit is het ware verhaal van een mevrouw, laten we haar mevrouw Jansen noemen, die besloot een Groupon voucher te kopen voor een verrassingsmenu bij restaurant Sparkling in Hilversum. Dat restaurant is gevestigd in het architectonisch fraaie domein Zonnestraal. Meneer Jansen, die eind augustus zijn verjaardag viert, is een liefhebber van architectuur en mevrouw wil haar man met de avond bij Sparkling verrassen.

Maar dat gaat niet door. Als mevrouw Jansen een paar dagen vóór de feestelijke dag probeert een tafeltje te reserveren, lukt dat niet. Een blik op de website leert dat het restaurant "wegens omstandigheden" tot nader order gesloten is. Dat is vervelend. Niet alleen valt de leuke avond in het water, maar ook realiseert mevrouw Jansen zich dat haar voucher maar tot 29 september geldig is. En zij is de tweede en derde week van september met vakantie.

Gelukkig blijkt het restaurant ergens begin september op een andere locatie zijn deuren weer te openen. Géén bijzondere avond voor de architectuurliefhebber Jansen dus, maar er kan in elk geval gereserveerd en gegeten worden.

Tenminste, dat denkt mevrouw Jansen. Als zij de maandag na haar vakantie Sparkling belt om een tafeltje te reserveren, wordt haar echter gevraagd of zij op een Groupon-voucher komt eten. Ja? Helaas: er is geen tafeltje. En ook een andere avond vóór 29 september behoort niet tot de mogelijkheden.

Als meneer Jansen een dag later belt om te kijken of er voor dezelfde avond een tafeltje kan worden gereserveerd en op de vraag over de Groupon-voucher ontkennend antwoordt, blijkt hij daarentegen van harte welkom.

Kennelijk beperkt de gastvrijheid van Sparkling in Hilversum zich tot diegenen die geen gebruik wensen te maken van een door het restaurant zelf gestarte promotie-actie. Dan is het natuurlijk niet zo raar dat de bereidheid van de Jansens--frequente restaurantbezoekers--om hun geld te komen uitgeven zich van hun kant beperkt tot restaurants die de rekening voor hun mislukte promotie-acties niet op het bord van de klant leggen.

Groupon heeft overigens meegedeeld het bedrag van de voucher aan mevrouw Jansen te retourneren. Met de excuses die er bij Sparkling in Hilversum zelfs niet af konden.

Melk toch niet zo goed voor elk?

2011-09-27T17:22:00.005+02:00

Je kon erop wachten. Na het démasqué van Diederik Stapel en Roos Vonk met hun ronkende persbericht over de vermeende (en naar achteraf bleek verzonnen) hufterigheid van de vleesetende medemens, blijken ook andere onderzoeksresultaten achteraf minder spijkerhard dan aanvankelijk aangekondigd.

Zo besteedt vandaag de Volkskrant aandacht aan een bepaald niet minne beschuldiging van prof. Walter Willett, die WUR Wageningen beticht van het verdraaien van de resultaten van een onderzoek waaraan hijzelf meewerkte. Al eerder had WUR Wageningen behoorlijk wat water bij de melk gedaan door de kop "Melk goed tegen hart- en vaatziekten" af te zwakken naar "Melk lijkt goed tegen hart- en vaatziekten" en de subkop "Joris Driepinter had toch gelijk" te schrappen. Overigens grappig en wrang dat genoemde Joris nog wel in de URL staat.

Links en rechts hoorde ik al opmerken dat het "toch wel érg jammer" was dat er nu zo sceptisch werd gekeken naar wetenschappelijke research, maar daar wil ik het vanaf deze plek toch even hartgrondig mee oneens zijn. Zoals ik al eerder schreef, is het daarentegen hoog tijd dat er eens wat kritischer wordt gekeken naar onderzoeksresultaten en vooral naar de persberichten waarmee die werekdkundig worden gemaakt. Dat geldt vooral in disciplines die vooralsnog boterzacht zijn, zoals de voedingswetenschap en de psychologie. Beide kennen zoveel variabelen dat uiterste voorzichtigheid is geboden bij het toeschrijven van waarnemingen aan specifieke factoren. Die voorzichtigheid is met name in persberichten vaak veel te ver weg.

WUR Wageningen staat overigens nog steeds achter de (weliswaar dus reeds afgezwakte) conclusie van het onderzoek. Woordvoerder Simon Vink vindt volgens EVMI dat Willett maar een ingezonden brief moet sturen aan het American Journal of Clinical Nutrition dat de studie publiceerde. Kennelijk mag hij dus, in tegenstelling tot de PR-mensen van WUR Wageningen, niet de publiekspers opzoeken. Een bizarre opvatting.

Geheel los van dit alles hoorde ik over de consumptie van melk overigens enige tijd geleden nog een puntige opmerking van Yneke Vocking die ik u niet wil onthouden: "Waarom hebben al die mensen die beweren dat melk alleen goed is voor kalfjes eigenlijk geen enkele moeite met het eten van kaas?".

Tja, waarom eigenlijk?

Gezondheidsclaims

2011-09-26T16:17:00.003+02:00

En dan zit je voor een stukje research te doen over gezondheidsclaims op levensmiddelen, en ineens vraag je je af of die schaamteloosheid van vroeger, waar je zó doorheen prikte, niet beter was dan die onder zes lagen glibberpraat verpakte suggesties waarvan de voedingsindustrie zich tegenwoordig bedient. Ik weet het zo nog niet. Of misschien eigenlijk wél.

Waar je maar trac in hebt...

2011-09-23T15:05:00.003+02:00

... en dan zijn er vooralsnog onbevestigde berichten dat de advocaten van McD in Italië restaurants afschuimen om te kijken welke onverlaten daar maccheroni op de kaart hebben staan. Of er mogelijk ook gerechtelijke stappen worden overwogen tegen het bedrijf Apple, kon ik evenmin bevestigd krijgen.

Onontzenuwbaar?

2011-09-22T12:07:00.005+02:00

Ik pers dezer dagen echt een onwaarschijnlijk aantal limoenen uit, en zoiets heeft logischerwijze invloed op de denkprocessen. Zo vroeg ik me af of dat nou eigenlijk wel klopt, dat je een citrusvrucht even over het aanrecht moet rollen omdat je dan meer sap zou krijgen. Het zou natuurlijk kunnen, maar eigenlijk zie ik niet hoe.

Ja, ik weet het: onze overgrootmoeders vertelden het hun dochters al en ik heb het, weliswaar enkele decennia vóór de millenniumwisseling, ook nog wel eens aan mijn lezertjes verteld. Maar is het waar?

Ik zou het graag testen, maar ik weet niet hoe. Eén citroen halveren en de ene helft over het aanrecht rollen gaat niet, nog afgezien van de onuitvoerbare noodzaak dan ook precies te halveren. Twee citroenen nemen en de ene wel en de andere niet rollen? Tja, zelfs uit twee citroenen van gelijk gewicht loopt in mijn ervaring een fors afwijkende hoeveelheid sap.

Het enige dat ik iets van uitsluitsel zie geven is het persen van een paar duizend citroenen, de helft gerold en de helft niet. Dat kost natuurlijk een forse hoeveelheid tijd en geld, maar geef toe: dan héb je ook wat. Dan weten we immers ook hiervan weer of het feit of culi-kul is. Het lijkt me er belangrijk genoeg voor.

Of nee, laat ik dat nou maar niet doen. Er blijken altijd weer mensen te zijn die denken dat je serieus bent. Ik ben overigen wel benieuwd of u eigenlijk rolt. Ik doe het eerlijk gezegd niet.

IJstijd

2011-09-21T17:46:00.003+02:00

Het zal weinigen ontgaan zijn dat ik sinds een maand of drie behalve als eetschrijver ook nadrukkelijk als ijsmaker actief ben. Mijn margaritaijs blijkt zich zowaar tot hebben ontpopt tot een culthit waar vanuit allerlei hoeken van het land belangstelling voor is. Goed, dat is tijdrovend omdat ik naast schrijftijd maar een beperkte hoeveelheid ijstijd over heb, maar vooral toch wel erg leuk. En je komt nog eens ergens.

Zo sta ik komend weekend twee hele dagen op het festival SmaakExplosies in Zaandam, een evenement waarvan ik eerlijk gezegd zelf nog maar nauwelijks weet wat ik me er precies bij moet voorstellen, maar waarvan ik zeker weet dat ik het er erg naar mijn zin zal hebben.

En weet u wat, eetlezer? Ik denk zó maar dat dat voor u ook zal gelden. In elk geval sta ik er met mijn ijsje. Voor degenen onder u die nog niet geproefd hebben een uitgelezen kans. En 't wordt nog schitterend weer ook.

Fatsoenlijk

2011-09-20T19:17:00.004+02:00

Grappig, dat vroeg ik me nou ook net af toen ik dit spotje van Peijnenburg voorbij zag komen: wordt het niet weer eens tijd voor een fatsoenlijk ontbijt? En dan bedoel ik--voor alle duidelijkheid--dus met nadruk NIET zo'n liflafje in een wikkeltje dat je op weg naar je werk achteloos in een paar seconden naar binnen werkt.

Peijnenburg zelf neuzelt er naar goede gewoonte weer flink op los. Ja, het zal best wel dat zo'n reepje koek vijf keer minder vet bevat dan een boterham met kaas. Het wordt gedebiteerd met een aplomb alsof daarmee alles gezegd is wat er over een "complete start" te zeggen valt. Bij de modale consument hoef je ook niet meer te zeggen: daar is de reflex "minder vet is per definitie goed" er al afdoende in gemasseerd. Wat is dat toch jammer.

Maar ik wou er toch nog even wat anders over kwijt. Dat liflafje van 65 gram mag dan vezels bevatten, het bestaat vooral voor dik eenderde uit pure suiker: liefst 22,2 gram! Je hebt in elk geval meteen een kwart van je totale dagelijkse behoefte aan koolhydraten binnen (waarvan ruim de helft in de vorm van geraffineerde suiker), tegen maar 10% van je behoefte aan energie en zelfs slechts 2% van wat je lichaam aan vetten nodig heeft.

Dat wordt dus de rest van de dag zoeken naar calorieën met vooral weinig koolhydraten en véél vet. Want dat moet je lichaam toch echt ergens vandaan halen. Al vertelt Peijnenburg dát er uiteraard niet bij. Dat moet je zelf uit de cijfertjes halen.

Morgen weer lekker fatsoenlijk ontbijten. Niet uit een wikkel.

Stemadvies

2011-09-19T14:58:00.013+02:00

Ik doe dit eigenlijk nooit--ik heb het zelfs nagelaten bij de Kamerverkiezingen, al heb ik daar inmiddels regelmatig spijt van--maar vandaag wou ik maar eens een stemadvies geven. Triodos Bank reikt binnenkort nl. weer de Hart-Hoofdprijs uit. Dat gaat niet over margarines waar je slimmer of cholesterolarmer van wordt, maar wel over duurzaamheid. Hij beloont duurzame concepten die zich in de praktijk bewezen hebben.

Eén van de kandidaten is het bedrijf van Willem en Drees. Ik hou van dat bedrijf. Willem en Drees hebben een concept bedacht waarmee lokale verse producten de weg naar de supermarkt kunnen vinden en dat is belangrijk, want het versaanbod in de super was al decennia lang ernstig aan het verschralen. Inmiddels denkt naar schatting 97,6% van de Nederlanders dat wortelen altijd oranje zijn, terwijl 98,3% denkt dat raapsteeltjes er maar in één soort zijn (van de naar schatting 68% die weet dat deze groente überhaupt bestaat). Hoeveel mensen denken dat aardbeien hard horen te zijn en nauwelijks te hachelen zijn zonder toevoeging van flinke scheppen suiker, daar durf ik bovenstaande Beaufortmethode niet eens op los te laten.

Het assortiment groenten en fruit van Willem en Drees is anders. Dat weet ik, want inmiddels zijn deze ondernemers goed voor ruim de helft van mijn eigen groenten- en fruitconsumptie. Lekkere spullen die je ineens doen beseffen wat je al die jaren hebt gemist. Spullen waar ook namen bij horen, zodat je van wat je lekker vindt weet wie het geteeld heeft en hoe het ras heet. Dat zou de super u niet eens vertellen als-ie het kon. Die wil volgende keer weer van een nóg goedkopere partij kunnen afnemen.

Hoe dan ook: ik zou het leuk vinden als Willem en Drees die prijs wonnen. Omdat dat duidelijk zou maken dat méér Nederlanders de kwaliteit en variëteit van hun voedsel belangrijk vinden dan de super zichzelf en ons wijs wil maken. En omdat Willem en Drees hebben bewezen dat het kán, duurzaam telen en toch succesvol opereren in de mainstream. Zodat misschien straks weer méér telers iets anders durven te gaan produceren dan de eenheidsworst waar u en ik--ik praat maar weer even de super na, want mij is niks gevraagd en ik wed u ook niet--al die jaren zo vreselijk dol op waren.

Even helpen. Het kan nog de hele zomer. Dat is dus, voor de duidelijkheid, tot overmorgen woensdag 21 september.

Bonheur parisien in Den Haag

2011-09-16T16:39:00.002+02:00

Ik geef toe, eetlezer: ik dacht dat ik definitief bedorven was nadat ik na vele jaren smachten eindelijk de wereldberoemde macarons van la maison Ladurée te Parijs had geproefd. Hemels waren ze en geloof me: die rijen staan daar niet voor niets. Maar ze gaven me dus een probleem: ik werd op slag besprongen door het gevoel de macarons te hebben geproefd die alle andere macarons ter wereld overbodig maakten. Zelfs die van het toch bepaald te goeder naam en faam bekendstaande maison Paillard in Québec vermochten geen indruk op mij te maken. Sterker: die vond ik maar minnetjes. Ik had me al verzoend met een bestaan als Parijshunkeraar en Parijsgangersschooier. Het was kennelijk dat of niets.

Toen hoorde ik dat pâtissier Jarreau in Den Haag ook macarons in zijn assortiment had. Uiteraard was ik sceptisch: had ik de ervaring van Paillard niet in mijn rugzak? Maar Marion van theehuis Betjeman & Barton was zeker van haar zaak en gaf mij een half dozijn van de als altijd fraaie lekkernijen mee. Ze hadden prachtige namen. De roze heetten Eden Rose, de groene Lundi Light en de paarse Un Gentleman à Deauville. Het beloofde poëzie op je tong.

Marion is, zo bleek alras bij een kop uitstekende thee, een vrouw met smaak. De macarons waren verrukkelijk. Anders dan die van Ladurée, misschien een tikje zoeter, maar ik durf u niet te beloven dat ik die van de illustere Parijse uitvinder er in een blinde test uit zou halen. Kortom: het geluk is voor mijn een stuk dichterbij gekomen. Voor u trouwens ook, want ik zeg u: allen daarheen!

Snel resultaat

2011-09-15T15:50:00.004+02:00

Soms gaan de dingen sneller dan je verwacht. Zo zat ik gisteren nog geen uur na het posten van mijn stukje naar Eén Vandaag te kijken. En kijk: daar liet toch alvast één traditioneel medium zien de thematiek van persberichtverspreiders met dubbele agenda serieus te nemen. Dat geeft de burger moed. Wat maar goed is, want ik heb het best weer druk vandaag.

Over fraude en luiheid

2011-09-14T17:06:00.002+02:00

Over wat inmiddels Stapelgate (ook wel Vonk-Stapelgate) is gaan heten, is al heel wat virtuele inkt gevloeid. Kort en goed: de gegevens waarop een nogal bizarre en vooral bizar verwoorde conclusie was gebaseerd, waren van A tot Z uit de dikke duim gezogen. Gelukkig maar, want je moet er niet aan denken dat dit soort boterzachte, tendentieuze geitenwollensokkentaal beeldbepalend zou gaan worden voor de wetenschappelijke berichtgeving in publieksmedia. Ik geloof in popularisering van wetenschap, maar je kunt ook doorschieten.

Het hoeft geen betoog dat de aanvankelijke kritiek op de manier waarop ik me uitliet over wetenschappelijk onderzoek inmiddels verstomd is. Die kritiek, dat durf ik ook nu nog gerust toe te geven, was wat mij betreft ook totaal onwetenschappelijk en louter gebaseerd op boerenverstand: de conclusie dat je van het denken aan vlees hufterig wordt, leek mij al op het allereerste gezicht niet te stroken met een wetenschappelijke aanpak van de diverse disciplines in de psychologie. Gelukkig heb ik ook niet beweerd dat mijn overtuiging op wetenschappelijke leest geschoeid was. Ze bleek er niet minder juist om.

Het was overigens niet de eerste keer dat ik de vloer aanveegde met onderzoeksresultaat. Ik erger me niet alleen groen en geel aan de inaniteiten die soms worden onderzocht en de open deuren die daarbij worden ingetrapt, maar ook aan de graagte waarmee diverse media de persberichten overnemen van commerciële instanties als die weer de resultaten een onderzoek (vaker een nonderzoek) aankondigen waar zelfs de grootste naïeveling onmiddellijk een dubbele agenda achter waarneemt. Dat geldt trouwens ook voor dit bij elkaar gefantaseerde verhaal over vleesgeworden hufterigheid: de bewoordingen waarin het persbericht was gesteld, hadden bij elke goede journalist alarmbellen moeten laten rinkelen. Dat dat niet gebeurde, is wat mij betreft een symptoom van extreme luiheid.

Roos Vonk, die het betreffende bericht schreef, zat eergisteren bij Pauw en Witteman haar verhaal te doen. Daarover is al veel gezegd, maar één ding nog nauwelijks: het is dat Vonk er zelf voor zorgde haar credibiliteit als wetenschapper grondig te slopen, want de beide heren deden het niet. Kritische vraagstelling bleef uit en nergens bleek uit dat ze ook maar enigszins hun huiswerk hadden gedaan.

En daarvoor wil ik tot slot van deze onverkwikkelijke affaire een lans breken: dat media weer eens afstappen van het kritiekloos en onderzoeksloos publiceren van de meest kolderieke oprispingen van wetenschappers en dat ze een aantal kwaliteitscriteria gaan hanteren alvorens tot publicatie over te gaan. Zo zouden ze, om te beginnen, eens kunnen weigeren onderzoeksresultaten te publiceren als er niet duidelijk bij wordt vermeld wie er opdracht tot het onderzoek heeft gegeven zodat ze navraag kunnen doen naar de motivatie daarvoor. Het zou al een heel goede eerste stap zijn naar een wat serieuzere omgang met wetenschappelijke berichtgeving. Het gaat er daarbij namelijk niet uitsluitend om wie het snelst is. Grondig duurt het langst, en het wordt tijd dat met name de traditionele media zich dat weer eens gaan realiseren.

Waar gehakt wordt

2011-09-13T13:25:00.008+02:00

Doorwerken na je pensioen, het is een actueel onderwerp en schijnt fiscaal ook heel aantrekkelijk te gaan worden. Mogelijk was het dat al voor academici, want bij hen is het eerder regel dan uitzondering. Ik had zelf het ietwat naïeve idee dat de afscheidsrede van prof. Katan het einde van een tijdperk zou inhouden, maar niets blijkt minder waar. Sterker, ik heb de indruk dat ik nog nooit zo veel van hem gelezen heb. Zo stond hij afgelopen weekend weer in de NRC. Zoals gewoonlijk wond hij er geen doekjes om in zijn betoog over statines.

Die statines, vindt Katan, zijn voor ons ontzettend belangrijk. Zó belangrijk dat ze in feite maar het beste in de margarine kunnen worden gestopt. Helaas, zo verzucht hij, zullen de margarineproducenten dat wel niet durven. Ze zijn namelijk bang voor Antoinette Hertsenberg, die in het programma Radar al eens met statines de vloer aanveegde. Wat Katan dáárvan vindt, dat steekt hij evenmin onder stoelen of banken. Het woord "crimineel" valt nog net niet, maar onverantwoordelijk vindt hij het allemaal wel.

Enfin, hij heeft nog hoop. Misschien een Wageningse starter? In elk geval wordt het dan eens te meer zaak om op uw ingrediëntendeclaraties te letten, want Katan is niet de enige die graag de scheidslijn tussen de voedings- en de farmaceutische industrie wil slechten. Stop de medicijnen in het eten en niemand kan er nog omheen. Daar wordt iedereen beter van. Alleen de TROS, die maar niet wil ophouden simulanten in rolstoelen met huilverhalen over de vermeende oorzaak van hun spierpijntjes voor de camera te brengen, staat het Utopia nog in de weg.

Ik ben even voor de aardigheid de bijsluiter gaan opzoeken van de veelgebruikte atorvastatine Lipitor. Die is toch wel heel veelzeggend. Zo mag je Lipitor niet gebruiken bij leverproblemen, als je zwanger bent of kunt worden of zelfs maar seks hebt en de pil niet gebruikt, als je borstvoeding geeft of als je een myopathie hebt. Verder is Lipitor toch niet zo'n heel dikke aanrader voor mensen met nier- of schildklierproblemen, voor zware drinkers en voor voormalige leverpatiënten.

Wie zo'n likje statineverrijkte margarine dagelijks op zijn brood gaat smeren kan ook maar beter geen aandoening van het immuunsysteem, bacteriële infectie, andere problemen met de lipidespiegel, angina, verhoogde bloeddruk, angst of andere psychische aandoeningen of HIV hebben, want de medicijnen daartegen moeten onverbiddelijk de deur uit, net als orale anticonceptiva (ojee, zie boven), maagzuurremmers en anti-epileptica.

En dan hebben we het nog niet over de bijwerkingen gehad (zo weinig dat je geen dokterscontrole of bloedonderzoek nodig hebt, orakelt Katan). Goed, minder dan 1 op de 10.000 gebruikers van Lipitor krijgt last van angioneurotisch oedeem of afbraak van spierweefsel, zodat in elk geval minder dan 3000 Nederlanders iets écht heel ergs zullen krijgen, terwijl nog eens maximaal 1500 personen elk in de prijzen vallen met Stevens-Johnson syndroom (ernstige blaarvorming van de huid, mond, ogen en geslachtsdelen), erythema multiforme (huiduitslag met rode onregelmatige vlekken), veranderingen in het smaakgevoel, stoornissen van het gezichtsvermogen, leverfunctiestoornis, gehoorverlies, gynecomastie (borstvergroting bij mannen en vrouwen) en beschadiging van de pezen.

Dat tussen de 150.000 en 1.500.000 landgenoten last gaan krijgen van misselijkheid, buikpijn, verstopping, winderigheid, spijsverteringsstoornissen, hoofdpijn, spierpijn, zwakte, diarree, slapeloosheid, duizeligheid, pijn op de borst, allergische reacties, gevoelloosheid bij aanraking of tintelingen in vingers en tenen, vermindering van het voelen van pijn of aanraking, gewrichtspijn en rugpijn, zwellingen in het bijzonder van de enkels (oedeem), vermoeidheid, huiduitslag en jeuk, terwijl nog eens tussen de 15.000 en 150.000 mensen last zullen krijgen van gevoeligheid van de spieren, hepatitis, geelzucht en rhabdomyolyse, ach ja--je moet wat over voor de verlaging van de nationale cholesterolspiegel. Waar gehakt wordt, vallen spaanders, nietwaar?

Tja, en dan kun je nog wel gaan beginnen over de 1500 tot 15.000 Nederlanders die kans maken op anorexia, afgenomen gevoel voor aanraking en pijn, braken, huiduitslag, spierkrampen, onverwachte bloedingen of kneuzingen, oorsuizen, gewichtstoename, geheugenverlies, netelroos, zich onwel voelen, impotentie, haaruitval, pancreatitis, en verhoging en verlaging van de bloedsuikerspiegels (fijn voor diabetici), maar daarmee laat je maar één ding zien: dat je zo'n vermaledijde Radar-kijker bent die lak heeft aan de volksgezondheid.

Nee, de hemel beware ons voor goedbedoelende wetenschappers die de volksgezondheid willen aanpakken met de botte bijl en daartoe ons voedsel liefst vol zouden stoppen met medicijnen tegen allerlei bestaande, toekomstige of vermoede kwalen. Vooral als genoemde wetenschappers het doen voorkomen of je een brontosaurus bent als je vindt dat je naar de dokter gaat als je ziek bent en naar de kruidenier als je honger hebt.

Brrr.

Allitteratie is niet alles

2011-09-12T12:50:00.002+02:00

Wat hoort er in dit rijtje niet thuis kan een vermakkelijk spelletje zijn. Soms maken ze het echter wel érg makkelijk. Bij het rijtje Bloemen, Becel, Bourgondiër blijf ik vooral met de vraag zitten wie toch het idee heeft gehad dat die laatste component er nou écht bij moest.

Nu nog een geestige titel

2011-09-07T13:00:00.003+02:00

Beste eetlezers, het is mij duidelijk: in de afgelopen tijd is er bij mij sprake geweest van iets te veel hooi en iets te weinig vork. Dat kraakt en wringt en soms is een mens even gedwongen toe te geven dat hij niet alles kan.

Kortom: ik neem om te beginnen de rest van de week vrij van dit eetschrijfmedium om mezelf even wat rust en ruimte te geven. Omdat het even moet.

Kunnen we niet hebben natuurlijk

2011-09-06T15:28:00.004+02:00

Of het al niet erg genoeg was dat we DigiD niet meer konden vertrouwen, stuurde vanmorgen ook Smulweb een mailtje naar al zijn "leden". De servers van de receptengigant zijn gehackt en iedereen wordt op het hart gedrukt spoorslags zijn wachtwoord te veranderen. Over wat er verder met de eventueel gestolen gegevens kan gebeuren geen woord, dat is dan ook wel weer opvallend.

Ik geloof (zeker weet ik het niet meer) dat ik in een heel grijs verleden, toen het allemaal nog een gemoedelijk clubje was in plaats van big business, ook eens een account heb aangemaakt bij Smulweb. Dat kan dus nog tot vermakelijke toestanden leiden. Het inbrekende geboefte zou zó maar onder mijn naam zijn eigen recepten kunnen plaatsen. Nee, dat kunnen we niet hebben natuurlijk. Dan liever de omgekeerde situatie zoals die al jaren door Smulweb wordt gedoogd en die erin bestaat dat talloze recepten van mij en tal van collega's er zonder onze toestemming geplaatst worden door anderen, vrijwel altijd zonder bronvermelding. Smulweb schijnt er overigens van uit te gaan dat wij dat allemaal erg prettig vinden wegens goed voor onze naamsbekendheid, zo werd mij laatst duidelijk gemaakt. In de volgende aflevering van de Smulweb-saga: dieven van bedrijfswagens zijn eigenlijk weldoeners.

Maar de doortraptheid zou verder kunnen gaan. Stel je voor dat er onder mijn naam recepten op Smulweb opduiken die jammerlijk mislukken? Ja, daar gaat de zorgvuldig opgebouwde reputatie van een onkreukbaar eetschrijver.

Daarom even een waarschuwend woord: mocht ik u via Smulweb lijken te instrueren de oude schoenzool pas op het laatste moment aan uw stoofpot toe te voegen, dan dreigt u het slachtoffer te worden van een onverlaat. Geen aandacht aan schenken dus. Eigenlijk is het het verstandigst als u voortaan maar helemaal van Smulweb wegblijft. Wie weet in wat voor subversiefs u anders straks staat te roeren.

Een dagje eetschrijfloos

2011-09-05T18:15:00.002+02:00

Beste eetlezers, u bent het niet van me gewend, maar ik sla vandaag maar gewoon eens over. Ik loop me de benen uit het lijf en zit zelfs vanavond nog aan twee vergadertafels. Morgen vindt u hier weer een verfrissend stukje eetschrijven.