Eetschrijven

Vrijblijvende gedachtenspinsels van een culinair journalist.

20 oktober 2016

Voedingscentrum, welk deel van "nee" begreep u niet?


Het Vinkje verdwijnt. Hallelujah! In dit opiniestuk, waar ik samen met Scato van Opstall het initiatief voor nam, staat precies uitgelegd waarom die Vinkjes, als ze al ooit hadden moeten ingevoerd, zo snel mogelijk uit de schappen moesten. Het is gelukt, mede dank zij een parallel gevoerde actie van de Consumentenbond.

Onmiddellijk kondigde de Minister van Volksgezondheid aan dat er in de plaats van het Vinkje een app zou worden ontwikkeld die de consument "meer toegespitste informatie" moet geven. Wie gaat die app ontwikkelen? Mooi: het Voedingscentrum. Dus niet de Stichting "Ik Kies Bewust", de strostichting die is opgericht door Schuttelaar & Partners, op zijn beurt weer het reclamebureau van Unilever en Friesland-Campina. Big Food is zijn plaatsje aan de knoppen dus eindelijk kwijt. Mooi zo.

Intussen is het Voedingscentrum aan het mijmeren over die app. Die moet, blijkens de berichtgeving, vanaf eind januari 2017 in stappen worden ingevoerd. Uiteindelijk moeten alle 150.000 producten die in supermarkten te koop zijn (want eten komt, dat weet iedere Nederlander, uitsluitend uit de supermarkt) in de app worden opgenomen.

Dan komt het Voedingscentrum met twee apen uit de mouw. Ten eerste zal de medewerking van fabrikanten en retailers worden gevraagd om een goede werking van de app te garanderen. Kom maar jongens, kom er maar bij. Met dat Vinkje hebben jullie de zaak totaal versjteerd, maar iedereen verdient een tweede kans. O nee, het Voedingscentrum heeft toestemming nodig om de data te kunnen gebruiken in de app. Wát? Toestemming om als onafhankelijke voorlichtingsinstantie informatie te kunnen geven over producten waarover alle informatie op het etiket is vermeld? Gewoon openbaar dus? In het kader van voorlichting? En dat zou niet mogen? Sorry, jongens. Kolder. Dat kan echt niemand jullie verbieden, net zo min als het mij verboden kan worden hier te melden dat het ontbijtproduct Fibre Flakes & Fruit van Albert Heijn voor 30% uit pure suiker bestaat. Dat mag gewoon, hoor mensen. Hoef je niemand te vragen.

De uitsmijter valt aan het eind van het artikel te lezen. "Het Voedingscentrum geeft ook aan dat een gezondheidsbevorderend logo (zoals het Vinkje bedoeld was) naast de app kan helpen om de gezonde keuze makkelijker te maken". Kortom: naast die app gaat, als het aan het Voedingscentrum ligt, gewoon een Vinkje 2.0 worden ingevoerd. Alsof er niets gebeurd is.

Kijk, dat het Voedingscentrum helemaal niet van dat Vinkje af wilde, is wel duidelijk. Dat het Voedingscentrum echt dol was op de samenwerking met Big Food, is evenmin een geheim. Maar dat één dag nadat het oude systeem eindelijk door de minister op de schop werd gedaan er schaamteloos wordt aangekondigd de oude situatie te gaan herstellen, dat is toch wel heel erg idioot. Het is te hopen dat de minister daar een stokje voor steekt. Leest u mee, mevrouw Schippers?

Of het met die app wat gaat worden? Laurens Sloot denkt van niet. Sloot is hoogleraar retail en marketing, wat op zich wel weer veelbetekenend is. Je wilt een achtergrondartikel schrijven over hoe we de Nederlander gezonder kunnen laten eten, dus who you gonna call? Ja, wie anders? Maar dat terzijde.

Gelukkig is Sloot ook een verstandig man. Hij heeft vraagtekens en ziet meer in goed onderwijs op de basisschool. Kijk, daar heb je het. Hoe kiezen consumenten bewust? Nou, niet door een logootje en een appje, want dan kiezen ze juist slaafs wat ze wordt voorgekauwd, het tegendeel van bewust dus. Wat heb je nodig om écht bewust te kunnen kiezen? Juist: degelijke informatie. Onderwijs dus. Laten we dáár maar eens in gaan investeren. Maar dan wel zonder de "hulp" van de voedingsindustrie.

Overigens blijf ik erbij dat de allerbeste keuzes op voedingsgebied doorgaans geen labeltjes hebben, en ook geen barcode, geen ingrediëntendeclaratie, geen etiket, en zelfs geen verpakking. Lijkt me ook nog eens héél makkelijk te onthouden, ook voor kinderen op de basisschool.






11 oktober 2016

Honig zonder!

Groot nieuws over Honig! Deze fabrikant van poedertjes waarmee je soepen en sauzen kunt nabootsen heeft aangekondigd de e-nummers te gaan verbannen. "Smaak is heel persoonlijk, maar hopelijk merken consumenten er niets van", orakelt de voormalige stijfselfabrikant.

Er kwam nog meer tekst uit. "Consumenten denken dat E-nummers niet gezond zijn en daar moeten wij naar luisteren. Wij hebben erg veel moeten experimenteren met kruiden en andere voedingsstoffen om dat voor mekaar te krijgen". Ja joh, dat is me wat! Kruiden en voedingsstoffen, dat je dáár ook iets eetbaars van kunt maken. Ze moeten bij Honig wekenlang met zonnebrillen gelopen hebben toen ze dat licht zagen. Ik kan me voorstellen dat daar heel wat hersengekraak aan vooraf is gegaan. En dat dan allemaal weer in die poedertjes verwerken, liefst met minimaal gebruik van dure ingrediënten zoals groenten: hoogstandje hoor!

Goed, alle gekheid op een stokje. Want wat blijkt bij navraag? De zo verfoeide e621 wordt vervangen door gistextract. Huh? Gistextract? Wat is dat precies? Nou, dat is mononatriumglutamaat. Oftewel  e621. Laat je niks wijsmaken over al dan niet "natuurlijke herkomst" die het verschil zou maken: chemische samenstelling is chemische samenstelling en gistextract is e621.

Nee, serieus. Die e-nummers, die verfoeide e-nummers die in de perceptie van de consument de baarlijke duivel zijn, zijn in feite een vrij positief fenomeen. Nee, niet omdat ze zo'n heerlijke manier zijn om bij minimale kosten een maximum aan hoerasmaakjes in allerlei twijfelachtig knutselvoer te proppen, maar omdat ze destijds bij invoering een einde hebben gemaakt aan een wildgroei van toevoegingen die van fabrikanten allerlei fantasiebenamingen kregen. Dát zorgde er pas voor dat niemand meer wist wat hij at. Die e-nummers kun je zó in een lijst opzoeken. Je weet precies wat je binnenkrijgt--als je tenminste de moeite neemt even dat etiket te lezen. Waarna je het wijze besluit kunt nemen die troep links te laten liggen.

Al die hysterie en dat gefulmineer dat zich richt tegen e-nummers in plaats van tegen toegevoegde knutselstofjes krijgt hier dus een omgekeerd effect. De duidelijkheid verdwijnt, het stofje niet. Willen we dat? Lijkt me niet.

Intussen hebben we hier louter bombarie, fanfare en gebakken lucht. Want één ding verandert er niet bij Honig: van de groenten die zo glorierijk op de verpakking staan afgebeeld, zitten er nog altijd maar minimale hoeveelheden in de poedertjes. Maar dat zegt collega Karin al heel treffend.