Eetschrijven

Vrijblijvende gedachtenspinsels van een culinair journalist.

26 april 2013

(geen) Keukenmeidenverdriet

Vroeger ging alles anders. Ja, daar kijkt u van op, eetlezer, en toch is het zo. Anno 2013 is het niet erg waarschijnlijk dat iemand die in 1988 nog kookte voor de Koninklijke Familie in 2008 een aalmoes ontving van een voormalige werkgever en op dit moment in het gevang belandt. En mocht het gebeuren, dan zou het alle media halen. Terwijl er in het geval van Rijntje Biljardt, geboren te Lochem in 1807 en vermoedelijk overleden te Den Haag in 1886, geduldig spitwerk van historica Lizet Kruyff voor nodig was om één en ander aan het licht te brengen.

Ook Lizet heeft overigens naast oneindig geduld wel eens geluk. Zo lokaliseerde zij slechts twee weken vóór het boek dat zij samen met Judith Baehner schreef gepresenteerd zou worden de keuken waarin Rijntje na haar dienstverband bij Anna Paulowna ging koken, aan de Amsterdamse Herengracht. De huidige bewoners bleken vriendelijke mensen en de keuken nog goeddeels intact. En zo kwam het dat uw eetschrijver daar met een handjevol select publiek aanwezig mocht zijn bij de uitreiking van de eerste twintig exemplaren van dit bijzondere boek.

Want bijzonder is het boek rondom Rijntje Biljardt zeker. Om te beginnen heeft zij echt geleefd, dit in tegenstelling tot de legendarische Aaltje, die een amalgaam van fictieve keukenmeiden vertegenwoordigt. Rijntje wás iemand, al bij leven, omdat er toen reeds een kookboek van haar hand verscheen waarin zelfs een gravure met haar portret voorkwam. Zij werd zelfs--ja, ook toen gebeurde dat al--op zeker moment grof geplagieerd. Uit haar eigen boek blijkt dat Rijntje ronduit koninklijk kon koken, maar ook de eenvoudige keuken beheerste. Aan haar recepten is het grootste deel van haar herrijzenis in boekvorm gewijd.

Het bijzondere is dat die recepten niet klakkeloos zijn overgeschreven, want dan hadden ze hooguit nog waarde voor echte fanatici, of curiositeitswaarde voor gewone stervelingen. Ze zijn aan de moderne tijd aangepast en daarom perfect maakbaar. Voor de 'vertaalslag' naar de moderne keuken zorgde dan ook niemand minder dan Jessica Lek, chefkok van het restaurant Aan de Amstel, waar Yvette van Boven de scepter zwaaide vóór zij met Home Made een onvervalste wereldhit scoorde. Voor de al niet minder watertandende fotografie tekende Louis Lemaire.

Het resultaat: een verrukkelijk lees-, kijk- en kookboek, precies zoals elke kookliefhebber graag in huis heeft. Want elke echte kok is dol op kookboeken, niet zozeer om de receptuur letterlijk na te koken, maar als inspiratie en vertrekpunt. Precies zo ging het met Rijntje. De gerechten die zij bereidde waren ongetwijfeld al in diverse vormen eerder gekookt, maar Rijntje paste ze aan aan haar tijd, omgeving en mogelijkheden. Zoals u, eetlezer, ook zou doen.

Het levensverhaal van Rijntje, dat als een rode draad door dit boek loopt, is nog veel fascinerender dan je uit de paar details waarmee ik dit stukje opende zou opmaken. De brokjes geschiedenis waarmee het gelardeerd is zijn pareltjes. De aanpak van de vier seizoenen, inclusief kroniek van wat er in de moestuin gebeurt, is totaal van Rijntjes en gelukkig ook weer steeds meer van ónze tijd, net als de passages gewijd aan de inmaak, en ronduit prachtig is de vertelling van Rijntjes levensverhaal in diezelfde vier seizoenen, waarbij de winter aanvangt met haar tijd in het cachot te Vught.

De recepten brengen de culinaire verbeelding van elke hobbykok op hol. Nog nooit zag je een authentiek 19e-eeuws koningsmaal zó dichtbij komen. Ga maar eens na: kalfsfricandon (=staartstuk) met zuring, spinazie en kalfsoogen (=kwarteleitjes), worst van visch, verse ham met eene rozensaus, podding (=soufflé) van jonge wortelen, gelei van sina appels en evenveeltjes, konijnen met oesters en natuurlijk slemp. Jazeker, en wacht tot u de foto's ziet.

Enfin, dit is een boek dat u wilt hebben. Ik wil in ieder geval van mijn exemplaar niet scheiden--ik ben er meteen in gaan lezen en weet me er zelfs voor het schrijven van dit stukje maar met moeite van los te rukken.

Gelukkig is Rijntjes Keukengeheimen vanaf 15 mei gewoon te koop, wel zeker ook bij de online boekwinkel die hier altijd adverteert. Omdat dat nog best even duurt heb ik bedongen dat ik niet één, maar liefst twee exemplaren van dit bijzondere hebbeboek mag weggeven. Jawel, aan ú, mijn even geliefde als trouwe eetlezers. Kortom, stuur nú aan eetschrijven (appeltaartje) gmail PUNT com een mailtje waarin u mij zin geeft om dit boek aan ú en niemand anders toe te sturen. Ik laat u nog vóór Koning Willem een week op de troon heeft gezeten weten of u bij de gelukkigen bent.

Zo nee: meteen op 15 1 mei naar de boekhandel voor deze Aanrader van Eetschrijver! Of nú vast bij de uitgever reserveren.

Rijntjes Keukengeheimen
Lizet Kruyff en Judith Baehner, recepten van Jessica Lek, fotografie Louis Lemaire
Uitgeverij Good Cook Publishing
192 blz.
Adviesprijs € 29,95
ISBN 978 94 6143 083 0






Labels:

1 Comments:

  • At 4 mei 2013 23:12, Anonymous Anoniem said…

    O o o o, dit lijkt me een geweldig boek!! Ik kan geen schone verdichtselen schrijven, geen poëzie, ik kan geen roman in elkaar draaien om Eetschrijver te behagen. Ik WIL ALLEEN MAAR DAT BOEK! Is dat te veel gevraagd? Ik hoop van niet. Ik wordt erg hebberig van boeken met koken en 's lands historie, als dat dan ook nog en één en hetzelfde boek ten tonele wordt gebracht.... Ik teken er voor. Alstublieft, alsublieft, astublieft, asteblief, assebleeft, asjebeleeft, aub, astambleeft, enz, enz.
    Groet, van een Zeeuwse met een naam die uit Belzenland geemigreerd is.

     

Een reactie plaatsen

Links to this post:

Een link maken

<< Home