Eetschrijven

Vrijblijvende gedachtenspinsels van een culinair journalist.

30 december 2010

Jatwerk kun je ook uitbesteden

Je hebt een supermarktbedrijf en dat supermarktbedrijf heeft een website. Op een website wil je veel bezoek, dus zorg je dat er iets te halen is. Zoals recepten, meteen een link met je producten. En helemaal mooi is het als je je bezoekers daarin een actieve rol kunt laten spelen. Betrokkenheid. Zo wordt het ook hún site. En zo ontstonden de AH Kookschriften.

Het zit raar met recepten. Ze zijn vrijwel nooit origineel, in ieder geval niet 100% origineel. Er zijn briljante geesten die briljante combinaties bedenken, maar zelfs die steunen vrijwel altijd minstens voor een deel op bereidingstechnieken die al eeuwenoud zijn. En dus, zeggen velen, zijn recepten sowieso altijd jatwerk. Niet iets dat iemand zou mogen claimen.

Dat is natuurlijk onzin. Alle liedjes maken ook gebruik van dezelfde muzieknoten. Die worden in een bepaalde volgorde gezet en in een bepaald ritme en vervolgens op een bepaalde manier georkestreerd. De teksten maken ook gebruik van vrijwel allemaal bestaande woorden, net als dit stukje trouwens. En niemand zal durven beweren dat het allemaal niet origineel is. En zelfs al zou je ondanks het voorgaande nog willen twisten over de originaliteit van recepten, dan is het in elk geval een feit dat de tekst waarin die zijn weergegeven per definitie auteursrechtelijk beschermd is.

Dat dus om te illustreren waar ik me druk om maak, wat betreft die kookschriften. Want AH weet natuurlijk net zo goed als ieder ander dat gewone mensen, niet gezegend met talenten, jatten als de raven. Ik wou dat ik honderd euro kreeg voor elke keer dat ik als tiener indruk op een meisje heb gemaakt met een "zelf geschreven" gedicht dat ik in feite had gejat van Byron, Keats of Pete Sinfield. Dat was toen een stuk gemakkelijker overigens, want je had nog geen zoekmachines waarin je een tekstregel kon intikken. Heel soms waren ze te belezen en ging het mis.

Goed, AH weet dat, en anders zouden ze het steeksproefgewijs kunnen nagaan. Maar dat doen ze niet. Ze hebben een site met tienduizenden recepten waarvan vermoedelijk de overgrote meerderheid gewoon is geknipt en geplakt van sites zoals deze of is overgeschreven uit een kookboek. Meestal niet één keer, maar meerdere keren. Neem bijvoorbeeld dit recept van Arden. Dat vinden we in dit kookschrift ("bronvermelding: Foodblog"), dit kookschrift ("bronvermelding: Uitdekeukenvanarden", ook in de titel vermeld) en dit kookschrift ("bronvermelding: bron onbekend"). Nergens met links, uiteraard, want links kunnen niet bij AH. Dat trekt tenslotte bezoekers weg van de site en, erger nog, met maakt ze duidelijk dat AH pronkt met andermans veren.

Overigens is AH natuurlijk onverkort verantwoordelijk voor de inhoud van zijn site, ook voor de gedeelten die drijven op deze zogenaamde User Generated Content. Het zou toch eigenlijk wel onnoemelijk grappig zijn als AH gewoon op een dag eens in één keer een stapel van een paar honderd, misschien wel een paar duizend, rekeningen overhandigd kreeg van rechthebbenden van wie de rechten (zoals bijvoorbeeld verwoord in onderstaande auteursrechtelijke bepalingen, waarbij ik nadrukkelijk opmerk dat de site van AH zeer beslist een commerciële site is) op dezelfde manier geschonden zijn en die dus slachtoffer zijn van je reinste diefstal.

Misschien moet ik iets dergelijks in het nieuwe jaar eens gaan organiseren. Tenslotte staan mijn eigen recepten er ook tussen.

Update: Natuurlijk krijg je ook meteen het fenomeen van de dief die bestolen wordt. Op smulweb, onderhand al net zo'n mega-doorgeefluik voor gejatte receptuur, vind ik bijvoorbeeld dit recept met zijn opmerkelijke bronvermelding.

13 Comments:

  • At 30 december 2010 17:38, Anonymous Robin said…

    Voor zover ik weet bestaat er geen copyright op recepten. Dus leuk bedacht, maar helaas.

    Dat betekent dat mensen ieder recept mogen "jatten" wat ze willen, zonder toestemming en juist daarom zou het zo'n kleine moeite zijn om de bron wel netjes te vermelden. Zeker als je 't keihard gecopypaste hebt.

    Maar ach ja, de werkelijkheid is anders. Op foto's zit wel copyright en daar "doe je ook niks an" als ze die jatten.

     
  • At 30 december 2010 17:49, Blogger PaulO said…

    Moeilijk, moeilijk. Ik hou een MS Word document bij met recepten. In de hoop dat later mijn zoon dit (ook) zal gebruiken wanneer hij op kamers gaat en nog mogelijk daarna. Zijn het allemaal MIJN recepten? Ja, nee, misschien ja ... Ik geloof dat er ook een recept bij staat van jouw Blog (maar was het jouw recept?). Ik heb het een paar keer uitgevoerd, veranderde wat aan de hoeveelheden, deed er een restantje van iets wat toch eens uit de koelkast moest erbij .. naar eigen mening een verbetering en zo dus ingetypt. Is het nu mijn recept? Kweenie. Maar het geeft die jongen een kans om later weer eens die maaltijd te maken en weer even de "smaak van vroeger, thuis" te ervaren....

     
  • At 30 december 2010 18:01, Blogger MrOoijer said…

    Heb even gekeken: van mij staan er al tiental recepten met bronvermelding op (toch handig zo'n uniek pseudoniem). Vrijwel altijd 100% copy-paste, zelfs met opmerkingen erbij die buiten de context van mijn site "op dirk" slaan.

    Maar ik ga mij er niet meer druk over maken. Van een site van mij is de hele content in nauwelijks aangepaste vorm in wikipedia terecht gekomen - een kleine 20 pagina's A4 (schat ik) die ik geschreven had na heel veel weken research.

    Foto's van mij zullen ook wel gejat zijn, maar dat heb ik nog nooit gezien. Gelukkig.

     
  • At 30 december 2010 21:24, Blogger hannie said…

    @Robin: geen copyright op recepten? Ik zou niet weten waarom niet. Als je een recept zelf bedacht hebt is dat toch je intellectuele eigendom net als een gedicht of een muziekstuk? Dat wil niet zeggen dat je geen recept van een ander mag koken, maar wel dat je een recept van een ander niet mag publiceren onder je eigen naam. Dat is gewoon plagiaat.

     
  • At 30 december 2010 21:58, Blogger Gerrit Jan Groothedde said…

    Robin, dat heb je dus echt mis. Een eigendomsrecht op recepten zal inderdaad moeilijk hard te maken zijn, maar er berust wel degelijk auteursrecht op de teksten waarin ze zijn vastgelegd.

    Reden dat je er "niks an doet" is dat het sop vaak de kool niet waard is. Maar in gevallen als deze, met een bedrijf dat zich zorgen moet maken over reputatieschade, moet er iets ludieks te bedenken zijn.

     
  • At 30 december 2010 23:50, Anonymous Willem Joosten said…

    Recepten zijn een beetje een geval apart. Een recept als in de bepaalde combinatie van ingredienten daar kun je rechten op hebben. Maar dit is slechts in enkele gevallen zo.

    Op de tekst van een recept heb je sneller auteursrecht. Máár lang niet altijd! In het wetboek staat namelijk dat alleen teksten met een persoonlijk karakter (niet letterlijke tekst) vallen onder het auteursrecht. Een tekst met een 'puur' technisch karakter is niet beschermd. Veel recepten zijn niet meer dan een opsomming van handelingen en missen dus een persoonlijk karakter en dus bescherming.

    Moet nog ergens wat linkjes hebben naar gerechtelijke uitspraken op dit gebied maar kan ze zo 1 2 3 niet vinden.

    Verder zijn de AH en andere dubieuze profiteurs van dit kopieergeweld in beginsel ook niet aansprakelijk wanneer er (wel) sprake is van inbreuk op auteursrechten. Zolang zij zich niet bemoeien met de inhoud ziet de wet hen als provider. Pas wanneer zij op de hoogte zijn van de inbreuk, die inbreuk overduidelijk is èn ze alsnog verzuimen maatregelen te nemen kun je ze aansprakelijk stellen.

    Heb de AH eens gebeld over wat recepten van mij die op hun site staan. De reactie was dat ze niet aansprakelijk zijn. Reactie van Smulweb was iets beter 'we zullen de persoon verzoeken deze recepten te verwijderen'.

    Verder ben ik niet gegaan maar als we dit met meer personen kunnen aanpakken ben ik van de partij.

     
  • At 31 december 2010 00:24, Anonymous Robin said…

    Ja, je doet er niks an. Je kunt klagen en weet je wat ze dan doen? Dan halen ze het weg. Opgelost, klaar.

    Hier, voorbeeldje vandaag (foto):
    http://www.levensmiddelenkrant.nl/3830/hollandse-garnaal-van-gijs-uit-de-schappen
    (origineel: http://www.flickr.com/photos/fotoosvanrobin/3714367690/)

    Denk je dat de levensmiddelenkrant zich druk maakt om imagoschade? Blijkbaar niet, anders zouden ze geen foto's jatten. Heb ze wel gemaild, even kijken hoe lang het duurt voor het weg is. Toch al oud nieuws, so who cares?

    En ik vergis me niet, er zit geen copyright op recepten. Wat Willem Joosten ook al zegt dus...

     
  • At 31 december 2010 00:45, Anonymous Willem Joosten said…

    @Robin voor foto's ligt het wat anders. Deze hebben bijna per definitie een persoonlijk karakter (keikjes van de eifeltoren daargelaten misschien) Daarnaast gaat het hier om rechtstreeks gebruik. Ik zou ze dus gewoon een factuur sturen (foto bond heeft standaard tarieven) Betalen ze niet dagvaarding. En als ze dan nog niet betalen naar de rechter.

    Klinkt kostbaar maar dagvaarding en stap naar de kantonrechter kun je zonder advocaat doen. Enige reden dat ik het (nog) niet gedaan heb is de extra stap: AH als provider en hobby persoon die direct inbreuk maakt.

     
  • At 31 december 2010 01:09, Anonymous Robin said…

    Ja, ik weet dat het met foto's makkelijker ligt, maar in de praktijk valt het nog niet mee je recht te halen. Ik begin er dus meestal niet aan. Wat zeg ik, nooit.

    Maar euh, als iemand op no cure no pay basis voor me factuurtjes wil sturen hou ik me warm aanbevolen. ;-)

    Punt was eigenlijk gewoon: je doet er niet veel aan. Beste wat je meestal bereikt is dat ze het weghalen.

     
  • At 31 december 2010 01:21, Blogger hannie said…

    Een interessante uitspraak:

    http://www.ivir.nl/publicaties/hugenholtz/noot-bonbons.html

     
  • At 2 januari 2011 15:13, Anonymous Marsepein said…

    Lastig... Wanneer heb je een recept bedacht? Jij kan toch ook niet zeggen dat je oliebollenrecept van laatst van jou is? En moet er dan een bronvermelding bij? Ik vind van niet. Er zijn van die recepten bij, die algemeen goed zijn geworden. Maar als er echt een boek of website is geraadpleegd, moet de bron er natuurlijk altijd bij.

     
  • At 3 januari 2011 20:36, Blogger hannie said…

    Ik denk ook niet dat iemand het auteursrecht op het koken van aardappelen kan bezitten. In de uitspraak die ik eerder noemde vond de rechter in kort geding de combinatie van smaak en vormgeving van de bonbons wel tot een auteursrecht leiden. In het commentaar is Hugenholz het daar niet mee eens, die ziet alleen mogelijkheden in het octrooirecht. Misschien zit de crux ook niet in het recept, maar in het letterlijk overnemen van teksten (en dan doet het er niet toe of het een recept is of iets anders). Dat mag niet zonder toestemming.

     
  • At 11 januari 2011 23:31, Blogger Klary Koopmans said…

    zie ook hier
    http://weblogs.nrc.nl/thuiskok/2009/12/04/pas-op-voor-witte-bonen/
    voor een leuke discussie over het 'lenen' van foto's. (naar beneden scrollen, vanaf reactie 20) Drie keer raden of ik iets van de nrc redactie vernomen heb..
    Zelfs als het gaat om aangepaste recepten vind ik het overigens netjes (en interessant) om je inspiratiebron te vermelden, en er dan ook bij te zetten wat je veranderd hebt en waarom. Dat laat het organische karakter van recepten zien.
    Robin, hoe vind jij eigenlijk die fotos van jou die ergens anders gebruikt worden? Ik vind ze af en toe bij groot toeval, wat me doet vermoeden dat het veel vaker voorkomt dan ik weet.

     

Een reactie plaatsen

Links to this post:

Een link maken

<< Home