Eetschrijven

Vrijblijvende gedachtenspinsels van een culinair journalist.

03 november 2010

Pleonasme?

Ik vermoed dat Nederland het enige land is waar je grote kans loopt margarine in de handen gestopt te krijgen als je naar boter vraagt. Dat heeft Unilever van ons land goed voor elkaar. En dan ook nog het verhaal de wereld in weten te krijgen dat boter (echte dus) ongezond is.

Om te voorkomen dat ze vetjes te eten krijgen die ze vies vinden, hebben veel Nederlanders hun toevlucht genomen tot het woord "roomboter", waarmee ze het echte spul onderscheiden van de surrogaatsmeersels. Dat woord wordt wel een beetje gezien als de schande van Nederland, want natuurlijk kun je je niet voorstellen dat in onze buurtalen zou worden gesproken van cream butter, Rahmbutter of beurre à la crème. En natuurlijk spreken wij liefhebbers van het betere eten liever ook niet van "roomboter" omdat we weten dat het een pleonasme is: alle boter is roomboter, want wat geen roomboter is is ook geen boter. Zo staat het zelfs in de Wikipedia.

Maar dat is allemaal onterecht, want roomboter is geen pleonasme--ook al is op dit moment de boter die we kopen in de praktijk allemaal roomboter. Maar kaasmakers weten dat het anders zit. Dat je van volle melk roomboter kunt maken, maar dat je van wei--een restproduct dat bij het kaasmaken overblijft nadat de wrongel, de belangrijkste grondstof voor kaas, is gewonnen--ook nog boter kunt maken. Ook wei bevat namelijk nog vet dat na verloop van tijd boven komt drijven. Dat vet kan eraf worden geschept en daarvan kan de zgn. weiboter worden gekarnd. Die boter heeft overigens een veel mindere smaak dan roomboter en wordt ook sneller ranzig. In vroeger tijden at het boerengezin deze boter dan ook meestal zelf op, tenzij ze in de stad werd verkocht aan wat de "smalle burgerij" werd genoemd. Het restproduct, de ontvette wei, werd aan het vee gevoerd.

Overigens is er heden ten dage ook nogal wat verschil tussen de ene en de andere roomboter. Het zou zelfs nog een stuk erger zijn dan ik in mijn stukje van begin vorig jaar meldde: veel industriële boter zou zelfs compleet uit elkaar gehaald en op het gewenste moment weer in elkaar gezet worden. Gevolg zou zijn dat er in deze boter melkpoeder aanwezig is, dat bij verhitting, hoe voorzichtig ook, steevast verbrandt. Mocht u zich dus nog afvragen hoe het toch komt dat dit in uw koekenpan altijd gebeurt, dan is dit vermoedelijk de oplossing van dat raadsel. Ik heb dit verhaal nog niet helemaal ondersteboven gekeerd, maar zodra ik meer weet, hoort u ook dat van me. Haal intussen maar eens lekker uw boter bij de boerderij en geniet van het verschil. En noem hem gerust roomboter, want dat is het dus.

4 Comments:

  • At 3 november 2010 om 15:35, Blogger Christel said…

    Pas nog een gesprek met mijn collega over het bewaren van kaas en boter. Voor de beste smaak niet in de koelkast maar 'ouderwets' onder de stolp en in botervloot. http://bit.ly/brWgDg

     
  • At 3 november 2010 om 16:37, Blogger rayalichan said…

    Ons wordt ook voortdurend angst aangejaagd dat boter slecht voor ons is! Nee, dan de plantaardige margarines, wat daar al niet mee is gerotzooid. Er zouden vast weer vele werklozen bijkomen als de Unilevers van deze wereld geen margarines en ebge bakboters met toevoegsels, E-nummers etc. zouden produceren.
    Het is met enige schaamte dat ik beken als klein kind enorm te hebben genoten van BlueBand-in-een-vingerhoedje (letterlijk). Was beslist een reactie op de roomboter die thuis gebruikt werd, maar wel altijd ijskoud en dus homperig. Ik gruw nog als ik denk aan mijn lunchpakketje van witte boterhammen met een plak roomboter en aardbeienjam...

     
  • At 3 november 2010 om 22:36, Blogger hannie said…

    Lekkere boererijboter kopen wij nogal eens bij Loeigoeie zuivel in Eenigenburg. Hoe het gemaakt wordt zie je hier: http://www.loeigoeiezuivel.nl/internet%20pagina%27s%20index/link%20hoe%20word%20karnemelk%20gemaakt.htm
    De bijbehorende karnemelk is ook echt heerlijk. Maar ja, je moet wel toevallig in het Noorden van Noord-Holland zijn.

     
  • At 8 maart 2011 om 12:40, Anonymous jonneke said…

    @hannie,
    op de boerenmarkt is ook goeie boter te koop, en er zijn gelukkig flink wat boerenmarkten.
    en verder is er in noord-holland de boter van http://lindenhoff.nl/

     

Een reactie posten

Links to this post:

Een link maken

<< Home