Eetschrijven

Vrijblijvende gedachtenspinsels van een culinair journalist.

14 december 2009

Gezond ondanks ons dieet?

De eerste vraag die ik me tijdens het doorbladeren van "Oerdis" van Liesbeth Smits en Henk Huizing stelde was of ik hier nu een boek over eten, geschiedenis, biologie, gezondheid, antropologie of archeologie aan het lezen was.
Er waren tijden waarin die vraag niet relevant was. De wetenschap was toen nog niet zo gecompartimenteerd als nu. Dat heeft ongetwijfeld zo zijn voordelen. Juist omdat dit boek zich eigenlijk met alle bovengenoemde aspecten bezighoudt, biedt het een verfrissende kijk op voeding en gezondheid.

"Oerdis" wil één specifiek punt maken: als de gemiddelde mens tegenwoordig in betrekkelijke gezondheid een betrekkelijk gezegende leeftijd bereikt, is dat mogelijk wel ondanks en niet dankzij onze huidige eetgewoonten. Hygiëne, gezondheidszorg en een extreem veilige omgeving (althans in vergelijking met die van de mens in de steentijd) zijn even zovele factoren die bevorderlijk zijn voor een lang leven. Echter, de wijze waarop we tegenwoordig eten wijkt radicaal af van de eetpatronen die tot twee millennia terug gangbaar waren geweest--en die tot dan toe al zo lang gangbaar waren, dat onze complete genetische code erop is afgestemd.

Deze stelling wordt beargumenteerd met een op zichzelf heel boeiende reis langs het leven van de Nederlander door de tijden heen, met aandacht voor de momenten waarop zijn eetpatroon in betrekkelijk korte tijd drastisch veranderde: toen hij van jager-verzamelaar boer werd, toen de Romeinen nieuwe elementen in het eetpatroon introduceerden (en tevens zorgden voor hygiëne, medische beginselen en wijdverbreide loodvergiftiging), toen de middeleeuwers met hun bizarre opvattingen over voedsel en gezondheid trendbepalend werden. Je leest hoe wetenschappers door de analyse van fossiele poep uit oude beerputten ontdekten wat onze voorouders aten en wat voor parasieten ze hadden. Soms is dat wat onsmakelijk, soms vermakelijk maar in elk geval altijd onderhoudend.

Langs vele kronkelwegen trekken de auteurs de conclusie dat wij momenteel te veel verzadigde vetten en te veel koolhydraten eten om optimaal gezond te blijven. Met die koolhydraten worden niet alleen de geraffineerde suikers bedoeld waarvan algemeen bekend is dat we er matiger mee zouden moeten omspringen, maar ook de volkorenproducten waarvan het Voedingscentrum beweert dat we er voldoende van moeten eten. Dat trekt "Oerdis" openlijk in twijfel.

Halverwege komt "Oerdis" tot zaken: de rest van het boek is gevuld met dagmenu's (van diëtiste Karine Hoenderdos) die ons dichter bij het dieet van onze voorvaderen moeten brengen en met recepten (van Eric van Veluwen). Dat eerste moet vooral niet te letterlijk worden opgevat: Unk en Wunk gebruikten bij hun ontbijt beslist geen smoothie van 1 kiwi, 100 gram aardbeien en 1 perzik, vergezeld van een roerei van 2 eieren met 50 g gerookte zalmsnippers en bieslook, laat staan dat ze bij het eerste voedsel van de dag thee of koffie dronken. Aten de jagers-verzamelaars tussendoortjes? Vermoedelijk wel: ze zullen van het onderweg vergaarde regelmatig geproefd hebben. Hebben wij tussendoortjes nodig? Algemeen wordt gevonden van niet. Desondanks voorzien alle dagmenu's in tussendoortjes die zowel 's morgens, 's middags als 's avonds laat worden genuttigd. Misschien hoort het erbij om gezond te blijven; ik betwijfel het.

Dat laatste is vermoedelijk de belangrijkste verdienste van "Oerdis": het brengt je aan het twijfelen en leert je voornamelijk dat een heel andere kijk op gezonde voeding ook zijn eigen logica kent, iets wat in elk geval op onderhoudende wijze gebracht wordt. Omdat de recepten ook nog eens smakelijk ogen, staat het niet tegen er ook in de praktijk eens mee aan de slag te gaan.

Bestellen bij bol.com (Eetschrijven ontvangt een kleine commissie):


Oerdis, ons menu was vroeger zo gek nog niet
Liesbeth Smits en Henk Huizing
Uitgeverij KunstMag
59 blz.
Adviesprijs 9,95
ISBN 978-90-75979-26-8

Labels:

4 Comments:

  • At 14 december 2009 om 15:43, Blogger PaulO said…

    Jemig, digitale smulpaap, ik wou dat ik met pensioen was EN dat ik er het geld voor had. Er is nog zoveel boekwerk dat ik zou willen kopen & lezen. Verevelend om te moeten snoeien in m'n aankoopbeleid, terwijl de stapel te lezen boeken naast het nachtkastje niet kleiner wordt ...

     
  • At 15 december 2009 om 23:11, Anonymous Anoniem said…

    GJ

    Tja, klinkt best interessant, maar voor kookboeken ben ik toch vooral op zoek naar gewoon mooie, verrassende recepten en bereidingswijzen....en een plukje achtergrond-informatie zonder "missie" van welke aard dan ook.....
    En of ik daaruit nou een recept met vlees, met vis of vegetarisch kies, en met veel of weinig koolhydraten, dat hangt van mijn bui en trek en zin-in af, maar dat maak ik zelf wel uit, ongeacht of het nou de verondersteld "natuurlijke" eetwijze was van verre voorouders, of zogenaamd "gezond" of weet-ik-wat...
    Dus deze sla ik toch maar liever over.......

    Dank voor je uitgebreide review,
    sanne

     
  • At 16 december 2009 om 12:17, Anonymous ulrik said…

    Vermoeiend dat gekoketeer met dat zogenaamde gezonde oermens dieet. Die gezonde oermensen haalden de 30 niet. Als we maar overstappen op zo'n oerdieet dan worden we gezonder, ik geloof er niks van.

     
  • At 16 december 2009 om 21:11, Anonymous MetaBool said…

    Bedoel je de totale gemiddelde levensverwachting of die na het eerste levensjaar, Ulrik? Dat is namelijk een wereld van verschil, tot 100 jaar geleden. Daarbij kunnen we aantekenen dat gezondheid iets heel anders is dan oud worden.

     

Een reactie plaatsen

Links to this post:

Een link maken

<< Home