Eetschrijven

Vrijblijvende gedachtenspinsels van een culinair journalist.

22 juni 2009

Ons kookboekje (1970)

Vaste lezers weten al wel dat ik dol ben op oude kookboeken. Uiteraard weet mijn geliefde G. dat ook, dus toen zij afgelopen zaterdag op een rommelmarkt aan het struinen was geweest, kwam zij thuis met een kwartet juweeltjes. Het mooiste vind ik dat wat hiernaast afgebeeld staat: Ons Kookboekje van E.J. Wilzen-Bruins, H.J. Ybes en J.J. Wagemans, oorspronkelijk uit 1946, in de negende druk van 1970.

1970 is helemaal niet zo lang geleden, zou je denken. Zo had bijvoorbeeld iedereen in die tijd al wel zo ongeveer een koelkast, wat in 1960 beslist nog niet het geval was. Je zou het aan dit werkje niet zeggen.

"IJsblokjes uit de koelkast

Om bederf van levensmiddelen te voorkomen en ten einde bederfelijke levensmiddelen zoals melk, vlees en etensresten (sic!), goed te bewaren, heeft men aan een koelkast een heerlijk bezit. De levensmiddelen blijven in een koelkast beter bewaard dan in de kelder of de kelderkast.
Vele koelkasten hebben daarbij nog een ander voordeel, namelijk de mogelijkheid om ijsblokjes te maken. Die ijsblokjes zijn vooral in de zomer een uitkomst om dranken en spijzen lekker koel op te dienen.
IJsblokjes kun je laten smelten in glazen water, limonade of vruchtesap, of in een vruchtendrank. Bowl, gekoeld met ijsblokjes, is op een warme zomeravond een heerlijke traktatie.
Nieuwe haring die men op ijsblokjes heeft gelegd, en vruchtenslaatjes die men een tijd in een kom met ijsblokjes heeft laten koelen, zijn ware delicatessen.
Zo zie je, dat je op velerlei wijze kunt profiteren van een koelkast".

Ja, ijsblokjes waren veelzijdig, daar stond men nog van te kijken. Ook geheel nieuw (volgens de dames) was in 1970 de diepvriezer:

"Diepvriezen is een inmaakmethode die in de laatste jaren meer en meer wordt toegepast. Vooral in de gezinnen die over een groententuin beschikken en die nog zelf slachten".

Ja, het verleden ontmoet hier de toekomst. En we wisten van wanten:

"Alle levensmiddelen die men gebruikt, komen voor diepvriezen in aanmerking, dus groenten, fruit, vlees, gevogelte, eieren en ook klaargemaakte produkten zoals b.v. soep, gebak, volledige maaltijden".

Hup, mik het er allemaal maar in. Een waarschuwing die we anno 2009 niet meer zo makkelijk zullen tegenkomen:

"Gevogelte moet 4 à 12 uur na het slachten ingevroren worden. Laat de dieren na het slachten goed uitbloeden. Pluk ze, ontdoe ze van de ingewanden. Bewaar de organen. Spoel de buikholte goed schoon".

Of er ook nog recepten in staan? Jazeker wel! Wat denkt u van "Pap met ei"? Ingrediënten: ca. 2 dl pap, 1/2 ei of 1 dooier, 1/2 lepel suiker. Smullen, nietwaar? Let wel, dit is één van de recepten voor zieken. Ik werd ooit eens als tiener in Oostenrijk op vakantie flink ziek (dat zal ook zo omstreeks 1970 zijn geweest), en daar zette men toen fluks een dampende schaal Leberknödel op mijn nachtkastje. Dáár zou ik van opknappen. Ik bedoel maar.

Voor de gezonden zijn bijvoorbeeld dranken en ijs. De eerste zes recepten in die categorie zijn voor Kwast (1 glas), Bessesap (1 glas) Warm bessesap (ca. 8 glazen), Vruchtenmelk, Yoghurt met limonade (1 glas) en Vruchtenbowl (ca. 8 glazen). Als ik het zo eens lees, was dat laatste echt het summum in die tijd. Volgens het boekje moest er trouwens Victoria-water bij.

Tot slot nog even een weetje:

"Grote aardappelen en minder mooie soorten kunnen heel goed in de stamppot verwerkt worden. Bevroren aardappelen die zoet smaken, kunnen we gebruiken bij het koken van stamppot, hutspot of hete bliksem. De zoete smaak komt dan niet zo sterk uit".

Allemaal nog maar 39 jaar geleden. Is dat genieten of niet?

4 Comments:

  • At 22 juni 2009 om 20:24, Anonymous paulusfranciscus said…

    Ik denk niet dat het boekje een accuraat beeld geeft van 1970. Eerder zal er tussen 1946 en 1970 geen enkele aanpassing hebben plaatsgevonden, en is er gewoon blindelings de ene druk na de andere gevolgd.

    Leuk om te merken dat het slordig uitgeven van kookboekjes toen ook al gewoon was.....

     
  • At 23 juni 2009 om 00:42, Anonymous Anoniem said…

    ^ Ben benieuwd dan, Paulusfranciscus, waarom jij denkt dat het geen accuraat voorbeeld geeft ????

    Heb je wat voorbeelden/verwijzingen om je mening te staven of "denk" je dit alleen maar?

    Groetjes,
    Sanne

     
  • At 24 juni 2009 om 12:49, Blogger Lizet Kruyff said…

    Er zijn kookboeken uit 1970 die al veel 'moderner' zijn, dus ik ben het met paulusfranciscus eens. Wat mij wel benieuwd: wie zijn de schrijfsters, is het een kookboek van een kookschool of huishoudschool? En waar is het uitgegeven? Het klinkt meer naar provincie dan naar grote (Rand)stad.

     
  • At 29 juni 2009 om 13:53, Anonymous paulusfranciscus said…

    @anoniem: lees het voorbeeld van de diepvriezer. De diepvriezer was in 1970 zeker niet zo gemeengoed als nu, maar zo'n bijzonderheid als hier beschreven wordt was het zeker ook niet.

    Ook voor het verhaal van het vogels slachten geldt dat, zij het in omgekeerde volgorde. Waar je in 1946 of kort daarna nog struikelde over poeliers waar wild en gevogelte nog""vuil" kon worden gekocht, of gezinnen die nog zelf slachtten, kon je daar in 1970 al nauwelijks meer van spreken.

    Beetje warenkennis en historisch inzicht en je had dit zelf ook kunnen begrijpen. Maar da's kennelijk wat veel gevraagd.

     

Een reactie posten

Links to this post:

Een link maken

<< Home