Eetschrijven

Vrijblijvende gedachtenspinsels van een culinair journalist.

29 januari 2009

Waarom dun niet dik is

Ik heb het hier al tot vervelens toe gezegd en ik blijf het zeggen: over de mechanismen die bepalen of iemand dik of dun is, is nog weinig bekend--in elk geval veel te weinig voor de stellige beweringen waarmee we voortdurend bestookt worden, en die na enige tijd steeds blijken weer door nieuwe inzichten te zijn ingehaald.

Gisteren keek ik naar een uitzending van het voortreffelijke BBC-programma Horizon, die al twee dagen op mijn harde schijf stond en die de intrigerende titel had "Why are thin people not fat?". Centraal in het programma stond een groep slanke tot bijna magere personen die naar eigen zeggen "konden eten wat ze wilden zonder aan te komen" en die gedurende vier weken een dieet volgde met tweemaal het aantal calorieën dat ze volgens de huidige inzichten nodig hebben, terwijl tegelijkertijd hun bewegingspatroon sterk werd beperkt.

Ja, daarvan kwamen ze wel degelijk aan, meerdere kilo's zelfs. Toch waren er interessante zaken op te tekenen, zoals het feit dat niet bij iedereen het lichaamsgewicht toenam in de vorm van vetweefsel, dat meer dan één proefpersoon het niet eens voor elkaar kreeg zoveel te eten zonder onpasselijk te worden en dat ze--natuurlijk niet zo verwonderlijk--na afloop van de proef in recordtijd weer hun oorspronkelijke afgetrainde gestalte terug hadden.

Nog boeiender waren de wetenschappelijke verhandelingen waarmee de uitzending gelardeerd was. Zo kwam een voedingswetenschapper voorrekenen dat bij een persoon die tussen zijn 20e en zijn 40e jaar 10 tot 20 kilo zwaarder werd, dit te vertalen viel naar een overschot aan calorieën van slechts 7 tot 15 kcal per dag--zeg maar één tot twee frietjes. Aangezien geen normaal mens met een dergelijke precisie precies het juiste aantal calorieën naar binnen krijgt, moeten er wel automatische mechanismen van het lichaam aan het werk zijn, zo werd gesteld. En daar is natuurlijk eigenlijk geen speld tussen te krijgen. Het lichaam weet als het ware wat het wil wegen en past daaraan zijn mechanismen aan.

Een andere wetenschapper had de theorie dat aanleg voor zwaarlijvigheid genetisch bepaald is. Aangezien overvloed aan voedsel een typisch westers en heel recent verschijnsel is en er in de geschiedenis van de mens er veel tijden zijn geweest dat er voedselschaarste was zodat een grote vetreserve een voordeel was, zijn mensen met aanleg voor zwaarlijvigheid momenteel veruit in de meerderheid. Klinkt ook al bijzonder logisch.

De huidige stand van de wetenschap waar het de studie van vetweefsel aangaat, was ook al heel boeiend. Zo zou elke vetcel in ons lichaam een vetreserve opnemen tot hij geheel verzadigd is, op welk punt de betreffende cel met het blote oog zichtbaar is. Kan er in de bestaande cellen niets meer bij, dan geven de hersenen opdracht nieuwe vetcellen aan te maken. Die cellen raken we vervolgens niet meer kwijt, zodat we een blijvende extra opslagcapaciteit hebben voor vet. Wie echt dik wordt, wordt makkelijk ook nóg dikker.

Tot slot werd er zelfs nog een epidemioloog opgevoerd die uit kwantitatieve studies meende te kunnen opmaken dat zwaarlijvigheid ten dele veroorzaakt zou kunnen worden door besmetting met een (vrij veel voorkomend) virus. Ik moet toegeven dat mij dit vergezocht voorkomt--maar aan de andere kant heeft Horizon een uitstekende reputatie.

Hoe dan ook wierp de uitzending weer een heel nieuw licht op deze problematiek. Ik vraag me af wie van de bekende autoriteiten op het gebied van zwaarlijvigheid in Nederland hebben gekeken en wat ze er voor conclusies aan verbinden.

Helaas is de uitzending nergens online te bekijken. De BBC heeft weliswaar een equivalent van ons eigen uitzendinggemist.nl, maar die is alleen te bekijken als er wordt gesurft met een Brits IP-nummer. Nee, een echte Europese Unie zijn we nog lang niet...

Update 16/12/2013: inmiddels integraal te zien op de JijBuis (dank Danielle Teclegiorgis!).

4 Comments:

Een reactie plaatsen

Links to this post:

Een link maken

<< Home