Eetschrijven

Vrijblijvende gedachtenspinsels van een culinair journalist.

08 januari 2008

Afval (2): Prof. Katan

Martijn Katan heeft wekelijks een column over eten en gezondheid in de Volkskrant. Zijn eerste van dit jaar gaat--hoe kan het ook anders--over te dik zijn. Professor Katan is namelijk tijdens de feestdagen aangekomen. Twee kilo wel. Nu bedraagt zijn BMI 25 en heeft hij een begin van overgewicht.

Inhakend op de actualiteit vertelt hij dat overgewicht helemaal niet gezond is. Dat onderbouwt hij overigens uitstekend: de puur statistische constatering dat te magere mannelijke 55-plussers eerder sterven dan iets te dikke, was natuurlijk ook te zot om los te lopen. Die was van dezelfde orde als de ontdekking dat de slaapkamer de gevaarlijkste plaats in huis is: de meeste mensen overlijden immers dáár.

Dikke mensen, vertelt de professor, hebben een grotere kans op versleten knieën en op diabetes die ogen, benen en nieren aantast en ook op impotentie, onvruchtbaarheid en galstenen. Het gevaar van overgewicht, zegt hij, is niet dat je eraan doodgaat, maar dat het je leven vergalt. En zijn conclusie luidt: die twee kilo moet er dus weer af.

Ik ga een heel stuk mee met de professor, maar plaats toch een paar kanttekeningen.

Ik had het al eerder dit jaar over Sonja Bakker, die in een paar dagen niet krampachtig op de lijn letten (hoewel ze water dronk als de anderen zich wijn lieten schenken) liefst vier kilo was aangekomen. Mag ik eerlijk zeggen dat dat me in elk geval bepaald niet gezond lijkt? Een lichaam dat zó extreem reageert op een tijdelijke verandering in voeding, is structureel verkeerd gemanaged, die conclusie durf ik rustig voor mijn rekening te nemen.

Sonja Bakker eet, als ze in Bourgondië is, cruesli uit een pak van Quaker voor haar ontbijt en klaagt dat het geen muesli is, want dat bevat minder suiker. Ze maakt zo te zien bij elke hap die ze tot zich neemt allerlei gedetailleerde berekeningen. Ze lijkt in elk geval niet in staat onbekommerd te genieten van een goede maaltijd, zorgzaam bereid met lokale ingrediënten van uitstekende kwaliteit, grotendeels niet afkomstig uit pakjes en zakjes uit fabrieken die thuis precies zo in de schappen staan. Een dergelijke instelling vergalt volgens veler maatstaven wel degelijk ook je leven. Het doet, enigszins gechargeerd, denken aan de man die te horen kreeg dat hij 115 kon worden als hij uitsluitend uitwerpselen at. Die was verstandig: hij vroeg zich waarom je op die manier in vredesnaam 115 zou willen worden.

Wat professor Katan betreft: waar maakt hij zich druk om? Hij heeft die twee kilo eraan gegeten in tien dagen die bepaald niet kenmerkend waren voor zijn normale voedingspatroon. Als hij dat weer oppikt (zoals hij ongetwijfeld heeft gedaan) en als zijn lichaam verder gezond is en evenwichtig functioneert, hoeft hij zich helemaal niet tot doel te stellen die twee kilo weer kwijt te raken. Dat gaat dan helemaal vanzelf.

Het is namelijk met de calorieënhuishouding van een lichaam net zoals met het brandstofverbruik van een auto: gelijkmatigheid is het efficiëntst, en elke paniekerige verandering doet de meter uitslaan als een gek. Die panische angst voor de extra kilo's doet vermoedelijk meer kwaad dan wat dan ook. Dat is mijn persoonlijke overtuiging. Ondanks dat mijn eigen BMI--daar maak ik helemaal geen geheim van--structureel hoger is dan bovengenoemde kerstwaarde van de professor.

2 Comments:

  • At 8 januari 2008 om 21:29, Blogger Mark said…

    Er is een onderzoek geweest, naar de obesitas van de USA en Frankrijk. Wat bleek: ondanks de structureel hogere inname van vetten en alcohol, zijn de Fransen over het algemeen minder dik dan de Amerikanen.

    De oorzaak hiervan is gelegen in de hoeveelheid goedkope/snelle calorieen. Een Twinky bijvoorbeeld kost geen snars, maar bevat 150 KCalorieen. Verder wordt in Amerika vaak snel gegeten. Lunch van 15 minuten bij de Mickey D, en onbijten in de auto. Avondeten wordt even in de magnetron opgewarmd.

    De Fransen echter eten veel uitgebreider, en met name langer! Ze doen over een lunch 1,5 uur, en eten in die anderhalf uur net zoveel als de Amerikaan, echter eten veel langzamer en kauwen meer. Hierdoor krijgen de hersenen het signaal dat er voldoende voedsel binnen is, en tegelijkertijd wordt er energie verbruikt het praten, jolijt en ontspanning.

    Resultaat: meer vet, maar minder dik!

     
  • At 10 januari 2008 om 19:36, Anonymous Marleen said…

    Helemaal eens met je bevinding dat een lichaam niet zo sterk zou moeten reageren op een weekend bourgondisch genieten!

    Ik heb de SB boeken wel eens ingekeken (heb ze zelf niet nodig overigens, althans vinden ik en mij BMI).. In culinair opzicht is het alles behalve verantwoord. En hoe kun je mensen voorhouden van dat ze van eten moeten genieten als ze bij elke hap moet nadenken, rekenen en analyseren?

    Ik ben het eens met Mark. Rustig en uitgebreid (natuurlijk ook wel met mate) eten wat je wilt lijkt me beter. Bovendien beweeg je bij het bezoeken van markt, scharrelslager, speciaalzaak en toko al veer meer dan door de rekken van de super! het kant en klare lijstje van deze mevrouw af te werken.

    O ja, heb vandaag je tiramisu gemaakt. Wordt morgen verorberd door 7 dames van het goede leven. Ik zal je de bevindingen laten weten ;-)

     

Een reactie plaatsen

Links to this post:

Een link maken

<< Home