Eetschrijven wordt bezocht door mensen die bewust met eten omgaan. Vaak uit zich dat in de zorg om gezondheid. In de zoekwoorden waarop mijn blog wordt gevonden, komt het woord "gezond" vaak voor. Dezer dagen zag ik een aantal malen de zoekterm "gezond Valentijnsdiner" (als dat geen liefde is!) en zelfs had iemand "Unilever vermindering ongezonde ingrediënten" ingetikt (ook een wens van mij).
Albert Heijn wil dezer dagen dat wij in zijn winkel klavertjes plukken. Ik ben daartegen al eerder
van leer getrokken: een systeem dat ons op de mouw wil spelden dat een blik knakworst gezonder is dan een komkommer, daar deugt natuurlijk niets van. U hebt die klavertjes gelukkig helemaal niet nodig. U kunt etiketten lezen, en daar is misschien wel méér uit te halen dan u denkt. Een beknopte inleiding aan de hand van zo'n vieruurtjessoepje van AH, waarvan er meer dan één bij de grootgrutter in de klavertjeskrant staat:
Eerste belangrijke wetenschap: de ingrediënten staan verplicht vermeld in aflopende volgorde: wat er het meest in zit, staat vooraan. Een kop van deze soep bestaat, niet verwonderlijk, in de eerste plaats uit water, en wel minstens 40%: de soep bevat immers 40% tomaat, en het water staat vóór de tomaat. Dat betekent meteen dat de overige ingrediënten samen maximaal 20% van de inhoud van de klaargemaakte soep uitmaken.
Als derde en vierde in de lijst komen suiker en glucose. Hoeveel van elk mag u niet weten, maar het is maximaal 11% en minimaal 1%, want 1% taugé staat lager in de lijst. De voedingswaardetabel kan u helpen; die komt straks aan bod. Over suiker en glucose heb ik het verderop nog even afzonderlijk, want zij zijn vaak (té vaak!) een belangrijk ingrediënt van kant-en-klaar producten, zelfs hartige waarin u het misschien niet zou verwachten. Waarom? Omdat u dat lekker vindt, zeggen de marketeers van de voedingsindustrie.
Na glucose komt zout. Flink wat zout overigens: meer zout dan prei, omelet, vermicelli, ui en andere dingen waarvan je liever meer zou hebben, en in ieder geval minstens 1% (nog steeds vanwege die taugé). Ook hier worden we wijzer uit de voedingswaardetabel.
Even verderop zien we gemodificeerd zetmeel. "Gemodificeerd" betekent letterlijk "gewijzigd". Hoewel zetmeel op heel veel manieren kan worden gewijzigd (je kunt er zelfs glucosestroop van maken), wordt er op verpakkingen een behandeling mee bedoeld om het ook op lage temperaturen goed te laten binden. Dat kan door verhitting, enzymbehandeling, hittebehandeling met een zuur of behandeling met een loog. Soms wordt ook bedoeld dat de kleur lichter is gemaakt door bleken met permangaat. Toegegeven, het klinkt niet allemaal even smakelijk.
Ook nog minstens 1% van het product is het enige e-nummer, E621. Dat komt vaak voor in hartige producten: het is natriumglutamaat, ook wel bekend als ve-tsin of MSG, een smaakversterker. Niet bepaald een onbesproken goedje: er zijn deskundigen die menen dat het de hersenen aantast en in elk geval wekt het de eetlust op, waardoor u de neiging hebt meer te eten van producten die E621 bevatten. Goed om te weten dat u met één kop van deze soep rond de 2 gram E621 binnenkrijgt! Een compleet overzicht van alle e-nummers vindt u onder meer
hier.
Dan de voedingswaardetabel. Om te beginnen is die altijd per 100 ml (of bij vaste stoffen 100 g) opgesteld. U moet even rekenen, want één kop soep bestaat uit 175 ml water en 21 g poeder: bij elkaar tegen de 200 ml. De waarden die u hier leest moet u dus met ongeveer twee vermenigvuldigen.
Hier leest u dat 100 ml soep 5,5 g koolhydraten bevat, waarvan 2,0 g suikers. Dat is dus per kop tweemaal die hoeveelheid. Het is goed te bedenken dat door allerlei mazen in de regelgeving een aantal "snelle koolhydraten" niet als suiker hoeft te worden opgegeven. Zo hanteert Unilever dat glucosestroop maar ca. 12,5% "suikers" bevat, hoewel dit goedje vrijwel geheel uit snelle koolhydraten bestaat. Daarvan zijn sommige nog aanzienlijk schadelijker voor uw gezondheid dan andere. Met name een overdaad aan glucose of fructose is een risico: dit hoeft niet in de spijsvertering te worden afgebroken en gaat dus rechtstreeks naar de cellen zonder dat er sprake is van de geleidelijke afgifte die met complexe koolhydraten optreedt. De cellen krijgen dus een gigantische suikerstoot. Nu is het zo dat als de cellen meer koolhydraten krijgen dan ze nodig hebben voor hun energiehuishouding, het overschot wordt omgezet in vet, vet dat dan wordt afgezet op plaatsen waar het niet thuishoort en daarmee veel schadelijker is dan welk vet ook dat u in gewone vorm binnen krijgt. Daarnaast remt het het immuunsysteem en verhindert het het transport van vitamine C. En u dacht dat vet schadelijker was dan suiker? Vergeet het! Producten waarin vetten zijn vervangen door glucosestroop om ze als "gezond" te kunnen afficheren, zijn het tegendeel, zoals bijvoorbeeld de
enge hoerapindakaas die Calvé sinds kort in het assortiment heeft voor moeders die begaan zijn met de gezondheid van junior.
Tot slot blijkt dit soepje per kop bijna 1 g natrium te bevatten, wat dus neerkomt op 2 gram keukenzout. Best veel als je bedenkt dat de aanbevolen maximale zoutinname per dag op 8,75 g staat.
Zo ziet u dat zo'n etiket veel leert. Het is even iets meer werk dan klavertjes oogsten, maar uw informatie is wel een stuk beter en completer. En eigenlijk is het nog wel een leuk spelletje ook. Speel het maar eens met uw kinderen!
En dan blijk je van veel vitamine ineens weer dood te kunnen gaan. Tenminste, in de Universiteiskliniek van Kopenhagen is vastgesteld dat mensen die veel vitamine A en E in tabletvorm gebruiken, gemiddeld eerder sterven.
